Tot 30% van Nederlandse veehouders zal stoppen
Volgens Wageningen Social and Economic Research (WSER) zal het voorgestelde stikstofpakket van de Nederlandse regering onvermijdelijk leiden tot forse investeringen voor boeren en daarmee ook tot een krimp van het aantal Nederlandse veehouderijen en van de veestapel.
WSER bracht op vraag van de Nederlandse regering in kaart wat de gevolgen zullen zijn van het kabinetsbeleid inzake stikstof voor de economie, het verdienvermogen van boeren en de voedselzekerheid.
“Het terugdringen van emissies vraagt om forse aanpassingen en investeringen op boerenbedrijven. Niet elke boer kan of wil dat doen – zelfs niet met steun uit het stikstoffonds – bijvoorbeeld vanwege de locatie waar het bedrijf zich bevindt. Dat betekent dat we verwachten dat op termijn 10 tot 30% van de Nederlandse veehouders zal kiezen voor bedrijfsbeëindiging, vanwege het maatregelpakket”, stelt Petra Berkhout, projectleider van WSER.
Heel ingrijpende maatregelen
“Ik vind het belangrijk om te benoemen dat dit pakket natuurlijk heel ingrijpend is voor de betrokken boerenfamilies. Maar we weten ook dat krimp van de veehouderij nodig is om natuur- en milieudoelen te halen en om zo de brede welvaart in Nederland te verbeteren. Er is bovendien 20 miljard euro beschikbaar aan regelingen en subsidies voor veehouders, om om te schakelen naar andere activiteiten of om te stoppen. Ook lijken de gevolgen op macro-economisch niveau mee te vallen: we verwachten dat de toegevoegde waarde van het totale agrocomplex in Nederland met maximaal 4% krimpt. Soortgelijke cijfers zijn er voor de werkgelegenheid; een krimp van het arbeidsvolume in het totale agrocomplex van maximaal 5%”, vertelt Petra Berkhout.
Moeilijke keuzes voor boeren
De Nederlandse onderzoekers verwachten dat met name grotere bedrijven zullen blijven bestaan. Zij hebben genoeg economische slagkracht om grond te verwerven en om de investeringen terug te verdienen. Kleinere bedrijven zijn vaak al een stuk extensiever of hebben al een inkomstenstroom naast de kernactiviteit. “Het zijn de middelgrote bedrijven die de komende tijd moeilijke keuzes moeten maken: zullen we investeren, verder verduurzamen en uitbreiden, of zullen we extensiveren en er iets anders bij doen? Bij deze afweging is stikstof niet de enige kwestie op het boerenerf. Ook op beleidsterreinen als dierenwelzijn en waterkwaliteit vraagt de maatschappij boeren om forse aanpassingen, die lang niet altijd worden terugverdiend in de markt”, zegt Petra Berkhout.
De onderzoekers van de WSER noemen het cruciaal dat de vergunningverlening wordt losgetrokken. Er moet duidelijkheid komen over de vergunningssituatie van bedrijven. Veel veehouders leven daarover in onzekerheid (PAS-melders, interimmers). Zonder deze duidelijkheid weten Nederlandse boeren niet waar ze aan toe zijn, blijft er veel onzekerheid en daarmee ook terughoudendheid om te investeren in emissiereductie.
Voedselzekerheid niet in gedrang
WSER onderzocht ook de impact van de Nederlandse plannen op de voedselzekerheid. Die komt op geen enkele manier in het gedrang. “Alleen voor rundvlees is Nederland netto een kleine importeur. Voor alle andere dierlijke producten geldt dat Nederland 1,5 tot 9 keer meer produceert dan consumeert. Ook op Europees niveau leidt een afname van de Nederlandse productie niet tot een lagere fysieke beschikbaarheid van dierlijke producten”, aldus nog Berkhout.
