Startpagina Actueel

“Korte keten is de toekomst”

Het Steunpunt Korte Keten van Ferm vierde zijn twintigste verjaardag tijdens Agriflanders met een event voor (toekomstige) korteketenondernemers. De korte keten evolueerde in 20 jaar naar een performante, toekomstbestendige professionele activiteit in land- en tuinbouw. Dit bedrijfsmodel is een manier om een volwaardig inkomen te verwerven, ook met minder dieren en minder grond, vindt het steunpunt.

Leestijd : 5 min

Toen 30 jaar geleden KVLV-Agra werd opgericht voor boerinnen, werd meteen duidelijk dat veel vrouwen in een landbouwbedrijf zochten naar een extra nevenactiviteit binnen het bedrijf. Zo vonden stilletjes aan de eerste gesprekken plaats en werden de eerste lijnen uitgetekend voor het Steunpunt Korte Keten.

Toekomstgericht bedrijfsmodel

“Sinds Ferm het Steunpunt Korte Keten oprichtte, heeft het al meer dan 1.000 landbouwbedrijven begeleid. Pas de laatste jaren krijgt de korte keten als ondernemingsmodel erkenning in de sector. Er zijn vandaag ruim 4.000 land- en tuinbouwbedrijven actief in de korte keten. Dat aantal blijft groeien, ondanks de grote onzekerheid in de landbouw”, zegt Nik Van Gool, voorzitter van Ferm vzw.

Zo’n 15% van de landbouwbedrijven doet aan een of andere vorm van korte keten en dat aantal blijft groeien, terwijl het totaal aantal land- en tuinbouwbedrijven verder daalt. Met het oog op de grote uitdagingen waarvoor de sector staat, biedt de korte keten perspectief voor veehouders die de veestapel moeten of willen afbouwen. Ann Detelder, manager van het Steunpunt Korte Keten: “Met een daling van de veestapel kan een bedrijf niet alleen voldoen aan de strengere regelgeving, maar kan het ook – door de vermarkting zelf in handen te nemen – een leefbaar en toekomstgericht bedrijfsmodel uitbouwen.”

Niet voor iedereen

De korte keten is echter niet voor elk bedrijf en voor elke ondernemer weggelegd. Een aantal factoren bepalen mee het succes van de onderneming. Dat blijkt uit de studie die het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) in opdracht van het Steunpunt Korte Keten uitvoerde en uit de getuigenissen van korteketenondernemers tijdens het panelgesprek, onder leiding van financieel journalist Michaël Van Droogenbroeck.

Cruciale succesfactoren om te slagen en om het bedrijf rendabel te houden, zijn vaardigheden zoals de goesting om contact te leggen met klanten, autonomie, financieel inzicht en goede marketing en communicatie. Daarnaast zijn er operationele succesfactoren, zoals de degelijke organisatie van de korteketenactiviteit, een goede taakverdeling, klantverbindende communicatie, een duidelijke strategie en prijszetting en samenwerking met collega’s.

Al die factoren zijn zeker niet voor iedereen vanzelfsprekend. Binnen de korte keten sta je zelf in voor je afzet, en daarbij is marketing van groot belang. Het product moet daarbij niet per se centraal staan, maar wel het verhaal. Op die manier kan je een belangrijke emotionele connectie maken met de klant. Veel ondernemers geven aan dat het creëren van beleving een belangrijk aspect is om mensen aan hun bedrijf te verbinden. Daarvoor moeten ze hun bedrijf regelmatig openstellen voor (potentiële) klanten. Naar prijszetting toe is het aangeraden om geen lage prijzen in je marketing te gebruiken, zoals grootwarenhuizen.

Niet enkel voor het geld

Ann Detelder beklemtoont: “Wie instapt in de korte keten alleen om financiële redenen, zal het niet lang volhouden. Het vergt de juiste motivatie, veel geduld en ondernemerschap. Het moet écht een zeer bewuste keuze zijn, anders loopt het vroeg of laat fout.

Ondernemers moeten – voor ze de stap zetten – zich hier heel goed van bewust zijn. Het steunpunt bereidt bedrijven, en in het bijzonder rundvee- en varkenshouders, daarop voor met praktijkvoorbeelden, lerende netwerken en individuele begeleiding.

Daarnaast is competentieontwikkeling zeer belangrijk. Om succesvol te zijn in de korte keten moeten ondernemers, naast technische landbouwcompetenties, de bijkomende regelgeving onder de knie krijgen. Ze moeten een grondig zicht hebben op de investeringsnoden en de kosten van dit bedrijfsmodel. Bovendien staan zij zelf in voor de marketing- en communicatie. Wij bieden hun de nodige opleidingen in groep aan, naast individuele trajectbegeleiding.”

Korte Keten-award

Het Steunpunt Korte Keten organiseerde de voorbije maanden de ‘Korte Keten-award’ met als onderwerp ‘Van restafval tot marktklaar product’. Als korteketenproducent wordt het steeds belangrijker om in te zien dat voedselverliezen een opportuniteit zijn en geen last.

In de wedstrijd gingen ze op zoek naar korteketenproducenten die op een innovatieve manier aan productontwikkeling doen. Dat kan onder andere via het verwerken van reststromen, het beperken van tweedekeus -productie en/of verliezen, het verminderen of milieuvriendelijker maken van verpakking, circulair omspringen met afvalstromen... Alle sectoren waren welkom voor inschrijving.

Ondernemers in de korte keten konden tot 31 december 2022 hun project indienen. Uit de vele inzendingen koos een expertenjury begin januari 3 winnaars, die elk een begeleidingscheque krijgen ter waarde van 2.500 euro. Lees hieronder meer over de projecten die in 2023 een intensieve begeleiding krijgen.

Ons Dagelijks Groen

Zomerse groentjes in de winter: iedere korteketentuinder zal het wel herkennen. Een paar warme dagen na enkele sappige regendagen en plots is alles rijp. Je klopt overuren om alles geoogst te krijgen, maar niet alles geraakt op zo’n momenten verkocht. Lekkere gezonde groentjes weggooien doet geen enkele tuinder graag. Sonja en Luc van Ons Dagelijks Groen gingen op zoek naar een alternatief en zochten uit hoe ze vroeger groenten bewaarden. Groenten inmaken in een modern jasje vond de jury een mooi project met heel wat vermarktingsmogelijkheden.

Het Nijswolkje

Tom van het Nijswolkje baat samen met zijn partner Ann een circulair schapenmelkbedrijf uit. Ze zetten 100% in op de korte keten. Alle melk wordt op de boerderij verwerkt en verkocht in hun eigen hoevewinkeltje. Het bedrijf is bijna volledig circulair. Momenteel is de wei van de kaas de enige reststroom die ze willen valoriseren. Ze hadden het idee om hiermee een eiwitrijke soep te maken. Omdat het een nieuw en ongekend product is, beseffen Tom en Ann dat, naast de ontwikkeling van het product, een goede marketing nodig zal zijn. De jury vond dit originele idee zeer waardevol en beloonde hen dan ook met hun idee.

Boskenshoeve

Brenda van de Boskenshoeve had dan weer het idee om van de wei van de geitenkaas een verzorgende zeep te ontwikkelen. Brenda heeft zelf aan den lijve ondervonden hoe heilzaam en verzachtend de wei is tijdens en na het verwerken van de geitenkaas. Hierdoor diende ze bij het Steunpunt haar project in om van de geitenwei een mooie zeep te ontwikkelen.

Sanne Nuyts

Lees ook in Actueel

Meer artikelen bekijken