Ammoniakuitstoot door uitrijden mest daalt voor de eerste keer ooit
In 2023 daalde de ammoniakuitstoot door het uitrijden van mest voor de eerste keer sinds 2015, terwijl de emissies uit het gebruik van kunstmest dat jaar met een kwart stegen. Dat blijkt uit het tweede Voortgangsrapport Programmatische Aanpak Stikstof (PAS).
Het Voortgangsrapport Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) 2025 geeft een beeld van de vooruitgang die de landbouwsector maakt in het terugdringen van de ammoniakuitstoot tussen 2015 en 2023. In de eerste plaats gaat het over de ammoniakuitstoot van dieren in de stal, zo’n twee derde van de ammoniakuitstoot van de landbouwsector.
Maar ruim een derde van de ammoniakuitstoot van de landbouw komt van buiten de stal. Deze emissies worden niet geregeld door het Stikstofdecreet, maar door het mest- en luchtkwaliteitsbeleid van de Vlaamse overheid. Ongeveer twee derde van deze uitstoot komt van het uitrijden van dierlijke mest. Kunstmest, grazende dieren en mestverwerking verklaren de rest van de ammoniakuitstoot buiten de stal.
Mest uitrijden en beweiding
In 2023 daalde de uitstoot van ammoniak door het uitrijden van mest voor het eerst, tot ongeveer het niveau van 2015. Het Voortgangsrapport verklaart deze daling (-8% ten opzichte van 2022) met een lagere dierlijke mestproductie en een kleiner aantal varkens dat jaar. Daarnaast spelen het wegvallen van de derogatie en het natte najaar van 2023 een rol. “Natte weersomstandigheden bemoeilijken het uitrijden van mest, waardoor er dat jaar meer mest in opslag is gegaan of verwerkt is.”
De uitstoot van ammoniak door beweiding daalt al langer, waardoor in 2023 een vijfde minder ammoniak vrij kwam door beweiding dan in 2015. Runderen grazen steeds minder buiten en blijven langer op stal, omdat de kwaliteit van het grasrantsoen schommelt en er een gebrek is aan voldoende weides in de buurt van het bedrijf. Je ziet deze tendens terugkeren in de toename van het areaal intensief gemaaid grasland.
Kunstmest en mestverwerking
De ammoniakuitstoot uit het gebruik van kunstmest steeg in 2023 met een kwart ten opzichte van het jaar ervoor. Volgens het Voortgangsrapport is deze stijging vermoedelijk te wijten aan een daling in kunstmestprijzen, waardoor boeren terug meer kunstmest gebruikten in vergelijking met de jaren 2020-2022. Door deze stijging is een significante daling van de ammoniakuitstoot uit kunstmest tussen 2015 en 2023 grotendeels tenietgedaan. “Het is afwachten hoe de uitstoot in de volgende jaren evolueert.” Het is nog af te wachten welke impact internationale ontwikkelingen zoals het conflict in het Midden-Oosten en innovaties zoals Renure op deze uitstootbron zullen hebben.
De ammoniakemissies uit mestverwerking zijn significant gedaald en liggen in 2023 bijna 30% lager dan in 2015, al toont de evolutie wel veel schommelingen tussen de jaren. “De laatste 3 jaren werd aanzienlijk minder mest verwerkt en geëxporteerd. Ook hier is de voornaamste oorzaak een kleinere varkensstapel”, verklaart het Voortgangsrapport. Omdat elke mestverwerker verplicht zal zijn om binnenkort de hoeveelheid uitgestoten ammoniak te melden, zal de datakwaliteit hiervan enkel maar verbeteren.
