Agro-ecologie krijgt ruimte dankzij lokale besturen
Met een gloednieuw inspiratieboek wil de provincie Antwerpen lokale overheden stimuleren om samen met landbouwers en geëngageerde burgers te werken aan duurzame, eerlijke en veerkrachtige voedselsystemen. Agro-ecologie biedt daarvoor een bruikbaar kompas. Zowel kleine als grotere landbouwbedrijven, biologisch of gangbaar, kunnen ermee aan de slag. De concrete invulling ervan blijft steeds maatwerk.
Onze landbouw staat voor grote uitdagingen. De klimaatverandering, waterbeheer, bodemkwaliteit en economische druk vragen om slimme langetermijnkeuzes die landbouw een duidelijke plaats geven in het ruimtelijke beleid en in de bredere maatschappelijke agenda. Lokale besturen beschikken daarbij over een belangrijke troef: hun publieke gronden. Toegang tot betaalbare grond is immers een van de grootste knelpunten voor landbouwers.
Visie bij lokale besturen
Dit vraagt om een visie die inzet op voedselzekerheid, lokale productie en afzet, maar ook op ecologische regeneratie, klimaatadaptieve landbouwlandschappen en eerlijke arbeidsvoorwaarden. Via hun grondenbeleid kunnen besturen mee richting geven aan hoe landbouw zich in hun gemeente ontwikkelt. Lokale besturen die met hun publieke gronden aan de slag willen, kunnen bij de provincie Antwerpen terecht voor begeleiding, kennisdeling en advies.
Publieke gronden als hefboom
Grond is vandaag het nieuwe goud. “Daarom dragen overheden ook een grote verantwoordelijkheid in hoe ze omgaan met hun gronden. Publieke gronden kunnen een echte hefboom zijn voor de landbouw van morgen: ze laten toe om landbouw, natuur en open ruimte beter met elkaar te verbinden en om tegelijk landbouwers perspectief te geven”, legt Antwerps gedeputeerde voor Landbouw Jinnih Beels (Vooruit) uit. “Met een inspiratiegids willen we lokale besturen helpen om die kansen ook effectief te benutten.”
Ruimte voor maatwerk
Agro-ecologie biedt geen uniform model, maar een richtinggevend kader dat ruimte laat voor maatwerk. Het verbindt ecologische principes met sociale rechtvaardigheid en economische realiteit. Het gaat over waterbeheer, biodiversiteit en gesloten kringlopen, maar ook over een eerlijke verloning voor landbouwers, kennisdeling en betrokkenheid van de omgeving. “Agro-ecologie vertrekt vanuit een eenvoudige gedachte: de landbouw staat nooit los van zijn omgeving. Door ruimte te geven aan biodiversiteit, water en samenwerking met de buurt, ontstaat een landbouw die niet alleen produceert, maar ook bijdraagt aan een sterker landschap en aan meer draagvlak in de samenleving”, vult gedeputeerde Beels verder aan.
Lokale besturen hebben sleutel in handen
In het inspiratieboek Agro-ecologie krijgt ruimte – Inspiratiegids om agro-ecologie te laten floreren op publieke gronden focussen de auteurs zich specifiek op de rol die overheden kunnen spelen. Ook Luk Lemmens, eerste gedeputeerde en voorzitter van de Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij (POM) Antwerpen, benadrukt het belang van samenwerking. “Door publieke gronden strategisch in te zetten, kunnen we ruimte creëren voor innovatieve landbouwmodellen en nieuwe ondernemers. Met de expertise van POM Antwerpen brengen we partners samen en helpen we lokale besturen om van ideeën ook concrete projecten op het terrein te maken.”
De gids biedt lokale besturen een praktisch kader om met hun publieke gronden aan de slag te gaan. Dat kan gaan van terrein- en omgevingsanalyse van beschikbare gronden, over het in kaart brengen van stakeholders en mogelijke partners, tot het uitwerken van scenario’s en het bepalen van hoe gronden kunnen worden uitgegeven.
Het uiteindelijke doel is om te komen tot concrete realisaties op het terrein. Zo kunnen besturen landbouwers ondersteunen in hun ondernemerschap en tegelijk bijdragen aan een sterke open ruimte die werkt voor landbouw, natuur, water én voor mensen die in de buurt wonen en werken.
Inspiratiegids spruit voort uit ABC-project
De inspiratiegids spruit voort uit het plattelands-project ‘ABC – Agro-ecologische landbouw’, in samenwerking met Boeren, Burgers en Besturen, het agro-ecologische landbouwproject dat boeren, burgers en lokale besturen in Vlaanderen verbindt – om de post-corona-uitdagingen aan te gaan. De projectpartners POM Antwerpen, dienst Landbouw van de provincie Antwerpen, Proefstation voor de Groenteteelt en het onderzoekscentrum Futures Through Design van HoGent werkten rond de ontwikkeling en uitgifte van openbare gronden via een participatief proces met agro-ecologie als leidraad.
Win een exemplaar!
Je kan een exemplaar van de inspiratiegids aanvragen via een mail naar landbouw@provincieantwerpen.be. Speciaal voor onze lezers schenkt de provincie Antwerpen 10 gratis exemplaren van de gids weg. Je kan hier deelnemen aan de wedstrijd tot en met maandag 6 april.
