Sponslabel toont welke steden en gemeenten klaar zijn voor extreem weer
Een nieuw sponslabel moet aantonen welke steden en gemeenten klaar zijn voor extreem weer in de toekomst. Het label is een initiatief van Vlario (riolering en afvalwaterzuivering) en Natuurpunt. Het werd op 31 maart voorgesteld in het Antwerpse park Wolvenberg.
Vlaanderen krijgt steeds vaker te maken met hevige regens en periodes van droogte. Een nieuw label moet daarom zichtbaar maken welke steden en gemeenten hun grondgebied aanpassen aan dat nieuwe klimaat, en zodanig water de ruimte te geven om te blijven waar het valt.
“Meer spons worden is geen groen ideaal meer, maar pure basisinfrastructuur”, zegt Wendy Francken (Vlario). “Wie vandaag nog altijd inzet op de snelle afvoer van regenwater, organiseert de kwetsbaarheid van morgen. Water slim vasthouden bepaalt steeds meer of buurten overeind blijven bij hevige regen, hitte en droogte. Gemeenten en steden die daar nu niet op inzetten, zullen later meer betalen.”
Als er enkele weken na zware buien al waarschuwingen opduiken over lage grondwaterstanden en druk op waterreserves, komt dat omdat Vlaanderen nog te veel regen verliest. “We verharden sneller dan het water kan volgen”, gaat Francken verder. “Water botst te vaak op beton, asfalt en daken, stroomt versneld naar riolen en verdwijnt voordat de natuur er iets aan heeft.”
Natte natuur
Om het sponslabel binnen te halen, moeten lokale besturen aantonen dat ze systematisch kiezen voor ontharding. Het kan gaan om infiltratie, buffering of slim ruimtegebruik. Dat betekent op zijn beurt: minder verharde pleinen en parkings, en meer open bodems. Daarnaast moeten steden en gemeenten regenwater hergebruiken, ruimte voor natte natuur voorzien en projecten ontwikkelen die water niet wegduwen maar vasthouden.
“Open ruimte en natte natuur doet meer voor waterveiligheid dan klassieke infrastructuur alleen”, vult Lander Wantens aan (Natuurpunt). “De natuur wordt vaak onderschat. Waar ze wel ruimte krijgt, krijgt water opnieuw tijd - en precies dat ontbreekt vandaag op veel plaatsen. Met het nieuwe sponslabel willen we de kracht van natuurlijke oplossingen op een positieve manier in de kijker zetten.”
Blue Deal
Vandaag is bijna 16% van Vlaanderen verhard. De afgelopen 10 jaar zijn er 30.000 voetbalvelden met harde bodem bijgekomen. Tegelijk was 2024 was het natste jaar ooit gemeten, al behoren we tot de regio's met de laagste waterbeschikbaarheid per inwoner van Europa.
Vlaanderen investeerde de afgelopen jaren daarom via de zogenaamde Blue Deal al honderden miljoenen euro in waterweerbaarheid. Een grootschalig Vlaams onderzoek toonde ook duidelijk aan dat natuur en water de temperatuur merkbaar verlagen: tot 4 graden koeler overdag.
Als voornaamste doel hebben de sponslabels vooral ‘meer gemoedsrust’. “Er is dan minder kans op water in kelders of magazijnen bijvoorbeeld”, besluiten de initiatiefnemers. “Aan de andere kant is er minder hitte in versteende buurten tijdens warme periodes. Als water lokaal wordt vastgehouden en geïnfiltreerd, neemt de druk op drinkwaterreserves af.” Het resultaat: een omgeving die beter bestand is tegen extremen, of het nu stortregens zijn of lange droge periodes.
De eerste uitreiking van het label volgt pas in 2027.
