Forse investeringen in waterweerbaarheid
Tijdens een demonstratie over peilgestuurde drainage in Bocholt werd door minister Jo Brouns, Vlaams minister van Omgeving en Landbouw (cd&v), stilgestaan bij het investeringsprogramma ‘Blue Deal 2026’.
“We staan voor vele uitdagingen van Brussel tot Bocholt”, grapte minister Brouns aan de rand van het praktijkveld in Bocholt. “Eén van de grootste uitdagingen is wel het klimaat. In budgettair krappe tijden kunnen we toch inzetten op waterbeleid.” Hij verwijst hier naar het investeringsprogramma ‘Blue Deal 2026’ van de Vlaamse Regering die een budget van 51 miljoen euro beschikbaar stelt dit jaar. Hiermee zet Vlaanderen een nieuwe, stevige stap om onze regio beter te wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering.
De middelen voor 2026 zijn nu toegewezen aan concrete projecten in strategische gebieden en in tal van andere regio’s in Vlaanderen. De focus ligt op gezonde rivieren en valleien, meer ruimte voor water, een betere natuurlijke sponswerking en duurzaam watergebruik.
Water als bondgenoot tegen klimaatverandering
De Blue Deal is een kernonderdeel van het Vlaams Regeerakkoord en vertrekt vanuit een duidelijke ambitie: Vlaanderen weerbaarder maken tegen extreme weersomstandigheden, vandaag en in de toekomst. Droogteperiodes worden langer, hevige regenval intenser en de druk op onze waterkwaliteit neemt toe. Daarom investeert Vlaanderen in 2026 gericht in maatregelen die water vasthouden, bufferen en zuiveren, en tegelijk onze natuur en leefomgeving versterken.
Minister Brouns bemerkt dat: “water landbouw en natuur verbindt. We moeten samen inzetten op het op peil houden van de grondwatertafel en moeten weten om te gaan met zowel te veel als te weinig water en tegelijk oog hebben voor die waterkwaliteit.”
Vrijstellingenbesluit helpt
Minister Brouns verwees in zijn toelichting naar het stedenbouwkundige vrijstellingenbesluit dat de Vlaamse regering begin februari kenbaar maakte. Inzake waterbeheer worden een aantal drempels weggewerkt die betrekking hebben op het opslaan van water, omvormen van bestaande drainage naar peilgestuurde drainage en kunnen zonder vergunningen stuwen gebouwd worden die water langer vasthouden. Deze laatste 2 mogelijkheden werden getoond op het perceel in Bocholt waar het persmoment doorging.
Die vergunningsvrijstelling is volgens de minister echt een meerwaarde om de waterproblematiek positief aan te pakken. “Maar we zijn er nog niet, het is wel de weg die we moeten bewandelen.”
Merkbaar verschil in de praktijk
Bocholts melkveehouder, Gerard Vangerven, heeft al enkele jaren ervaring met peilgestuurde drainage en waterstuwen. Hij gaf aan dat het waterbeheer op het demoperceel waar nu Italiaans raaigras groeit en later maïs wordt ingezaaid, veel beter gaat. In droge periodes moet hij merkelijk minder gaan beregenen. “Het verschil tussen de situatie vroeger en nu is enorm”.
Als het perceel wat natter is en de landbouwer wil een drogere situatie om het beter te kunnen berijden, bijvoorbeeld om te zaaien of oogsten, haalt hij een 3 à 4 dagen vooraf de ‘stop’ uit de stuw om het water te laten wegvloeien. Tijdens het persmoment trok hij de spreekwoordelijk ‘grote badstop’ los en onmiddellijk hoorde je het water wegvloeien uit de peilgestuurde drainage richting de beek.
Zeker van terugverdieneffect
De investeringskost in een beter waterbeheer op het perceel wordt geschat op 4 à 5.000 euro/ha, maar is heel perceelsafhankelijk. Landbouwer Vangerven is zeker dat er een terugverdieneffect is. Hoeveel dit daadwerkelijk is, is mede afhankelijk van de waarde van de teelt die verbouwd wordt. Bij aardappelen en groenten zal dat sneller zijn dan bij maïs. Wordt enkel maïs geteeld kan de terugverdientijd wel eens 10 jaar bedragen.
Steve Meuris, projectcoördinator bij Boerennatuur Vlaanderen een vereniging van land- en tuinbouwers die werkt aan een biodiverse, klimaatrobuuste en economisch sterke landbouwsector in Vlaanderen kon over het terugverdieneffect alvast cijfers tonen die duidelijk de meerwaarde laten zien van een correcte peilgestuurde drainage ten opzichte van een klassieke drainage. Bij aardappelen kan de meeropbrengst wel eens vlot 4x hoger liggen dan bij maïs.
Coördinator Meuris gaf ook mee dat de drainagebuizen op ongeveer 80 cm diepte zitten en een verwachte levensduur van minstens 30 jaar hebben. Met peilgestuurde drainage kan volgens hem de grondwatertafel gemiddeld met zo’n 10 cm opgetrokken worden. Ook hij ziet veel voordeel in het stedenbouwkundige vrijstellingenbesluit voor peilgestuurde drainage. “Opschalen van dit systeem is absoluut nodig.”
