Geen paniek over sterk gedaalde conjunctuurindex
De meest recente conjunctuurindex voor de landbouw toonde een scherpe daling van het ondernemingsvertrouwen. Oppositiepartij Anders roept op om maatregelen te nemen, maar voor Vlaams minister van Landbouw en Omgeving is er geen reden voor paniek.
Uit de recent gepubliceerde Vlaamse landbouwconjunctuurindex blijkt dat het economische vertrouwen in de Vlaamse land- en tuinbouwsector in het voorjaar van 2026 sterk is teruggevallen. De indexwaarde daalde van 86 naar 75, het laagste niveau in ongeveer 10 jaar. De terugval verschilt wel volgens de subsector: vooral in de melkveehouderij en in de akkerbouw is de terugval erg uitgesproken.
Uit de bevraging blijkt dat landbouwers vooral wijzen op afzetproblemen, stijgende energieprijzen en overheidsbeperkingen. Tevens surft de landbouw mee op de algemene negatieve economische golf die de geopolitieke spanningen met zich meebrengen. Bijna de helft van de landbouwers geeft aan hinder te ondervinden van de beleidsmatige beperkingen, waarbij expliciet wordt verwezen naar de aanhoudende onzekerheid rond het Stikstofdecreet, rond het Mestactieplan (MAP) en naar de bijkomende administratieve lasten.
Fiscale maatregelen
Ook de investeringsbereidheid neemt af. Het aandeel landbouwers die het komende jaar willen investeren, daalde van 40 naar 36%. “Dat is toch wel zorgwekkend voor een sector die net nood heeft aan innovatie, aan verduurzaming en aan toekomstgerichte investeringen. Bovendien blijkt uit de conjunctuurbarometer dat steeds meer landbouwers financiële problemen signaleren. In een sector met sterk schommelende inkomsten door weersomstandigheden, prijsvorming en geopolitieke ontwikkelingen wordt opnieuw gewezen op de nood aan instrumenten om de inkomensvolatiliteit beter op te vangen”, stelt Lydia Peeters van Anders.
Zij stelt voor dat minister Brouns overlegt met de federale minister van Financiën over fiscale maatregelen die landbouwers beter kunnen beschermen tegen inkomensschommelingen, zoals de fiscale ‘carry bac k’ en ‘carry forward’, waarbij winsten en verliezen over meerdere jaren gespreid kunnen worden. Voor die vraag kreeg ze in de commissie Landbouw van 20 mei de steun van Leo Pieters van Vlaams Belang.
Impact van oorlog tegen Iran
Minister Brouns ging niet in op het voorstel voor fiscale maatregelen. Hij ontkent de daling niet, maar nuanceert. “De conjunctuurindex is inderdaad gedaald, maar schommelingen zijn natuurlijk eigen aan een dergelijke index en er is geen sprake van een historisch dieptepunt. Tegelijk kunnen we natuurlijk niet ontkennen dat er bepaalde bezorgdheden leven in de landbouwsector die wel degelijk een impact hebben op het vertrouwen. Dat voel ik heel regelmatig. Wat ook meespeelt – en dat zien we eigenlijk elke keer opnieuw – is het moment waarop die enquête wordt afgenomen. Deze keer is dat gebeurd in maart, net na de escalatie van het conflict in Iran. Zulke geopolitieke spanningen hebben uiteraard onmiddellijk een impact op verwachtingen rond prijzen, kosten en markten, en dat vertaalt zich dan ook vrij snel in een negatiever sentiment”, stelt minister Brouns.
“Specifiek zien we dat vooral de open teelten het momenteel moeilijk hebben. Denk aan de aardappelen, de granen, de suikerbieten, maar ook aan de openluchtgroenten. Daar zit echt druk op de resultaten, door een combinatie van factoren, zoals prijsvolatiliteit, kosten en marktomstandigheden. Daarbij moet voor de aardappelen ook wel opgemerkt worden dat er de voorbije jaren een hele groei is geweest. Daarnaast zie je ook bij zuivel dat de conjunctuur wat begint te keren. Na een paar goede jaren zit men daar nu ook in een fase waarin het minder vlot loopt en het vertrouwen ook wat afneemt”, duidt Jo Brouns.
Investeringesbereidheid op hoog niveau
Het is volgens de minister niet onlogisch dat de moeilijke vergunningverlening een impact heeft op de overname- en investeringsbereidheid in de veehouderij en op de rechtszekerheid. “Toch blijkt uit de conjunctuurindex niet dat er per se sprake is van een aanzienlijk lagere investeringsbereidheid. Het is ook wel opvallend dat die de jongste jaren zeker niet slechter is en zelfs opnieuw beter wordt dan in de periode daarvoor. Ondanks de lichte daling blijft die op een hoog niveau”, sust de minister.
“Dat betekent uiteraard niet dat we niet elke dag onze uiterste best doen om de rechtszekerheid en het investeringsvertrouwen verder te bevorderen. Ik denk aan het actieprogramma wat het vergunningenbeleid betreft. Dat zal specifiek voor de landbouwers een impact hebben. Er is voorts het werk dat we doen rond de shift in het beleid inzake stikstof. Ook via de inzet van de middelen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid trachten we al het mogelijke te doen om het investeringsvertrouwen verder te vergroten”, stelt minister Brouns.
Al kleine stapjes gezet
Minister Brouns wijst op nog een aantal stappen die al gezet zijn voor de landbouw, zoals het sleutelen aan de kalenderlandbouw, de actualisatie van het geurkader en de steun voor innovatie. “Dat zijn kleine stapjes zijn, en voor veel boeren zelfs maar muizenstapjes, maar dat neemt niet weg dat we het erkennen en vandaag zeer hard doorwerken aan een nieuw kader. Ik ben de eerste om te zeggen dat het huidige stikstofkader allesbehalve volmaakt is. Ik had een aantal dingen graag anders gezien. Hoewel we vandaag binnen dat beperkte kader vergunningen verlenen, zien we desalniettemin een aantal nieuwe investeringen, maar zijn we er nog lang niet wat mij betreft. Ik verwacht binnenkort ook een uitspraak van het Grondwettelijk Hof inzake stikstof. Ik ken geen exacte timing, maar dat is toch weer een heel belangrijk momentum als het gaat over rechtszekerheid die toch wel beter moet. We weten niet wat de uitkomst daarvan zal zijn”, besluit de minister.
