Nederland zet stap naar verplichte vaccinatie legkippen in strijd tegen vogelgriep
De Nederlandse regering zet de komende periode verdere stappen in de aanpak van vogelgriep. Na een zware periode voor pluimveehouders met tientallen uitbraken, miljoenen geruimde vogels en besmettingen bij wilde vogels en zoogdieren, werkt Nederland samen met de sector aan een plan voor verplichte vaccinatie van leghennen.
Ook worden in Nederland extra maatregelen getroffen om risico’s voor mens en dier te beperken. Dat schrijven Silvio Erkens, de Nederlandse staatssecretaris van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), en de Nederlandse minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Sophie Hermans in een voortgangsrapportage over het Intensiveringsplan Preventie Vogelgriep.
“Vogelgriep kan ontwrichtend zijn voor dieren, ondernemers en de samenleving. Samen met de sector zetten we daarom een nieuwe stap in het effectiever aanpakken van vogelgriep. Door in te zetten op onder andere vaccinaties kunnen we vogelgriep structureel terugdringen. Hierbij zetten we een op een internationaal geaccepteerde aanpak zodat het niet ten koste van onze handel”, zegt Silvio Erkens.
Veelbelovende vaccinatieproeven
In 2023 werd in opdracht van het ministerie van LVVN door Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) een veldproef gestart met 2 vaccins tegen vogelgriep. De resultaten in Nederland laten zien dat de kans op een grote vogelgriepuitbraak op een bedrijf significant lager wordt door deze vaccinatie. In combinatie met het Europese surveillanceprogramma wordt een eventuele besmetting snel opgespoord. Volgens Nederlandse onderzoekers kan vaccinatie, in combinatie met monitoring en snelle bestrijding, toekomstige grote uitbraken helpen te voorkomen..
Naast de veldproef werd in maart 2025 een vaccinatiepilot op een pluimveebedrijf gestart, om te kijken wat de gevolgen zijn van vaccinatie op de internationale handel. Deze pilot verloopt naar verluidt succesvol. De eieren van de gevaccineerde kippen zijn op de Nederlandse markt verkocht en er zijn tot nu toe geen handelsbelemmeringen ontstaan.
Hevig vogelgriepseizoen
Sinds oktober vorig jaar zijn in Nederland 51 besmette locaties vastgesteld en zijn ruim 2,25 miljoen vogels geruimd. Hoewel het aantal besmettingen sinds april is afgenomen, blijft volgens experts waakzaamheid noodzakelijk. Ook onder wilde vogels werd in Nederland veel vogelgriep vastgesteld. Ook zijn besmettingen vastgesteld bij zoogdieren, waaronder katten, vossen en een zeehond. Er zijn daarnaast in januari antistoffen tegen vogelgriep gevonden bij melkvee op een bedrijf in Friesland.
In de Nederlandse provincie Flevoland werd op 15 mei vogelgriep vastgesteld op een kippenbedrijf. Om de verspreiding van het virus te voorkomen, werden 55.000 kippen uit voorzorg geruimd. Rond het besmette bedrijf in het dorp Biddinghuizen is een beperkingszone ingesteld van 10 kilometer. Dat houdt in dat in deze zone een vervoersverbod geldt. Er mogen geen vogels, broedeieren en consumptie-eieren in dat gebied worden vervoerd. Ook geldt er een verbod voor de afvoer van mest van vogels en gebruikt strooisel. In die beperkingszone liggen in totaal 25 commerciële pluimveehouderijen.
Vogelgriep woedt momenteel hevig in Polen, een buurland van Nederland. De landelijke ophok- en afschermplicht was in Nederland ingetrokken sinds 21 april. In België is de schermplicht ingetrokken sinds 15 april.
Heel laag risico voor mensen
Het risico voor mensen wordt nog altijd als heel laag ingeschat. Voor mensen die beroepsmatig in aanraking komen met vogelgriep, zoals pluimveehouders, dierenartsen en medewerkers van dierenambulances, is het risiconiveau verhoogd naar gemiddeld. Daarom wil de Nederlandse regering deze groepen vanaf het komende humane griepseizoen een seizoensgriepvaccinatie aanbieden.
Behalve op vaccinatie blijft het Nederlandse kabinet inzetten op strengere bioveiligheidsmaatregelen op pluimveebedrijven. Sinds maart 2025 moet elk commercieel pluimveebedrijf daar verplicht een bioveiligheidsplan hebben. Een goede bioveiligheid blijft een van de belangrijkste maatregelen om ziekten, zoals vogelgriep, buiten de stal te houden.
Internationale werkgroep
Daarnaast wordt internationaal samengewerkt aan de acceptatie van producten van gevaccineerd pluimvee. Nederland heeft het initiatief genomen tot het oprichten van een internationale werkgroep met de Verenigde Staten, Canada, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Europese Commissie en de Wereldorganisatie voor Diergezondheid (WOAH).
