Lezers van Landbouwleven in Canada

Eind september vorig jaar trok een groep lezers van Landbouwleven en Le Sillon belge op ontdekkingstocht naar Canada. Ze maakten er kennis met de immensheid van dit land, met zijn landbouw en vooral ook met zijn natuurschoon. Via dit verslag willen ze onze lezers daar mee laten van genieten.

We landen op 13 september in Calgary, en onmiddellijk zien we dat we in Canada zijn, want niet in alle luchthavens loopt het personeel lachend rond met prachtige witte cowboyhoeden. We lijken wel in “Dallas” gearriveerd te zijn.

Calgary is gelegen in een gebied dat al duizenden jaren bewoond werd door de Blackfootindianen. John Glenn was de eerste Ier die zich hier vestigde aan de River Bow omstreeks 1873. Het is vooral de Canadian Pacific Railway geweest die voor de ontsluiting van de stad zorgde. Het huidige Calgary heeft zijn rijkdom vooral te danken aan de enorme hoeveelheden olie die in de late jaren ‘40 van de vorige eeuw gevonden werden. De stad, een ware metropool met een snel groeiende bevolking (actueel rond de 650.000), is bekend geworden door de winterspelen van 1988 en de jaarlijkse stampede, een rodeofestival. Het cowboy-imago van de stad is wereldvermaard en je kan dan ook niet naast de vele winkels met allerlei desbetreffende attributen kijken.

De tweede dag beginnen we aan onze tocht enerzijds door de immense vlaktes en anderzijds door de “Rockies”, met de vele natuurparken, meren en gletsjers. We zullen heel wat kilometers afleggen in Alberta en British Colombia en zelfs een tijdszone overschrijden. De immensheid van dit land dringt snel tot ons door, met een bevolking van slechts 33.500.000 inwoners (waarvan 5% in de landbouw actief is) die voornamelijk wonen in een strook van 200 km aan de grens met de Verenigde Staten. De vlag van Canada symboliseert deze uitgestrektheid. Het witte vlak met een esdoornblad, het grondgebied van Canada, strekt zich uit van de Atlantische Oceaan in het oosten tot de Grote Oceaan in het westen. De twee rode vlakken in de vlag symboliseren de oceanen. De afstand tussen het westen en het oosten bedraagt 7.800 km. Canada, met zijn 10 provincies, is 300 maal groter dan België.

Alberta

21 miljoen ha landbouwgrond wordt in Canada bewerkt in 50.000 landbouwbedrijven. Wij bezochten een aantal bedrijven in de streek van Letherbridge in Alberta.

Zo maken we kennis met de familie Angenant, Nederlanders die slechts twee jaar eerder naar Alberta emigreerden. Zij zullen ons begeleiden bij de landbouwbezoeken in deze streek.

Vooreerst worden we ontvangen in een gemeenschap van Hutterieten. Deze gemeenschappen beleven hun 15de eeuwse geloof in combinatie met hun landbouwactiviteit. Ze lopen gekleed zoals we onze voorouders kennen van oude vergeelde foto's. Ze voorzien zichzelf in de meeste van hun behoeften gaande van voedsel, kleding, meubilair tot onderwijs toe. Hoewel Engels gekend is, wordt het Hoogduits nog uitdrukkelijk aangeleerd en onderwezen.

We bezoeken de schoenmakerij, de zadelmakerij, de melkerij, de varkensstal, de ganzen, de keukens, de gezamenlijke eetruimten, de huizen toegewezen aan individuele families en natuurlijk ook de kerk.

Een kolonie groeit uit tot ze ongeveer 150 personen telt. Dan wordt ze gesplitst en nieuwe terreinen worden aangekocht en bebouwd.

Deze samenleving is uitstekend georganiseerd, maar toch kan men zich niet van het gevoel ontdoen dat hier iets grondig fout loopt.Vaccinatie is hier uit den boze, van geboorteregeling is geen sprake. Als iemand een partner vindt buiten de geloofsgemeenschap wordt hij of zij verstoten, kan zelfs niet meer op bezoek komen bij familie of vrienden binnen de kolonie. Studeren buiten de kolonie is er ook al niet bij.

Aardappelen

Het tweede bedrijf dat we bezoeken wordt gerund door de familie Kemp, jonge dertigers uit Nederland waarvan de echtgenoot 9 jaar geleden een stage liep in Canada en zich uiteindelijk definitief gevestigd heeft in Alberta. Ze hebben een bedrijf aangekocht van 550 ha met de aardappelteelt als hoofdactiviteit (250 ha). De volledige productie wordt geleverd aan Mc Cain, een fabriek gelegen in de buurt, die de aardappelen tot chips verwerkt. Een 30-tal boeren hebben een vast contract met de fabriek. De prijs van de aardappelen voor het volgende seizoen wordt afgesproken in januari en werd voor 2009 vastgelegd op 0,10 euro per kg bij het rooien. Daaraan wordt nog een stockeringspremie toegevoegd om aldus te komen tot een prijs van 0,15 euro/kg in de maand juni. Er wordt geplant (ras: Russet Burbank) rond 15 april in rijen met 90 cm tussenruimte. De percelen worden geïrrigeerd. Na een onkruidverdelging volgt een bemesting met 170 eenheden stikstof. Daarop volgen nog twee besproeiingen met een vliegtuig tegen de aardappelziekte (meeldauw), hoewel de ziekte niet problematisch is gezien het droge klimaat. Alternaria komt echter wel voor.

We hadden het geluk het aardappelrooien mee te maken; vrij indrukwekkend met 2 machines die 4 rijen rooien om ze dan te storten in vier centrale lijnen. Een derde machine volgt, die de laatste 4 rijen rooit en die de aardappelen van 12 lijnen overslaat op een vrachtwagen. De aardappelen worden gerooid zonder voorafgaande loofdoding. Het rendement voor een perceel van 64 ha wordt geschat op 54 ton/ha. In de boerderij worden de aardappelen eerst ontdaan van aarde en afval op een rollend tapijt waar ze in de stockageruimte op hopen van 4 meter hoog gestapeld worden. De aardappelen worden geventileerd met geperforeerde buizen op de vloer. In januari worden ze behandeld tegen het kiemen. De familie Kemp heeft er zich toe verbonden maandelijks te leveren aan Mc Cain.

Bovendien verbouwt het bedrijf ook 50 ha suikerbieten aan 35 euro per ton binnen quota (indien ze dit overschrijden kost dat 10 euro per ton) en produceert het ook nog 200 ton maïs die ter plaatse wordt gedroogd, tarwe (135 euro per ton) en bonen (0,50 euro per kg).

In het bedrijf zijn twee permanente werknemers in dienst. Tijdens de rooitijd worden 10 seizoenarbeiders aangenomen. Mevrouw Kemp straalt vertrouwen uit. Ze vertelt ons dat door de vaste contracten met Mc Cain investeren vlot loopt.

Rundvee

Vervolgens maken we kennis met Jean Vander Heijdens, opnieuw een Nederlander die in 1953 emigreerde naar Alberta en er aanvankelijk granen en bieten kweekte. Hij kreeg een kroostrijk gezin met zes kinderen, 3 dochters en drie zonen. De drie zonen specialiseerden zich in vetmesterij van vee.We bezoeken het bedrijf van één van de zonen die zich associeerde met een Belg, de heer Van Waremberg. Het bedrijf is imposant: 45.000 stuks rundvee. Het vee wordt aangekocht aan 300 kg voor 500 euro. Bij aankomst in de boerderij worden de dieren verzameld in een grote box om in een duwgang voor behandeling geleid te worden. Ze krijgen twee soorten antibiotica toegediend, een wormafdrijver en een hormonenimplantaat. Na een maand worden ze opnieuw behandeld. Ieder dier wordt hierbij gewogen en herverdeeld in boxen. Per dag is er een verloop van 300 dieren, binnenkomend en uitgaand. De dieren verblijven winter en zomer buiten in hun boxen met kleigrond. Elke box kan ongeveer 170 tot 220 dieren huisvesten. Tijdens de zomer wordt geen stro voorzien in de boxen. In de winter wel, het stro stapelt zich op en wordt mest, wat toch zorgt voor een beetje warmte. In het bedrijf werken 30 mannen en drie vrouwen doen het administratief werk.Twee cowboys rijden voordurend rond te paard om toezicht te houden over de dieren. Ze selecteren de zieke dieren die dan behandeld worden in de duwgang. Hier komen geen veeartsen aan te pas. Het voedselrantsoen wordt met mixer trucks verdeeld en bestaat uit kuilmaïs, onrijpe kuilgerst, granen in korrelvorm en een mengeling van eiwitten en mineralen. Het bedrijf teelt zijn maïs en gerst op 1.800 ha eigen gronden. Daarnaast koopt het minstens nog 400 ton granen en eiwitten aan per jaar.De dagelijkse voeding per dier bestaat uit ongeveer 1,4 kg granen.

Indianen

In Alberta worden we ook geconfronteerd met de problematiek van de Indianen. De geschiedenis van de laatste eeuwen van de provincie Alberta is in ruime mate verbonden met de constructie van de spoorweg in de achttiende en negentiende eeuw. De regering schonk gratis gronden weg om werkkrachten uit het buitenland aan te trekken. De Fransen die op dat ogenblik sterk vertegenwoordigd waren, zetten een handel op van beverpels in ruil voor alcohol met de Amerikaanse Indianen. De Indianen geraakten in verdrukking door het verlies van hun autonomie, hun sociale en economische context en niet te vergeten het probleem van alcoholisme. Langs onze reisweg zullen we verschillende reservaten zien waar de Amerikaanse Indianen vandaag leven. Dat er schuldgevoelens zijn betreffende de behandeling van deze bevolkingsgroep uit zich in het verlenen van belastingsvoordelen en sociale voorzieningen.

Een bezoek aan Head-Smashed- In-Buffalo-Jump centrum (werelderfgoed van de Unesco) voert ons terug naar de prehistorische tijd.We krijgen een omstandige uitleg van “Little Leaf”, een sympathieke oudere Indiaan over de bizonjacht. Hoewel de jachttechniek, die erin bestaat de bizons op te jagen naar een afgrond waar ze zich in een zekere dood storten, aanvankelijk vrij gruwelijk kan overkomen, merken we toch dat de Indianen met respect voor de natuur de vleesconsumptie beperkten. Bij een bizonjacht die tweemaal per jaar gehouden werd, werden gemiddeld 300 dieren gedood. Dit was de voorraad waarmee 40.000 Blackfoot Indianen overleefden tot de volgende jacht.

Ijsvelden

De volgende dagen rijden we door de prachtige nationale parken van Alberta en British Colombia, een afwisseling van prachtige turkooizen meren, watervallen, gletsjers, weelderige fauna en flora in de Canadese Rocky Mountains.We bezoeken de ijsvelden van Colombia en één van de belangrijkste uitlopers, de gletsjer van Athabasca, gelegen tussen Banff en Jasper. Het is één van de meest bezochte gletsjers in Noord-Amerika, ongeveer 6 km lang met ijs dat tussen de 90 en 300 meter dik is. Door de opwarming van de aarde heeft de gletsjer zich de afgelopen 125 jaar met meer dan 1,5 km teruggetrokken en nu wordt hij jaarlijks 2 tot 3 meter korter. Met een “snowcoach”, maken we een spectaculaire duik in de diepte en rijden over de gletsjer. Onder begeleiding stappen we uit, want het is oppassen geblazen, onvoorbereide toeristen hebben al vaak de dood gevonden in de verborgen spleten van de gletsjer.

Een stoeltjeslift die men hier zo galant “de gondola”noemt, brengt ons naar de top van de berg Sulphur op 2.281 m hoogte. Het prachtige uitzicht over Banff en de Rocky Mountains en de wandeling naar het weerstation op de Sanson's top in deze duizelingwekkende natuur, zijn onvergetelijk.

Onze tocht eindigt in Vancouver, de hoofdplaats van British Colombia. Deze provincie met zijn 4 miljoen inwoners was het decor van de “goldrush”. Sinds 1973 worden de landbouwgronden, 5% van de oppervlakte, beschermd. Bij een toevallige stopplaats aan een kolkend riviertje worden we verrast door de stroomopwaartse trek van de zalmen. Ze worden geboren in het zoete water van de rivier en trekken dan naar zee, waar ze 2 tot 8 jaar leven. Dan keren ze terug naar hun geboorteplaats om te paaien. Het lijkt wel een massale zelfmoordpoging; heel wat zalmen vinden de dood tijdens deze uitputtende tocht. Ze worden opgegeten door beren of lynxen.

Vancouver, de derde grootste stad van Noord-Amerika, is een zeer leefbare, charmante plek waar de zee en de bergen elkaar omarmen. Met ruim meer dan een half miljoen inwoners van zeer verschillende afkomst is er geen zweem van racisme. De Aziatische vertegenwoordiging is opvallend en soms wordt de stad ook Honcouver genoemd. De stad wordt gedomineerd door de grote haven en is bekend om zijn filmindustrie dankzij productiekosten die lager zijn dan in Los Angeles en New York. In 2010 organiseert de stad de Olympische winterspelen in samenwerking met het nabij gelegenWhistler. Bezoeken aan de groene long van de stad, het Stanleypark en aan het aquarium rondden ons heerlijke verblijf in Canada af.