Zoutvervuiling baart grote zorgen

Volksvertegenwoordigster Kim Buyst (Groen) verwoordde in de commissiebijeenkomst van 10 februari de bekommernis van haar dorpsgenoten in Ravels en in de ruime omgeving. Vlaams landbouw- en leefmilieuminister Jo Brouns (cd&v) trad haar bij. Ook hij is ontstemd over het crimineel gedrag van bepaalde individuen die volledig lak hebben aan de zorg voor ons milieu. Het gaat om verdachten die de vruchtbare grond van landbouwers en de gezondheid van omwonenden bedreigen.

Illegale dumping

Wegens het lopende gerechtelijke onderzoek naar de Kempense afvalmaffia bleef de minister terughoudend in zijn repliek. Het onderzoek draait rond een organisatie die in de Kempense grensregio onder meer bouwpuin, chemisch afval en mogelijk drugsafval illegaal in de bodem zou hebben gedumpt. Er werden verschillende verdachten opgepakt, die intussen weer vrij zijn onder voorwaarden. De inval zelf dateert van 21 oktober van vorig jaar. Kortgeleden geraakten de resultaten van het bodemonderzoek in het dossier bekend. Ze zijn verontrustend. In Merksplas werd op sommige plaatsen in de bodem zoveel zout aangetroffen dat het water er tijdelijk even zout is als zeewater. In Ravels werd naast hoge zoutwaarden ook een staal met een verhoogde hoeveelheid zware metalen aangetroffen en verontreiniging met vetzuren. Buyst wilde van de minister onder andere vernemen hoe die de betrokken landbouwers en omwonenden tijdig en adequaat gaat informeren over de risico’s en de aanpak.

Verder onderzoek is nodig

Het is ook minister Brouns duidelijk dat er op verschillende plekken bodemverontreiniging is ontstaan die nog verder onderzocht moet worden. Voor de aanpak van die bodemverontreiniging zijn de bepalingen van het Bodemdecreet van toepassing, zowel wat betreft de saneringsaanpak als de saneringsaansprakelijkheid. De veroorzakers van die verontreiniging zullen door het gerecht ter verantwoording worden geroepen.

Betreffende de saneringsnoden van de betrokken bodems betreft heeft de minister aan de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) de opdracht gegeven om de betrokken gemeenten te contacteren en te ondersteunen waar mogelijk. De gemeenten hebben reeds een erkend bodemsaneringsdeskundige aangesteld. Op basis van de verkennende bodemonderzoeken die door die saneringsdeskundige werden uitgevoerd, blijkt intussen dat er op de meeste locaties een beschrijvend bodemonderzoek nodig zal zijn. Nadien wordt duidelijk of een sanering al dan niet noodzakelijk is. Behalve de OVAM stelt ook de afdeling Handhaving momenteel haar expertise ter beschikking aan het lokale bestuur bij het onderzoeken van de vervuiling in de bodem die ontstaan is door het achterlaten van die afvalstoffen.

Impact op waterwingebied

De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) van haar kant ziet erop toe dat er een afvoerverbod wordt opgelegd indien bij mestopslag blijkt dat bepaalde grenswaarden voor verontreinigingen overschreden worden. In dat geval kan de inhoud immers niet meer als mest beschouwd worden, maar moet die als een afvalstof worden beschouwd. Wat de impact op de waterwingebieden en de beschermingszones aangaat, kan op dit moment nog geen uitsluitsel gegeven worden. De verkennende onderzoeken die tot op heden werden uitgevoerd, focusten enkel op de percelen waar de afvalstoffen werden achtergelaten. Het beschrijvend bodemonderzoek zal ook de impact op de waterwingebieden en de beschermingszones in de ruimere regio onderzoeken.

Info naar betrokken landbouwers

Wat de infoverstrekking aan landbouwers en omwonenden betreft, zegt Brouns dat dezelfde manier van werken zal worden gehanteerd als bij andere bodemverontreinigingen. Concreet zullen na uitvoering van de beschrijvende bodemonderzoeken de eigenaars en ook de gebruikers van alle betrokken percelen worden geïnformeerd over de toestand van hun perceel. Dat gebeurt alleszins passief via het bodemattest, maar indien nodig zullen er ook actief gebruiksadviezen worden geformuleerd per perceel. Op dat moment kan ook beoordeeld worden of er al dan niet voorzorgsmaatregelen nodig zijn in afwachting van de eventuele sanering.

Negen jaar

Brouns herhaalde dat er aan het gerechtelijk onderzoek verschillende vaststellingen, maatregelen en pv’s zijn voorafgaan. Dat begon 9 jaar geleden, in 2017, met de vaststelling dat er klasse 1-activiteiten werden uitgevoerd bij een bedrijf dat vergund was voor klasse 2. De handhaving die de voorbije jaren op die verschillende sites is gebeurd, is een opeenvolging van vaststellingen van illegale activiteiten, gevolgd door aanmaningen die telkens gedeeltelijk werden opgevolgd, waarna dan uiteindelijk bestuurlijke maatregelen werden opgelegd.

Alle pv’s die Handhaving opmaakt, worden steeds overgemaakt aan het parket. Dit gebeurt al sinds 2017. Het is het parket dat vervolgens beslist over het verdere gevolg dat wordt gegeven aan zo’n pv. Minister Brouns zegt dat hij er van uitgaat dat er al eerder opsporingsdaden gesteld zijn, maar het gerechtelijk onderzoek is pas in het najaar gestart. Het is volgens Brouns precies de reeks van lopende handhavingsactiviteiten van zijn diensten die tot de huidige gerechtelijke opsporingsonderzoeken naar de illegale invoer en opslag van afvalstoffen in Ravels en Merksplas heeft geleid. Maar de omgevingsinspectie is niet bedoeld om op te treden tegen de georganiseerde misdaad. Die bevoegdheid ligt uiteindelijk bij het parket.

Fons Jacobs