Drie nieuwe waterbuffers wapenen Voeren verder tegen overstromingen
De Voerstreek is erg overstromingsgevoelig. De afgelopen 3 jaar werden al heel wat acties ondernomen om woonkernen te beschermen. Een belangrijke realisatie is de aanleg van 3 landschappelijke waterbuffers die bij extreme neerslag ruim 30.000 m³ water tijdelijk kunnen opvangen.
De realisatie maakt deel uit van het project Water-Land-Schap Voerstreek 2.0 en is een van de vele maatregelen in het valleigebied om dorpen beter te beschermen tegen wateroverlast.
Voeren werd in het verleden meermaals getroffen door overstromingen. Zo zit de waterellende van 2018, 2021 en 2024 nog vers in het geheugen van menig inwoner. Dit ging gepaard met een grote menselijke, maatschappelijke en financiële kost. Alleen al in mei 2024 dienden inwoners van Voeren voor 10 miljoen euro aan schadedossiers in. In die maand werden 300 woningen getroffen door de overstromingen. Woningen van 25 gezinnen werden onbewoonbaar verklaard, landbouwers verloren hun oogst en heel wat weilanden voor vee waren een hele tijd onbruikbaar.
Buffers bieden ademruimte
In 2022 startte het project Water-Land-Schap Voerstreek 2.0 ‘Naar een klimaatrobuust landschap voor de Voerstreek’. Daarin werken verschillende lokale partners aan een goed werkend watersysteem via diverse terreinmaatregelen. Een belangrijke maatregel was de aanleg van 3 waterbuffers in de Voerense gehuchten Veld, Schophem en Meulenberg, gerealiseerd door De Vlaamse Milieumaatschappij en de provincie Limburg.
Door de waterbuffers in het landschap in te passen, wordt het uitzicht en landgebruik in de omgeving niet verstoord. Ook met de natuur en biodiversiteit werd rekening gehouden. Bij de realisatie van de waterbuffers werden stakeholders in de omgeving nauw betrokken.
Laura Olaerts, gedeputeerde van Water, Natuur, Milieu en Klimaat van de provincie Limburg: “Verder lossen we binnen dit project ook 2 vismigratieknelpunten op. Daardoor kunnen vissoorten zoals de beekforel lokaal weer verder stroomopwaarts zwemmen, ter hoogte van de projectzones van Meulenberg en Veld. De 3 gerealiseerde waterbuffers zullen nu verder door het provinciebestuur worden beheerd. Ook elders willen we de komende jaren nog verbeteringen brengen aan de beekstructuur en vismigratie terug mogelijk maken, zoals in de Noorbeek.”
Lokale samenwerking
Vlaanderen investeert ruim 876.000 euro in deze 3 waterbuffers op de Voer, die helpen om piekafvoeren op te vangen en het overstromingsrisico in ’s-Gravenvoeren te verkleinen. “Deze lokale samenwerking sluit perfect aan bij wat we met de subsidieoproep voor Lokale Blue Deals willen bereiken: partners samenbrengen die werken aan een landschap dat water beter vasthoudt waar het valt, laat infiltreren in de bodem en vertraagd afvoert”, zegt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v). “Laat dit project inspiratie zijn voor iedereen die intekent op de oproep.”
Acties voor verminderde waterafstroom
Toch blijven bijkomende ingrepen nodig om Voeren beter te beschermen tegen wateroverlast. Zo zou de buffercapaciteit nog moeten verdubbelen en moeten er ook bovenstrooms extra maatregelen worden genomen.
Christel Cornelissen, projectleider Water+Land+Schap bij het Regionaal Landschap Haspengouw & Voeren (RLHV): “In een reliëfrijk landschap als Voeren is het belangrijk om niet enkel beneden in het dal water op te vangen, maar in de hele vallei acties te ondernemen die bijdragen aan een verminderde waterafstroom, van plateau tot dal en van bron tot monding. Denk bijvoorbeeld aan de aanplant van bomen, houtkanten en hagen, de aanleg van poelen en swales (greppels die evenwijdig met de hoogtelijnen in het landschap lopen, waarin het water kan infiltreren), of een aangepast beheer voor graslanden. Landbouwers kunnen steun krijgen bij het verbeteren van de bodemstructuur op hun percelen, zodat die meer water kunnen opslaan.”
Water- en modderoverlast aanpakken
Daarnaast zijn er ook dringende ingrepen nodig om problemen rond water- en modderoverlast op te lossen. “Onze gemeente legde daarom met ondersteuning van de erosiecoördinator al meerdere erosiebuffers en -drempels aan om afstromend water te vertragen en modderstromen tegen te houden”, aldus Joris Gaens, burgemeester van Voeren. “Ook het afleiden van water van wegen naar plaatsen waar het water kan infiltreren draagt bij tot een klimaatbestendiger landschap.“
Grensoverschrijdende aanpak nodig
Dankzij de samenwerking in het Landschapspark Grenzeloos Bocageland kan de problematiek ook grensoverschrijdend worden aangepakt, want water houdt geen rekening met administratieve grenzen. “Om tot een acceptabel veiligheidsniveau te komen, is een structurele en grensoverschrijdende aanpak nodig op landschapsschaal, net zoals een langetermijnvisie en heel veel samenwerking en solidariteit”, vindt Ann-Sophie Debergh, coördinator van het Landschapspark Grenzeloos Bocageland.
Daarom blijven de projectpartners de komende jaren samenwerken: grensoverschrijdend via het Interreg-project Sponge en lokaal via het Leader-project Biodivers Landschap. Daarnaast grijpen ze alle mogelijkheden aan in het kader van het Vlaamse Lokale Blue Deal-programma.
