Voorstel om Europees landbouwbudget met 3% te verlagen vanaf 2028
Het Ierse voorzitterschap van de Raad van de EU stelt voor om het budget voor de volgende Europese meerjarenbegroting met 8% te verlagen in vergelijking met het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Het Europese landbouwbudget zou daarbij slechts 3% moeten inleveren.
De Europese Commissie had in juni vorig jaar een voorstel gelanceerd voor een begroting van 1.985 miljard euro (1,26% van het bruto nationaal inkomen (bni) van de lidstaten) voor de periode 2028-2034. Het nieuwe voorstel van de huidige voorzitter van de EU-Raad loopt op tot 1.826 miljard euro in lopende prijzen, of 1,16% van het bni. Dat komt neer op een verlaging met 159 miljard euro in lopende prijzen.
Evenwichtig voorstel
Minister van Europese Zaken Thomas Byrne spreekt van een evenwichtig voorstel waarin iets zit voor iedereen. "We beschermen de traditionele beleidsdomeinen van de EU, maar kijken ook naar de toekomst", zegt hij. Voor hem is het voorstel geen eindpunt, maar moet het dienen als katalysator voor verdere gesprekken.
Ierland stelt voor om de budgetten voor het neleidsdomein Landbouw en cohesiefondsen grotendeels te sparen: zij worden in het voorstel met 3% verlaagd, tot 914 miljard euro. Het competitiviteitsfonds behoort tot de grote verliezers, met een verlaging met 13% tot 456 miljard euro, al benadrukken de Ieren wel dat dat bedrag nog altijd dubbel zo hoog ligt als in de huidige meerjarenbegroting.
Koolstofgrenstaks
Daarnaast moet volgens de Ieren de administratie van de Europese Unie het met bijna 9 % minder doen tegenover het vorige voorstel, terwijl het budget voor Global Europe, dat samenwerkingsprojecten financiert in derde landen, met 17% daalt. Nog volgens Ierland moet 55 miljard euro per jaar worden opgehaald via nieuwe eigen middelen. Dublin stelt onder meer voor om een hoger aandeel van de inkomsten van de koolstofgrenstaks (CBAM) door te storten naar de begroting. Andere voorstellen zoals een taks op tabak of elektronisch afval blijven behouden, net als het voorstel om de landen een groter aandeel van de douanerechten te laten doorstorten naar de EU-begroting. Dat laatste voorstel, waarbij de landen nog maar 10 in plaats van 25% van die douane-inkomsten mogen behouden, is onaanvaardbaar voor België.
Het Ierse voorstel is het tweede compromisvoorstel vanuit de Raad, nadat toenmalig voorzitter Cyprus in juni had voorgesteld om het uitgavenplafond met 2% te doen dalen tot 1.947 miljard euro (in lopende prijzen). Het komt er nadat Europese Raadsvoorzitter Antonio Costa de afgelopen maanden sprak met de 27 staatshoofden en regeringsleiders over hun wensen en grieven rond de volgende meerjarenbegroting, waarover hij eind dit jaar een akkoord wil bereiken met de lidstaten.
Na de ministers van Europese Zaken buigen op 15 en 16 oktober de staatshoofden en regeringsleiders zich hierover tijdens een top in Brussel. Midden november zal de begroting ongetwijfeld opnieuw op de agenda staan tijdens een informele top in Ierland, en Antonio Costa had al aangekondig dat hij eind november een extra EU-top plant, om dan hopelijk tijdens de top van 17 en 18 december in Brussel te kunnen landen.
Als de lidstaten tot een vergelijk komen, moeten zij ook nog onderhandelingen aanknopen met het Europees Parlement, dat net een een ruimere begroting wil.
De Duitse regering wijst het nieuwe Ierse voorstel voor de volgende langetermijnbegroting van de EU af. Duitsland en andere belangrijke nettobetalers (landen die meer afdragen aan de Europese Unie dan ze terugkrijgen) zoals Nederland, Zweden en Oostenrijk hadden een verlaging van het begrotingsontwerp met meerdere honderden miljarden euro's geëist.
Kortzichtig beleid van Europa
Boerenbond en haar Europese koepelorganisatie Copa-Cogeca reageren met onbegrip op het Ierse voorstel. “De EU dreigt hiermee een ernstige strategische fout te maken”, klikt het in een eerste reactie.
“Nu de onderhandelingen voor het nieuwe Europese meerjarenbudget hun beslissende fase ingaan, handhaaft het voorgestelde onderhandelingskader van de Raad de door de Commissie voorgestelde besparing van meer dan 20% op het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) en dat zelfs zonder rekening te houden met de inflatie. Dat is onbegrijpelijk en kortzichtig”, stelt Boerenbond.
“De taart wordt opnieuw kleiner gemaakt. Het is niet te begrijpen dat men de doelstellingen en verwachtingen steeds maar hoger legt, vasthoudt aan een rigide en blokkerende regelgeving die innovatie en verduurzaming afremt en intussen de middelen beperkt. Het GLB blijft motor van verduurzaming en het potentieel van landbouw om hiertoe bij te dragen is gigantisch”, reageert Boerenbond-voorzitter Lode Ceyssens.
Samen met de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca en landbouworganisaties uit heel Europa benadrukte Boerenbond de voorbije maanden herhaaldelijk de noodzaak van een sterk en degelijk gefinancierd GLB. Defensie en veiligheid bovenaan de Europese agenda zetten en op hetzelfde moment plannen maken om de steun voor landbouw te verzwakken is voor Boerenbond een zuivere tegenstelling.
Strategische autonomie behouden
“De beslissingen die worden genomen over het toekomstige Meerjarig Financieel Kader (MFK) en het GLB zullen voor de volgende jaren bepalen in welke mate de EU in staat is haar strategische autonomie te behouden. Dit gaat over onze eigen voedselvoorziening”, zegt Lode Ceyssens.
De voorzitters van de verschillende Europese landbouworganisaties komen in de week van 12 oktober in Stockholm samen voor het 12de Congres van Europese Landbouworganisaties, terwijl de Europese staatshoofden en regeringsleiders in Brussel bijeenkomen om de toekomstige prioriteiten van de Unie te bespreken. Boerenbond zal in Stockholm samen met de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca het belang van een sterk GLB blijven duiden en verdedigen.
