Annick Borgugnons: “Onzichtbaar werk is niet minder belangrijk”

‘Lianko’ staat duidelijk aangegeven op de staatsbaan die van Bekkevoort naar Diest loopt. Het landweggetje kronkelt door een bos en brengt je naar de familie Commers. Gasten komen er graag voor de rust, kinderen om er naar hartenlust te spelen. En Annick vond er haar thuis.

Hoe ben je hier terechtgekomen?

Mijn ouders hadden aardbeien en krieken, maar ze gingen ook buitenshuis werken. De boerenmicrobe zat er dus wel een beetje in, maar de passie voor de stiel vond ik pas echt toen ik Guy leerde kennen. We werden al jong een koppel: ik was 15 en hij 17. Hij was enige zoon en in die tijd was het evident dat hij de boerderij van zijn ouders zou verderzetten. We brachten onze weekends en vakanties bijna altijd hier door. Zo ben ik erin gerold.

Geleidelijke generatiewissel

Hoe is het bedrijf geëvolueerd?

Pakweg 40 jaar geleden was er akkerbouw en waren er zo’n 40 zeugen. Vleesvarkens waren er toen nog niet. Mijn schoonouders runden het bedrijf en wij hielpen waar we konden. Later namen eerst Guy en daarna ook ik het bedrijf over en breidden we uit naar 250 zeugen met afmest. In 2013 kwam er een kalverbedrijf in de buurt te koop en bouwden we dit om naar vleesvarkensstallen. Toen onze zeugenstallen versleten waren, gaf onze zoon Kevin aan dat hij geen toekomst zag in de zeugentak. Toen hebben we deze afgestoten en de zeugenstallen afgebroken, waarna er verbouwd werd om meer vleesvarkens te houden. Vandaag houden we zo’n 5.000 dieren, inclusief de biggen. Het was ook in 2018 dat we de stap naar verbreding hebben gezet. Daarnaast is er een akkerbouwtak met granen, maïs, koolzaad en suikerbieten.

Heb je snel de stap gezet naar een voltijdse carrière op het landbouwbedrijf?

Ik ben eerst 6 jaar buitenshuis gaan werken als bediende in een groothandel. Na een tijdje ging ik halftijds werken en sprong ik bij op het bedrijf, maar toen had ik het gevoel dat ik op beide vlakken tekortschoot. Toen ik volledig op het bedrijf begon te werken, was dat eerst als meewerkende echtgenote. Onze zoon Kevin was toen zo’n 3 jaar oud.

Guy’s ouders zijn heel lang actief geweest op de boerderij. Toen ze op pensioen gingen, werd ik net als Guy bedrijfsleider. Die generatiewissel is heel geleidelijk verlopen. Wij deden steeds meer, zij steeds minder. Maar ook hun hart ligt nog in de landbouw. Als er hier in de buurt op het land gewerkt wordt, zorgt Guy’s vader ervoor dat hij kan gaan kijken.

Verbreding met een vakaniewoning

De beslissing om te stoppen met zeugen bracht een nieuwe bedrijfstak met zich mee: verbreding. Vanwaar dat idee?

Een deel van de zeugenstallen werd afgebroken, een ander deel werd omgebouwd naar vleesvarkens, maar de locatie die vastzit aan ons huis bood mogelijkheden om er iets totaal anders mee te doen. Het was een idee van onze schoondochter Lieze om er een vakantiewoning van te maken. Ik vond het idee dat er ‘vreemd volk’ op je erf rondloopt eerst maar niets en ook Guy was er niet voor te vinden. Maar het idee rijpte en ik begon te beseffen dat er inderdaad toekomst inzat. Het takenpakket van de zeugen was immers weggevallen en dat bood ruimte.

Ons bedrijf ligt op een superrustige locatie, omgeven door bossen, weilanden en akkers, en is ideaal om te fietsen en te wandelen. Het uitzicht vanuit de hoeve is prachtig. We hakten de knoop door en kozen voor een vakantiewoning voor 4 en 6 personen en een tiny house waar 2 mensen kunnen overnachten. Na 2 jaar verbouwen konden we eindelijk starten.

En toen kwam corona...

Iedereen verklaarde ons voor gek toen we tijdens het hoogtepunt van de coronacrisis van start gingen. Ook wijzelf hielden ons hart vast. Maar het concept sloeg supergoed aan bij mensen die in hun eigen ‘bubbel’ op vakantie wilden gaan. Sindsdien ontvangen we zo goed als elk weekend gasten. Maar dat is niet alles, we organiseren ook kinderkampjes in de schoolvakanties, organiseren feestjes, verhuren een zaaltje en werken met een zorggast, een meisje van in de buurt dat 3 halve dagen per week komt helpen. Het is vooral mijn schoondochter die de kampjes en de zorgboerderij runt.

Samenleven en -werken vergt goede communicatie

Jullie wonen en werken met verschillende generaties samen. Hoe laat je zoiets slagen?

Veel praten is naar mijn mening de enige manier om zoiets vlot te laten verlopen. Vaak gaat dat over heel kleine dingen die banaal kunnen lijken. Dat wil niet zeggen dat we het over alles eens zijn, maar we bespreken grote en kleine bekommernissen en vragen.

Kevin (33) en Lieze (33) wonen op 1 km van hier, bij het bedrijf dat we in 2013 hebben aangekocht. Dat helpt, want zo zie je elkaar vooral om professionele redenen en behoudt elk gezin zijn privacy. Guy en ik zijn nog te jong om op pensioen te gaan, dus is samenwerken de enige optie. Maar het is ook heel fijn, want Kevin, Lieze, Guy en ik vullen elkaar goed aan.

Hoe ziet de taakverdeling eruit?

Ik doe de dagelijkse controle van de vleesvarkens. Als Guy niet bezig is in het veld, doen we dit samen. Wij laden ook ’s nachts de dieren. Ook de administratie van het landbouwbedrijf en het inchecken en uitchecken van de gasten is voor mij. Daarnaast zorg ik ervoor dat het vakantiehuis helemaal schoon is.

Lieze neemt de administratie van Lianko voor haar rekening. ‘Lianko’ komt van onze namen Lieze, Annick en de KO van Kevin Commers. Lieze werkte als leerkracht, maar sinds er 3 kindjes zijn, zet ze zich samen met Kevin volop in voor de kampjes en feestjes. Als Kevin nodig is op het veld, help ik Lieze met de kinderen die op bezoek zijn of vang ik de kleinkinderen op. We ontvangen ook regelmatig scholen en dat doen we meestal samen.

Valt het mee om het landbouwbedrijf te combineren met de verbredingsactiviteiten?

Het vraagt soms wat aanpassing, maar dat lukt erg goed. We hebben een aparte vennootschap opgericht waarin Lieze, Kevin en ik de kampjes, de gastenwoning en feestjes organiseren, want we vonden het belangrijk om dit als een aparte entiteit te zien. Als je gasten ontvangt, moet je bijna altijd op het bedrijf zijn. Maar omdat we varkens houden, was dat sowieso al het geval. We passen onze activiteiten wel een beetje aan. Zo wil ik niet dat Guy drijfmest uit de stal komt trekken wanneer er gasten zijn, en daar houdt hij zich aan. (lacht)

We krijgen eigenlijk altijd heel positieve reacties van de gasten. Ze zijn vaak ook erg geïnteresseerd in de werking van het landbouwbedrijf, want velen kennen er weinig of niets van. Al beseffen we ook dat iemand die gekant is tegen de sector, hier niet snel zal boeken. Onze website (www.lianko.be) vermeldt duidelijk dat we een actief landbouwbedrijf zijn.

Vakantiebranche is positieve aanvulling

Plots werk je niet alleen in de varkenshouderij, maar ook in de vakantiebranche. Was dat wennen?

Ja, maar in positieve zin. Toen we gingen voor het viersterrenlabel voor onze vakantiewoning, vroeg ik de controleur wat de boete zou zijn indien we die standaard niet zouden halen. Hij keek me niet-begrijpend aan. De strenge wetgeving en enorme boetes die er als landbouwer boven je hoofd hangen bij de minste fout, zijn veel milder of onbestaande in de vakantiesector. Hetzelfde geldt voor de prijs. Je kiest zelf hoeveel een overnachting of kinderkampje kost, terwijl je in de landbouw altijd prijsnemer bent.

Tijdens corona gingen we naar een vergadering van horeca-uitbaters, waar de spreker de zaal vroeg om een applaus voor zichzelf te geven voor alle inspanningen die we geleverd hadden. Zoiets zie je niet snel op een landbouwvergadering. Daar word je om de oren gegooid met strengere wetten, slechte prijzen en lastige teeltomstandigheden.

Hoe ziet de toekomst eruit voor het landbouwbedrijf en voor Lianko?

Ik merk dat niet alleen ik, maar ook Kevin en Lieze helemaal hun draai gevonden hebben in de verbredingsactiviteiten van Lianko. Het is ook economisch een mooi verhaal. De varkenshouderij en akkerbouw zijn altijd onze passie geweest, maar de prijzen blijven erg wispelturig en zijn op dit moment echt niet goed. De pieken die je vroeger in de varkenshouderij had en die de moeilijke periodes goedmaakten, zijn er steeds minder. En dan komt daar nog de strengere stikstofwetgeving bij.

Wat we in aanloop naar 2030 zullen doen, is ook voor ons nog een vraagteken. Het lijkt erop dat minder varkens houden de enige optie zal zijn, want anders moeten we investeren in nieuwe, dure luchtwassers op een oude stal. Ook in andere stallen zijn er investeringen nodig. Maar die beslissingen moeten worden genomen door de volgende generatie, zij zijn de toekomst.

Tijd maken voor vrienden en familie

Vind je het positief dat er door het VN Jaar van de Boerin meer aandacht gaat naar vrouwen in de agrarische sector?

Jazeker. Heel vaak doen we onzichtbaar werk, zoals de administratie, jonge dieren verzorgen, verbreding organiseren, het gezin en huishouden draaiend houden… Soms omdat we dat zo willen en goed kunnen, soms omdat het verwacht wordt. Maar in elk geval zijn dat taken die aan de basis liggen van een goed draaiend bedrijf en gezinsleven. Zonder eten op tafel, werkt er niemand. Zonder goed bureauwerk, geen bedrijf. Vrouwen staan nog te veel in de schaduw, terwijl ze evenwaardig zijn. Ik hoop en denk dat de volgende generatie daar anders in is. Mijn zoon maakt in elk geval af en toe ook eens eten. (lacht)

Vrouwen staan nog te veel in de schaduw, terwijl ze evenwaardig zijn

Wat is voor jou de sleutel tot een gelukkig leven als landbouwster?

We zijn onlangs een goede vriend, varkenshouder Bavo Vandebroeck, verloren. Hij was veel te jong. Dat doet je toch nadenken over wat belangrijk is. Tijd maken om te genieten en om vrienden te zien bijvoorbeeld. En elkaar steunen en begrip tonen. Als je op een landbouwbedrijf woont, kan je maar beter weinig beloftes maken. Gaan we naar dat feest? Gaan we op tijd zijn? Als je ervan uit- gaat dat het niet lukt, kan het alleen maar beter meevallen. (lacht)

Nele Kempeneers (Pennenvrucht)