Jacobskruiskruid geraakt steeds meer verspreid
Jacobskruiskruid is steeds meer verspreid in Vlaanderen. Toch komen er geen maatregelen om de verspreiding ervan in te perken. De plant heeft immers ook voordelen.
Jacobskruidkruid wordt ook wel de ‘stille gele moordenaar’ genoemd. Het is een giftige plant die alkaloïden bevat, die leiden tot onomkeerbare leverschade. Schapen zouden er weinig gevoelig voor zijn, in tegenstelling tot geiten, runderen, paarden, pony’s en ezels.
De verse planten worden wegens hun bittere smaak en geur slechts door dieren opgenomen bij voedselschaarste. Deze zomer was jacobskruiskruid op weides vaak de enige plant die overeind bleef met de aanhoudende hitte en droogte.
Het gele gevaar
Ook een opname via hooi, gemaaid gras of kuilvoer is gevaarlijk voor paarden en runderen, omdat in hooi de slechte smaak en geur verdwijnen, maar de gifstoffen in gedroogde vorm werkzaam blijven. Langdurige opname van dit gele gevaar zorgt voor leverschade.
Omdat jacobskruiskuid steeds meer verspreid geraakt, vroeg Vlaams parlementslid Stijn De Roo (cd&v) aan Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (cd&v) of er maatregelen komen om het te bestrijden. Bijkomende maatregelen zijn volgens de minister niet aan de orde.
Verspreiding neemt toe
Uit de recentste bevindingen blijkt dat jacobskruiskruid algemeen voorkomt over heel Vlaanderen. “Dit is geen recent fenomeen, want de soort werd reeds in 1860 als algemeen tot plaatselijk zeer algemeen vermeld. Maar de plant komt steeds vaker voor. Waar jakobskruiskruid rond het jaar 2000 in 60% van de onderzochte kilometerhokken werd gevonden, was dit in 2026 opgelopen tot rond de 85%.
De uitbreiding van de soort wordt in de hand gewerkt door een toenemende dynamiek en door open plekken in het landschap, veroorzaakt door onder meer graafwerken, verstedelijking, het opspuiten van terreinen, overbegrazing, droogte of spontane natuurlijke dynamiek, zoals in de kustduinen”, meldt de minister.
Geen bestrijdingsbeleid
Jacobskruiskruid is een inheemse plantensoort waarvoor volgens minister Brouns geen algemeen bestrijdingsbeleid bestaat. Er wordt ook niet actief ingezet op sensibilisering, zoals voor bijvoorbeeld knolcyperus of doornappel. Jacobskruiskruid fungeert als belangrijke nectarbron en onmisbare waardplant (gastheer) voor meer dan 150 insectensoorten.
Tips voor bestrijding
Voor landbouwers en paardenhouders sluit minister Brouns zich aan bij de tips van enkele organisaties om om te gaan met jacobskruiskruid. Inspecteer regelmatig de weides en maai voor de zaadvorming van dit kruid. Zorg ervoor dat je de uitgetrokken plant niet in de weide of op de composthoop achterlaat, zodat verdere verspreiding wordt vermeden.
Zorgen voor een stevige ondergrond met dichte bodem en bemesting van het grasland zijn eveneens belangrijk. De plant tiert immers welig op kale plekken en schrale ondergronden.
Bij beheerovereenkomsten
Op percelen waarvoor een beheerovereenkomst werd gesloten met de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) mag jacobskruiskruid mechanisch bestreden worden, maar dat is niet verplicht. Als het aandeel jacobskruiskruid heel groot wordt, kan tijdens de looptijd van de beheerovereenkomst de maatregel 1 keer verplaatst worden naar een ander geschikt perceel dat minstens dezelfde oppervlakte heeft. Chemische bestrijding is niet mogelijk, tenzij de landbouwer hiervoor een afwijking aanvraagt, die door de VLM wordt goedgekeurd. Bij goedkeuring wordt de vergoeding gehalveerd.
