Pesticidegebruik moet in digitaal register bijgehouden worden
Van 2027 af worden professionele gebruikers verplicht om hun pesticidegebruik digitaal te registreren. Die digitale registraties bij de professionele gebruikers moeten minstens 5 jaar voor gebruik in de landbouw en 3 jaar voor andere professionele gebruikers bijgehouden worden. Ze kunnen door elke bevoegde overheid worden opgevraagd.
Op een tussenkomst op 20 oktober van Bieke Verlinden (Vooruit) in de commissie Leefmilieu van het Vlaams parlement poneerde minister Jo Brouns (cd&v) dat elke professionele gebruiker van gewasbeschermingsmiddelen vandaag al een gebruiksregister moet bijhouden. Dat impliceert evenwel geen centraal register, maar een register op gebruikersniveau.
Overgenomen uit conditionaliteit GLB
De gebruiksregistratievereisten werden, wat het landbouwbeleid betreft, overgenomen in de conditionaliteit in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ze worden ook als dusdanig gecontroleerd. Deze registratievereisten zijn eveneens opgenomen als IPM-vereiste (integrated pest management) in het wettelijk verplichte lastenboek ‘Geïntegreerde gewasbescherming’.
Ieder landbouwbedrijf ondergaat minstens driejaarlijks een audit door erkende onafhankelijke controle-instellingen. Voor de drinkwatergebieden biedt het nieuwe besluit inzake de bescherming van oppervlaktewater dat wordt gebruikt voor de productie van drinkwater de mogelijkheid om specifieke beschermingsmaatregelen in te zetten. Daaronder ressorteert een registratie- en meldingsplicht. In uitvoering van het strategisch plan drinkwater werd inmiddels een dergelijke maatregel genomen, specifiek voor alle triazoolhoudende stoffen in de drinkwatergebieden. De registratie is intussen opgestart en verloopt via een registratietool die in samenwerking met De Watergroep werd ontwikkeld.
Gewasbeschermingsmiddelen in grondwaterwingebieden
Minister Brouns verduidelijkte dat specifiek voor de grondwaterwingebieden in het tweede strategisch plan Waterbevoorrading via openbare drinkwatervoorziening een actie werd opgenomen. Die voorziet in de rapportering van gewasbeschermingsmiddelen die door de land- en tuinbouw in grondwaterwingebieden gebruikt worden. Het opzet is daar om in overleg met de sector en, steunend op de gegevens die nu al in het gebruiksregister worden bijgehouden, een rapportering aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) op te stellen, die dan kan doorstromen naar de drinkwaterbedrijven.
Duurzaam pesticidegebruik
Brouns’ administratie legt momenteel de laatste hand aan een wijziging van het besluit over duurzaam gebruik van pesticiden. Het gaat onder meer over de bufferende maatregelen ten aanzien van kwetsbare groepen, zoals vastgesteld in het ‘Vlaams Actieplan Duurzaam Pesticidengebruik’. “Het is belangrijk om te weten dat de landbouwer dat in zijn verzamelaanvraag voor elk perceel aanduidt. Hij ziet waar er voor elk perceel een bufferstrook is ingekleurd. Dat is op Vlaams niveau geregistreerd en vastgelegd”, zei de minister.
Ook hier is de gebruiksregistratieverplichting van toepassing en heeft de Vlaamse VMM inzagerecht. Op het terrein is al gestart met de uitrol op basis van kaartmateriaal in de verzamelaanvraag. Het beleid betreffende het op de markt brengen van actieve stoffen is geharmoniseerd op het niveau van de Europese Unie. Het gaat om het beleid over de toelating en normering van commerciële producten waar die actieve stoffen in zijn geformuleerd. Dat is een federale bevoegdheid. De Vlaamse bevoegdheid beperkt zich tot het oordeelkundige gebruik van stoffen en middelen die door de Europese en federale overheid zijn geautoriseerd.
Jaarlijkse analyses
Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij publiceert jaarlijks analyses op zijn datawebsite over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de Vlaamse landbouwsector. Onder de zoekterm ‘gewasbeschermingsmiddelen’ zijn actuele analyserapporten opvraagbaar met kengetallen van het gebruik en de evolutie van de Europees geharmoniseerde risico-indicator. Voor de inzet van gewasbeschermingsmiddelen in de Vlaamse landbouw verricht het Agentschap Landbouw en Zeevisserij ondersteunende analyses en studies. Hiervoor beschikken zij over waardevolle, gedetailleerde informatie. Die informatie komt enerzijds uit het landbouwmonitoringnetwerk, wat de toegepaste gewasbeschermingsmiddelen betreft, en anderzijds uit de jaarlijkse registratie van landbouwperceelsgegevens in de verzamelaanvraag.
Verschillende hefbomen
Brouns herhaalde dat hij in antwoord op eerdere vragen er al meermaals op heeft gewezen dat binnen het landbouwbeleid verschillende hefbomen aangewend worden om een efficiënt beleid te voeren. Hij heeft het dan over het stap voor stap verduurzamen van gewasbescherming in de landbouw.
Er zijn onder meer hefbomen, zoals voorzien in het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB), zoals Agricultural Knowledge and Innovation Systems (AKIS), het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF), de ecoregelingen, de agromilieuklimaatmaatregelen, de conditionaliteit en de gemeenschappelijke marktordening (GMO). Daarnaast zijn er de voorwaarden met betrekking tot de geïntegreerde gewasbescherming. Brouns gaf nog mee dat, in de voorbereiding van het nieuwe Nationaal Actie Plan d'Action National (Napan) en het Vlaams Actieplan Duurzaam Pesticidengebruik, zal worden ingezet op een goede afstemming met het Strategisch Plan Waterbevoorrading en ook met andere relevante beleidsplannen en processen. Daarbij zal aandacht besteed worden aan de rapportering, monitoring en evaluatie van de maatregelen. Op die wijze kunnen de uitvoering en de effecten ervan beter worden opgevolgd. “Op die manier wordt verder gewerkt aan een nog transparanter en efficiënter pesticidebeleid”, besloot minister Brouns.
