Gabor van 't Velpenhof, de kroon op het levenswerk van Bavo Vandebroeck
Daags voor de bekendmaking van de nieuwe fokwaarden namen we afscheid van Bavo Vandebroeck (66), de bezieler van ’t Velpenhof in Kortenaken. Dat net de door hem gefokte Gabor van 't Velpenhof uitgroeit tot ‘Beer in de kijker’ van deze editie, maakt dit artikel bijzonder: het is niet alleen de voorstelling van een veelbelovende beer en bloedlijn, maar ook een eerbetoon aan het levenswerk van zijn fokker.
Met het overlijden van Bavo verloor de Piétrain-fokkerij niet alleen een vakman pur sang, maar ook een warm en minzaam mens, door velen omschreven als een topfokker met een gouden hart.
Geworteld in traditie, nooit stilstaand
't Velpenhof ligt, in vogelvlucht, op amper 23 km van het dorpje Piétrain – in het midden van de wieg van het ras. Bavo groeide er in zijn jeugdjaren op met de Piétrain-traditie van de lokale fokkers. Hij werd gevormd op de berenveiling van Tienen met Jules Favier als legendarische peetvader. Hier leerde hij het prepareren en scheren van een beer voor de prijskamp. Als geen ander kon hij een beer op zijn best buiten brengen. Hij had dan ook een specifieke scheertechniek, bij de insiders gekend als ‘coupe Vandebroeck’, die zijn fokvisie op lengte, diepte en een droge buik accentueerde. Zijn Brabantse eigenwijsheid verbond hij met die lange traditie, maar nooit als iets vaststaands of nostalgisch. Voor Bavo was traditie geen vorm om te kopiëren, maar iets levend dat zich telkens opnieuw laat interpreteren door eigen creatieve inzichten, door een overtuiging ook dat er veel wijsheid in deze traditie schuilt, en dat technologie niet elk antwoord voor de toekomst in zich draagt.
Hij zag zichzelf als deel van die traditie, waaraan ieder die ermee werkt een laag toevoegt. Hiermee was hij een fervent, maar terughoudend aanhanger van de open source gedachte in het stamboek. In die context was vakmanschap voor hem geen eindpunt of gradatie van perfectie, maar een mentaliteit die continu wordt opgebouwd en gebenchmarkt tegenover de collega’s. Dat hij dit levenswerk op een hoog, misschien wel het hoogste niveau, kon doorgeven aan de volgende generatie, is een mooi gegeven. Dochters Lien en Griet Vandebroeck en schoonzonen Jonathan Renders en Mendel Van Daele gaan immers de Piétrain-fokkerij op ‘t Velpenhof verderzetten.
Verstand, hart en intuïtie
Toch stond Bavo niet weigerachtig tegenover vernieuwing: hij zette de stap naar een depop-repop om PRRS-negatief te worden met zijn Piétrain-stapel. Afscheid nemen van zijn bloedlijnen, en herbevolken met PRRS-negatieve gelten van collega’s, was dan ook hartverscheurend, maar absoluut noodzakelijk om zich verder te verzekeren van berenafzet naar de Vlaamse KI-centra. Dit gebeurde kort na de varkenspest uitbraak in 2018, toen de veilingen en prijskampen stopgezet werden.
Daardoor werd de fokkerij steeds meer datagedreven, ten koste van de exterieurfokkerij. Ook werd er afgestapt van het gebruik van eigen fokberen, naar sperma-aankoop van beren met topindexen. Daarbij liet hij zich adviseren, zonder de traditie en diversiteit uit het oog te verliezen. “Je moet je eigen spoor trekken, maar niet elke slag in het kaartspel is de jouwe”, was daarbij zijn levenswijsheid.
Als echte stamboekfokker werkte hij vanuit verstand, hart, ziel én handen. Hij toonde dat intuïtie soms doorslaggevender is dan pure data en fokwaarden. Dqarmee handelde hij op het kruispunt van vakmanschap en kunst, waarbij je bij elke beerkeuze voor de dekking van een zeug een penseelstreek kunt toevoegen op het canvas, die zijn dieren waren. Dit deed hij met respect voor het toeval, wetende dat goede genen niet altijd doordacht samenkomen. In een wereld die steeds sneller en oppervlakkiger wordt, hield hij vast aan de traagheid, precisie en diepgang van het fokkersmétier, boven snelheid en droge efficiëntie. Stille toewijding en continuïteit waren hem dierbaar.
Het wordt nu bijzonder interessant om te zien hoe dat vakmanschap wordt doorgegeven aan de volgende generatie: of de traditie heruitgevonden wordt, en of de generatiewissel niet alleen continuïteit, maar ook transformatie brengt? De balans tussen deze 3 zaken typeerde zijn eigen fokkerscarrière.
Beeradvies loont
Bijna 1 jaar voor de eerste Dezlin-zoon, Flex van het Loonderhof, beer in de kijker werd, besloot Bavo, op advies van de auteur, om wat sperma te kopen en een vijftal zeugen te dekken. Bij collega Stijn Coenen was het immers al duidelijk dat er exterieurmatig goede, maar ook performante beren van Gouden Piétrain 2023 Dezlin gemeten werden voor de BPT (bedrijfsprestatietoets). Vooral de combinatie met 2 Berlingo-dochters was heel gericht om de datagedreven fokkerij bij Bavo verder aan te zwengelen. Berlingo van ‘t Lindenerf was immers, samen met zijn nestbroer Bassie, een van de toppers in de hitlijst van 2022. Ook deze bloedlijn werd na advies en overleg gericht via sperma-aankoop binnengehaald. Het is dan ook bittersweet om nu vast te stellen dat de eerste beer uit die combinatie het meteen tot ‘Beer in de kijker’ schopt.
Dezlin-bloed verspreidt zich verder in het VPF-ecosysteem
Net zoals bij de vorige editie stellen we vast dat het Dezlin-bloed zich verder verspreidt onder de VPF-KI-centra. Gabor is de vijfde Dezlin-zoon die het tot ‘Beer in de kijker’ schopt. De spreiding over fokkers en KI-centra geeft aan dat we hier met een van de belangrijkste stamvaders van het laatste decennium te maken hebben (tabel 1).
De eerste 3 edities (Flex, Falwell, Gunar) liepen allemaal via KI Vansteenlandt, en Falon bracht het bloed vorig seizoen naar KI Cornette, maar nu is het de beurt aan KI Bevel en, niet onbelangrijk, aan Bavo zelf als fokker. Speerpunt bij de Dezlin-lijn blijft ook nu weer de fokwaarde ‘voederconversie’ (136), gekoppeld aan een uitstekende karkaskwaliteit (134) en een degelijke groei (118). In de huidige laagconjunctuur zijn dit niet te versmaden eigenschappen.
Een indrukwekkend duo, maar één regel is een regel
Gabor van 't Velpenhof overtuigt met zijn fokwaarden in het huidige seizoen in het Optimal Prime-segment (tabel 2).
Wat in deze tabel echter niet zichtbaar is – die toont immers enkel de actieve beren – is dat Gabor niet alleen was. Zijn nestbroer Gary van ‘t Velpenhof, eveneens een Dezlin-zoon uit dezelfde combinatie met de Berlingo-dochter, werd in dezelfde ronde afgetest op nakomelingen en scoorde op elk kenmerk zelfs nog beter: een fokwaarde voor levensgroei van 146, voederconversie van 144, slachtkwaliteit van 139 en een kraamstalindex van 121,2, dit alles met een hogere betrouwbaarheid (0,928) op 27 nakomelingen. Op papier is Gary dus de sterkere van de 2 broers, en mocht hij nog actief geweest zijn bij KI Bevel, dan zou hij momenteel zelfs, na 4 van de 6 berekeningen, de hitlijst voor de Gouden Piétrain 2026 aanvoeren.
Toch is het Gabor, en niet Gary, die deze editie de titel ‘Beer in de kijker’ draagt. Gary werd immers, nog voor de fokwaarden bekend raakten, al afgevoerd bij KI Bevel. En... een beer die niet meer actief is op het moment van de berekening, komt volgens het reglement niet in aanmerking voor de titel. Dat is extra jammer, want het zou een mooie eer geweest zijn voor de familie Vandebroeck. Het illustreert bovendien nog eens hoe sterk het huidige niveau van Bavo's Piétrain-stapel wel is en welk fokkerstalent erachter schuilt. Het is een detail dat in een gewone editie een voetnoot zou blijven, maar dat dit keer een extra laag droefheid krijgt: de fokker van beide broers is er zelf niet meer om te zien hoe zijn levenswerk zich verder ontplooit. Het worden dan ook grote schoenen om te vullen voor dochters Lien en Griet en hun echtgenoten Jonathan en Mendel. We wensen hun dan ook alle fokkersplezier toe om een geschikte beer uit te zoeken voor de zussen en halfzussen van Gary en Gabor.
Exterieur Gabor: het Autofom-type
Exterieurmatig is Gabor een lange, vlotte beer met een goed gestalte en een droge buik (zie foto). Ham en schouder zijn eerder gemiddeld ontwikkeld – een bouw die, gekoppeld aan zijn gunstige fokwaarde voor slachtkwaliteit (ook wel de Autofom-index genoemd), hem tot het Autofom-type laat rekenen.
Samenvattend leert dit verhaal dat een levenswerk niet voortleeft door onveranderd te blijven, maar juist doordat het zich blijft aanpassen. Dat is de essentie van evolutie. De dood is daarin geen tegenstelling van het leven, maar een noodzakelijke schakel in de overdracht van kennis, genen en vakmanschap. Elke generatie neemt iets mee van de vorige, voegt eigen inzichten toe en schrijft zo een nieuw hoofdstuk.
Gabor van ’t Velpenhof is daarvan vandaag een tastbaar symbool: een beer die niet alleen een uitzonderlijke genetische combinatie vertegenwoordigt, maar die ook het verhaal draagt van een fokker die zijn spoor heeft nagelaten. Het levenswerk van Bavo Vandebroeck gaat verder – in zijn dieren, in zijn familie en in de mensen die door hem geïnspireerd werden.
Vaarwel Bavo, en het ga je goed!
