Lode Ceyssens op Nazomerontmoeting: “Geef landbouwers ruimte om te blijven pionieren”
Het centrale thema op de jaarlijkse Nazomerontmoeting van Boerenbond was ‘Blijven pionieren’. Voorzitter Lode Ceyssens hield een pleidooi om dit meer mogelijk te maken voor land- en tuinbouwers. “Vlaanderen beschikt over sterke kennis en technologie, maar complexe regelgeving verhindert te vaak dat innovaties ook op het terrein worden toegepast.”
Te midden van de federale begrotingsbesprekingen vond premier Bart De Wever (N-VA) de tijd om naar de Nazomerontmoeting van Boerenbond af te zakken. Ook Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) was aanwezig, voor hem was dat heikel moment al voorbij. Traditioneel komen heel wat politici, prominenten en het ruime Boerenbond-netwerk naar dit jaarlijkse event.
‘Blijven pionieren’ was de rode draad voor deze editie van de Nazomerontmoeting. Vlaamse land- en tuinbouwers zijn immers van nature pioniers en willen blijven investeren, verduurzamen en vernieuwen. Dat blijkt echter niet zo evident in de huidige omstandigheden.
Pionieren is een houding
“We wonen nochtans in één van de meest vruchtbare regio's van Europa”, stelde Ceyssens in zijn slotwoord. “Op een kleine oppervlakte slagen onze land- en tuinbouwers erin om prestaties neer te zetten die wereldwijd respect afdwingen. We produceren kwaliteitsvol voedsel, en doen dat op de meest efficiënte en duurzame manier. En dat alles in een regio waar de ruimte schaars is en de uitdagingen groot zijn. Wij zijn in Vlaanderen geen landbouwreus door onze oppervlakte, wij zijn een landbouwreus door ons vakmanschap.”
Volgens Ceyssen is pionieren voor onze land- en tuinbouwers trouwens geen eenmalige prestatie, maar een houding. “Een houding die de Vlaamse landbouw mee heeft gemaakt tot wat het vandaag is: een sector die internationaal respect afdwingt en die ook morgen wil blijven behoren tot de wereldtop.”
Belangrijke economische motor
De Boerenbond-voorzitter wees erop dat landbouw een belangrijke economische motor is. De hele voedingsindustrie genereert namelijk jaarlijks 85 miljard euro omzet en stelt direct en indirect meer dan 180.000 mensen te werk. Maar liefst 60% van de landbouwgrondstoffen die Belgische voedingsbedrijven gebruiken, komt van eigen bodem. De agrovoedingssector creëert jobs en economische groei door lokaal te produceren, te verwerken en te exporteren. “Maar wanneer regelgeving dan systematisch verder gaat dan elders en innovaties vertraagt, verdwijnen investeringen en economische activiteiten naar het buitenland. Zo verliezen we de opportuniteiten om lokaal toegevoegde waarde en economische welvaart te creëren.”
Pioniers in verduurzaming
Onze landbouwers pionieren ook in verduurzaming, benadrukte Ceyssens. Hij haalde enkele voorbeelden aan. “Door te investeren in genetica, bedrijfsmanagement en circulariteit en zovele andere innovatieve technieken is de Vlaamse melk de meest klimaatvriendelijke ter wereld en is de ecologische voetafdruk van onze steak minder dan de helft dan die van een Braziliaanse antibioticasteak en een derde lager dan een Ierse. Door high-tech serres hebben onze tomaten 10 tot 50 keer minder water nodig dan het wereldgemiddelde.”
Eerder op de avond getuigden ook al de Klimaatkoplopers Bart Vanderstraeten en Marijke d’Hertefelt van het Koeweidehof, en Jan Van der Velpen van fruitbedrijf Van der Velpen, winnaar van de publieksprijs van deze wedstrijd, over hun inspanningen om bedrijven voortdurend te verduurzamen.
Strategische autonomie
Dankzij onze pionierende land- en tuinbouwers is onze voedselzekerheid gegarandeerd. “Voedsel is een strategische grondstof, die wij jaar na jaar opnieuw uit onze eigen bodem produceren. Door voortdurend te innoveren slagen onze landbouwers erin om dit in het dichtbevolkte Vlaanderen op een duurzame en zeer productieve manier te doen”, stelde Ceyssens trots.
Maar landbouw is volgens de voorzitter veel meer dan voedselproductie. Land- en tuinbouwers maken ook deel uit van de oplossingen op het vlak van klimaat, energie, water en landschap. Ook op dat vlak haalde hij een voorbeeld aan: “De landbouwsector levert 2,7 keer meer elektriciteit aan het net dan hij zelf verbruikt. Driekwart van de landbouwbedrijven heeft al maatregelen genomen rond hernieuwbare energie: agrivoltaïcs, pocketvergisters en innovatieve energiesystemen allerhande verrijzen. Dat is lokale energie, duurzame energie en vooral: energie die ons minder afhankelijk maakt van anderen.”
Nood aan rechtszekerheid
Volgens Boerenbond moeten landbouwers echter nog te vaak met de handrem op rijden, terwijl het beleid hen net moet aanmoedigen en ruimte geven om te pionieren. En dat laatste bedoelde Ceyssens ook letterlijk. “Zonder grond, geen landbouw en zonder landbouw, geen voeding.” Hij kijkt uit hoe minister Brouns de 765.000 ha landbouwgrond zal concretiseren.
Boeren botsen echter nog steeds op stringente regelgeving. “Boeren die hun bedrijf willen klaarmaken voor de toekomst of willen investeren in wateropvang, innovatieve emissietechnieken of eigen energiesystemen krijgen dikwijls geen vergunning. Nochtans is rechtszekerheid een absolute must voor ondernemers”, klonk het. Het is dezelfde oproep die ook vorig jaar op de Nazomerontmoeting weerklonk...
Ceyssens vindt het ook schrijnend dat er in ons land sterk wordt geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling en dat onderzoeksinstellingen technologieën ontwikkelen die het verschil kunnen maken, maar dat de commercialisering vooral elders in de wereld plaatsvindt. “We rijden ons vast in regelgeving en administratie. Voordat innovaties eindelijk gebruikt kunnen worden, zijn ze alweer verouderd”, aldus Lode Ceyssens. “Vlaanderen is een innovatiehub binnen Europa. Voorzie de nodige middelen en zorg dat regelgeving niet tegenwerkt, zodat we kunnen blijven pionieren.”
Op Europees vlak loopt het niet beter. “Vlaams pionierswerk rond biologische gewasbeschermingsmiddelen wordt al toegepast in de Verenigde Staten, maar zit het hier vast in Europese ellenlange erkenningsprocedures.” Ook de nieuwe genomische technieken (NGT’s) liggen in Europa zeer gevoelig. “Onze Vlaamse kennis wordt elders in de wereld al gebruikt, terwijl landbouwers er hier nog niet mee aan de slag kunnen en het net kan helpen om meer weerbare gewassen op de markt te brengen. Administratieve vereenvoudigingen zijn noodzakelijk om toekomstgerichte investeringen en innovaties te versnellen”, vindt Ceyssens.
Naar een stimulerend beleid
En dat blijkt meer dan ooit nodig. Eerste ramingen van Boerenbond wijzen uit dat de land- en tuinbouwsector minstens 260 miljoen euro schade heeft geleden in 2026 door hitte en droogte. “Landbouwers hebben al geïnvesteerd in klimaat- en droogtemaatregelen. Ze willen nog meer doen om beter bestand te zijn, maar ze worden afgeremd door vergunningen die niet rond geraken voor bijvoorbeeld waterbassins en omslachtige procedures in regelgeving om water te hergebruiken en verder te pionieren”, bemerkte Ceyssens. Daarom vraagt Boerenbond een omslag naar een beleid dat vooral stimuleert en beloont door rechtszekerheid in plaats van te controleren, sanctioneren en af te remmen.
“Onze Vlaamse land- en tuinbouwers zijn pioniers en dat willen ze blijven. Zorg ervoor dat we onze plaats aan de kop van het peloton niet
