22 acties voor uitweg uit crisis varkenshouderij

De minister-president stelde het rapport niet toevallig voor in het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) in Melle. De overheid zal de voorgestelde acties ondersteunen door het uitbouwen van het onderzoek rond de varkenshouderij en het versterken van de doorstroming ervan naar de sector.

De malaise in de varkenssector houdt al aan sinds 2007. Dalende varkensprijzen en structureel sterk toegenomen voederkosten torpederen de winstmarges. Bedrijven draaien met verlies.
Gezien het belang van de sector en de wijzigende marktomstandigheden riep minister-president Kris Peeters daarom vanaf begin 2011 alle actoren en experts uit de sector bijeen in een reeks varkensdialoogdagen.

De conclusies van deze dialoogdagen werden in 22 acties gegoten, die de sector adem moeten geven op middellange termijn. Zij vormen het noodzakelijk vervolg op een reeks kleinere maatregelen. Hieronder vielen overbruggingskredieten, vervroegde uitbetaling van VLIF-kapitaalpremies, stimulering tot aansluiting bij een erkend kwaliteitssysteem, de verbetering van transparantie via de op voorhand bekendmaking van slachthuisprijzen, en de steunregeling voor private opslag.

De 22 acties waar de deelnemers van de dialoogdagen het nu over eens zijn vallen onder een drieledig doel: het verhogen van de transparantie, het bevorderen van afzet, kwaliteit en onderhandelingspositie en het investeren in onderzoek en kennis. In het plan is dus geen sprake van minimumprijzen of aanbodbeperking. “In een vrije marktomgeving is het onmogelijk voor de Vlaamse overheid om tussen te komen in de prijsvorming zelf. De overheid kan wel faciliterend optreden om het structureel overleg tussen alle schakels van de keten aan te sporen en om de marktwerking transparanter te maken”, zo klink het.

Zoals gezegd vallen de punten uit het actieplan grofweg onder te verdelen in drie categorieën. Daarnaast zijn er nog een aantal bijkomende acties.

Vergroten van de transparantie.

Prijzen moeten transparanter. Wat zit er in de opgegeven varkensprijs? Hoeveel krijgt men voor deelstukken? Varkenshouders moeten hier makkelijk interpreteerbare informatie over krijgen. Daarnaast gaat ook de veevoedersector transparanter werken. Via etikettering dienen de inhoud van het voeder en de corresponderende prijs bekend gemaakt worden. Ook engageert de veevoedersector zich om in dialoog te treden met de banken en informatie uit te wisselen. Zo kan een op maat gemaakt dienstenpakket aangeboden worden. Jaarlijks zullen beide ‘kredietverstrekkers' overleggen. “In essentie moet het de bedoeling zijn dat zowel de banken als de voederleveranciers terugkeren naar hun corebusiness, zijde respectievelijk het verlenen van kredieten en het leveren van voeders”, zo klinkt het in het rapport. Voorts moet continu ketenoverleg er toe leiden dat de zwakte van de versnipperde producent in de keten opgevangen wordt.

Afzet en kwaliteit

Hieronder vallen onder meer de onsdersteuning van producentenorganisaties, het ondersteunen van de export, het vereeenvoudigen van de kwaliteitssystemen, het behoud van het Vlaams fokzeugenbestand, aandacht voor duurzaamheid, bio en korte keten en het zoeken naar alternatieve eiwitbronnen. Ook hier komt de positie van de producenten onder de aandacht. Producentenorganisaties kunnen de onderhandelingsmacht van de landbouwers in de keten versterken. Hiervoor moeten wel uitzonderingen voorzien worden op EU-verdragen, wat niet eenvoudig lijkt. Het is dan ook afwachten wat het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) hierover zal zeggen. De deelnemers aan de dialoogdagen vragen aan VLAM ook om het Belgisch vlees in het buitenland op een sokkel te zetten en de positie van de Vlaamse vleessector als internationale speler te versterken. Comeos (vertegenwoordiging handel en diensten) engageert zich ook om de de bestaande lastenboeken te harmoniseren zodat er kan bespaard worden op controles en audits. Het departement Landbouw engageerde zich op zijn beurt om het Vlaams fokzeugenbestand verder te ondersteunen met financiële steun. De Vlaamse onderzoeksinstellingen zullen ook onderzoek en demoprojecten uitvoeren om na te gaan hoe zelf geteelde eiwitproducten in het voeder ingemengd kunnen worden zonder nadelige invloed te hebben op de prestaties van de dieren. In deze discussies blijft het opnieuw inzetten van diermeel een blijvend aandachtspunt op het verlanglijstje van de veevoederindustrie, al blijft het wachten op een doorbraak.

Onderzoek

Een gebied waarop de overheid zeker een belangrijke rol te spelen heeft is het onderzoek. Op de dialoogdagen werd er onder meer voorgesteld om onderzoek te verrichten rond de efficiëntie van de laatste kilo's gewichtwinning voor het slachten. Ook dierenwelzijn – met name castratie en groepshuisvesting – werden als grote zorgen naar voor gebracht. Om onderzoek beter naar de praktijk te brengen zal het praktijkcentrum varkens een varkensloket oprichten in de schoot van het ILVO. ILVO plant ook de bouw van een nieuw varkenscomplex in samenwerking met Ugent en hogeschool Gent. Ook de Piétrainbeer krijgt de nodige aandacht. Er komt een betere uitwisseling van informatie vanuit het stamboek naar de praktijk, én omgekeerd.

Het stopt niet

Hoewel er gerust genoeg werk op de plank ligt voor alle deelnemers aan de dialoogdagen, stopt het sectoroverleg niet met het neerleggen van de 22 actiepunten. “Na de dialoogdagen is het nuttig dat er verder bouwend op de goede verstandhouding en het groeiend wederzijds begrip tussen de diverse schakels in de keten, verder nagedacht wordt en voorstellen geformuleerd worden om de structuur van de sector te verbeteren”, klinkt het in het rapport. Het kabinet zal dan ook permanent sectoroverleg blijven trekken.

Het volledige actieplan kunt u hier downloaden.