Uierontsteking bij koeien

Zowel omgevingsbronnen als overdracht van koe tot koe spelen rol een rol in de verspreiding van infecties

Mastitis wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door binnendringende bacteriën die een ontstekingsreactie uitlokken. Een belangrijke bacteriëngroep (die vaakst ontstekingen veroorzaakt) wordt wereldwijd gevormd door zgn. coagulase-negatieve stafylokokken (CNS). Alleen zijn de symptomen bij een specifieke CNS-infectie in vele gevallen niet zichtbaar, d.w.z. de mastitis is mild aanwezig en blijft subklinisch: de uier wordt niet rood of gezwollen, de melk vertoont geen vlokken. Het celgetal in de betreffende melk vertoont wel verhoging en dat kan strafpunten betekenen voor de boer. Die zorgen dan weer voor een lagere melkprijs. Subklinische mastitis leidt bovendien tot een daling in productie en is verantwoordelijk voor grote verliezen in de melkveesector.

Wetenschappers en dierenartsen hadden tot nu toe ten aanzien van CNS volgende vragen: welke soorten en types coagulase-negatieve stafylokokken (CNS) veroorzaken infecties? Hoe zijn ze ondubbelzinnig te identificeren? Waar komen ze voor (dus vanuit welke infectiebron wordt de uier besmet)? En hoe mild of hoe agressief (pathogeen) is elke soort CNS?

Voor haar doctoraat heeft Veerle Piessens een DNA-gebaseerde identificatiemethode voor CNS-soorten ontwikkeld. Conventionele biochemische methoden zijn tijdrovend en ontoereikend (grote foutmarge) om de talrijke Staphylococcus soorten correct te onderscheiden. Met de methode die Piessens heeft ontwikkeld kunnen de vele soorten heel accuraat geïdentificeerd worden. De nieuwe detectiemethode maakt nu pas grondige impactstudies (van CNS soorten op de uiergezondheid) mogelijk. Ook kennis over de exacte infectiebronnen en transmissieroutes komen nu binnen handbereik. 

Op 6 Vlaamse melkveebedrijven heeft de onderzoeker zelf al bronnenonderzoek uitgevoerd. Zij ziet grote bedrijfsverschillen opduiken in de soorten die er in de stalomgeving en de melk voorkomen. Slechts vier CNS soorten werden gevonden als oorzaak van chronische infecties op de onderzochte bedrijven. De infectiebron (stallucht, stalvloer, melkinstallatie, huid van de koe) van de gevonden CNS soorten lijkt erg divers, en - belangrijk - soortgevoelig.

Uit Piessens' onderzoek blijkt ook dat zowel omgevingsbronnen als besmettelijke transmissie (van koe tot koe) een rol kunnen spelen in de verspreiding van CNS infecties. Het epidemiologisch gedrag van Staphylococcus soorten, en de mate waarin elke soort mild dan wel zwaarder pathogeen is, kan nog verder onderzocht worden.

Deze bevindingen zijn belangrijk voor het formuleren van preventieve maatregelen om CNS-infecties te reduceren.

Samengevat waren de voornaamste doelstellingen van het doctoraatsonderzoek:

• - de ontwikkeling en validatie van een DNA-gebaseerde identificatiemethode voor CNS soorten,
  
• - de bepaling van de soortendiversiteit in uierontsteking en in reservoirs in de stalomgeving,
  
• - de studie van de verspreiding binnen bedrijven van CNS soorten die uierontsteking veroorzaken
  
• - en de evaluatie van de rol van antimicrobiële resistentie en biofilmvormende eigenschappen in de pathogeniciteit van CNS.

Bron: ILVO