Alle antibiotica voor voedselproducerende dieren moeten geregistreerd worden

De registratie van het antibioticagebruik sluit aan bij de doelstelling om de resistentie van bacteriën tegen antibiotica te bestrijden. Resistentie tegen antibiotica, of antibioticaresistentie, vormt een gevaar voor de volksgezondheid en diergezondheid, omdat het de behandeling van infecties kan verlengen en bemoeilijken. Het kan zelfs leiden tot therapeutische mislukkingen of tot sterfgevallen. Door de directe en indirecte verliezen die ermee gepaard gaan, kan antibioticaresistentie bovendien ook economische gevolgen hebben voor veehouders.

Strijd tegen resistentie tegen antibiotica

De belangrijkste oorzaak voor resistentieontwikkeling is het gebruik van antibiotica. Daarom zijn er in België door de bevoegde overheid en de sectoren reeds verschillende initiatieven genomen om het antibioticagebruik te verminderen. Het verzamelen van gegevens over het antibioticagebruik maakt het mogelijk om het gebruik bij verschillende diersoorten te kwantificeren, om gerichte acties te ondernemen en om de ondersteuning van dierenartsen en veehouders te verbeteren (bijvoorbeeld om ziektepreventie te stimuleren via controleprogramma’s, vaccinatie…).

Ook op Europees niveau is er een wetgeving ingevoerd – de Europese verordening 2019/6 – om een globaal beeld te krijgen van het gebruik van antimicrobiële middelen. In het kader van deze wetgeving is elke lidstaat verplicht om gegevens te verzamelen over het antibioticagebruik bij dieren. Deze gegevensverzameling bestond al voor verschillende diersoorten (varkens, runderen, vleeskalveren, kippen en kalkoenen), maar werd sinds 1 januari 2026 uitgebreid naar alle andere ‘voedselproducerende’ diersoorten.

Voor welke nieuwe diersoorten?

De nieuwe diersoorten die sinds januari 2026 onder deze verplichting vallen, zijn schapen, geiten, hertachtigen en kameelachtigen, maar ook alle soorten pluimvee (eend, gans, struisvogel, duif, parelhoen, fazant, kwartel, patrijs) en voedselproducerende konijnen. Bij schapen en geiten moeten antibiotica ook geregistreerd worden bij particuliere houders, hobbyhouders, dierentuinen en dierenparken, evenals bij proefdieren. Voor kameelachtigen en hertachtigen die niet bestemd zijn voor voedselproductie geldt echter een uitzondering.

Voor paarden – ongeacht of ze voedselproducerend zijn of niet – en voor voedselproducerende aquacultuurvissen, treedt de verplichting om het antibioticagebruik te registreren in werking op 1 juli 2026. Omdat paarden en vissen niet geïdentificeerd zijn in Sanitel, werd een nieuwe databank (Vamreg) ontwikkeld om de registratie van antibiotica die werden gebruikt bij deze diersoorten mogelijk te maken.

Wie moet registreren?

De dierenarts is verantwoordelijk voor de registratie van de voorgeschreven, verschafte of toegediende antibiotica. De registratie door de dierenarts kan rechtstreeks gebeuren in Sanitel-Med (de databank die ontwikkeld werd en beheerd wordt door de bevoegde autoriteit, het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG)). De dierenarts kan er ook voor kiezen om te registreren via externe systemen, zoals AB Register in Vlaanderen. De verplichte gegevens worden dan tijdig doorgestuurd naar Sanitel-Med: gegevens van het eerste trimester: tot en met 14 april, gegevens van het tweede trimester: tot en met 14 juli; derde trimester: tot en met 14 oktober; vierde trimester: tot en met 14 januari.

Rol van de veehouder

Het is de dierenarts die de registratie van het antibioticagebruik moet uitvoeren, maar het is wel de veehouder die uiteindelijk verantwoordelijk is voor de juistheid van de gegevens. Daarom kan de veehouder de gegevens die werden ingevoerd in Sanitel-Med raadplegen (rechtstreeks of via een extern systeem zoals het AB Register in Vlaanderen en het Cerise-portaal in Wallonië), om ze te controleren en al dan niet te valideren.

Omdat de gegevens per trimester worden geanalyseerd, gelden er uiterste termijnen voor zowel de registratie als de correctie ervan. De veehouder kan de gegevens van een trimester controleren volgens bepaalde deadlines: gegevens van het eerste trimester: van 15 tot 29 april; tweede trimester: van 15 tot 30 juli; derde trimester: van 15 tot 30 oktober; vierde trimester: van 15 tot 30 januari.

De dierenaantallen worden geregistreerd in Sanitel, de databank van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Het is de veehouder die verantwoordelijk is voor de juistheid van de geregistreerde dierenaantallen of capaciteitsgegevens. De update van deze gegevens kan gebeuren in Sanitel of via Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ).

Doorsturen van gegevens

Met het AB Register brengt AB Register vzw het antibioticagebruik binnen de veehouderij in kaart, met het oog op een oordeelkundig en duurzaam antibioticabeleid. Via het AB Register worden gegevens over het antibioticagebruik verzameld en geanalyseerd.

AB Register vzw is een overkoepelende structuur, opgericht vanuit Belpork vzw (varkenssector), Belplume vzw (pluimveesector), IKM-Vlaanderen vzw (melkveesector) en Belbeef vzw (vleesveesector). Met zowat 10.000 aangesloten producenten vertegenwoordigt AB Register ruim 90% van de professionele veehouders in Vlaanderen.

Afgestemd op bedrijfssituatie

AB Register ondersteunt bij huidige en toekomstige sectorale verplichtingen, zodat men steeds up-to-date en compliant blijft. Sinds 25 september 2025 kunnen Vlaamse schapen- en geitenhouders hun antibioticagebruik registreren via dit AB Register. Dat toont hoe AB Register proactief inspeelt op wat nodig is: de registratie was al mogelijk nog vóór de wettelijke verplichting in 2026 van kracht werd. In AB Register kan je aansluiten op vrijwillige basis of als Light-deelnemer. Zo behouden schapen- en geitenhouders de mogelijkheid om hun deelnamevorm af te stemmen op hun bedrijfssituatie.

Het AB Register-platform is een gebruiksvriendelijk en performant platform. Zo krijgt de gebruiker bij elke aanmelding onmiddellijk een overzicht van de nieuw geregistreerde gegevens sinds zijn of haar laatste bezoek.

Amcra