Duizenden bezwaarschriften houden hoogspanningsproject niet tegen

Het Ventilus-project is de 82 km lange nieuwe hoogspanningslijn van netbeheerder Elia dat groene stroom van de toekomstige windmolenparken op de Noordzee (Zeebrugge) via een nieuw net dwars door West-Vlaanderen naar Avelgem trans-porteert. Het project versterkt het net, maar stuit op heel wat protest door de geplande bovengrondse lijnen dicht bij woongebieden, landbouwbedrijven en kmo-zones. Heel wat betrokkenen maken zich zorgen over de impact van die 380kV-lijnen op de volksgezondheid en het landschap.

Op de commissiebijeenkomst van 31 maart verwees Dochy naar de vele procedures die nog lopen tegen het ruimtelijk uitvoeringsplan, vanwege de gemeenten, maar ook vanwege veel actiecomités.

Drieluik voor draagvlak

In haar poging om het draagvlak aanvaardbaar te maken, heeft de Vlaamse regering zich volgens Dochy in het verleden geëngageerd om 3 zaken te doen. In eerste instantie zou men overgaan tot meting en monitoring. Dat is natuurlijk zo wanneer het project gerealiseerd zou worden. Vooral ook op bestaande structuren die al dan niet aangepast worden, zou er een metings- en monitoringnetwerk uitgerold worden. Dat zou ook publiek toegankelijk zijn, om het mogelijk te maken om te zien waar de zone met een gemiddelde jaarbelasting van 0,4 microtesla ten aanzien van een bestaande lijn gelegen is.

Ten tweede trok de Vlaamse regering een budget uit om te investeren in de verdere ontwikkeling van gelijkstroomtechnologie.

Ten derde zijn er compensatieregelingen voorzien voor particuliere personen in de onmiddellijke omgeving van de lijnen. Wat bedrijven betreft, zijn daar nog heel wat vragen over.

’Extremely low frequency’

Dochy wilde van minister Brouns (cd&v) meer te weten komen over de stand van zaken betreffende de uitrol van het ELF-monitoringnetwerk (extremely low frequency) en de uitvoering van de nulmetingen die in het besluit van de Vlaamse regering van 2022 werden vooropgesteld. Hij was ook benieuwd naar de vordering van een bijkomend onderzoek naar gelijkstroomtechnologie, onder andere via EnergyVille, waarvoor 13,6 miljoen werd uitgetrokken. Hij wilde ook weten of er, naast de algemene compensatieregelingen, bedrijven zijn die specifieke hinder ondervinden, maar die buiten de standaardregels dreigen te vallen.

Eindrapport bijna klaar

Minister Brouns verduidelijkte dat het proefproject voor het ELF-monitoringsnetwerk begin 2026 inhoudelijk werd afgerond. Het eindrapport is momenteel in redactie en wordt binnen afzienbare tijd ter beschikking gesteld. Het doel van het proefproject was om de hardware en de software van de sensoren te optimaliseren en te valideren. De technologie is klaar voor een uitrol in een permanent meetnet. Het Departement Omgeving maakt daar dit jaar verder werk van. Zodra het meetnet operationeel is, zullen de resultaten transparant worden weergegeven in een publiek dashboard, zowel volgens de Vlarem-norm (Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning) van 100 microtesla, als volgens de richtwaarde van 0,4 microtesla voor langdurige blootstelling conform het afsprakenkader en de convenant met de netbeheerders.

Het meetnet, dat om volledig dekkend te zijn 250 locaties moet omvatten, zal nog niet operationeel zijn op het moment van de vergunningsbeslissing, maar zal kunnen worden ingezet in de omgeving van het Ventilus-traject, zodra dat is gerealiseerd.

Compensatie- en vergoedingsbeleid van Elia

In de vorige legislatuur heeft Brouns de studie bij EnergyVille zelf geïnitieerd en werd een langlopend onderzoektraject opgestart. Voor een actuele stand van zaken en eventuele tussentijdse bevindingen verwees minister Brouns naar zijn collega, minister-president Matthias Diependaele, die daarvoor bevoegd is als minister van Innovatie.

Het compensatie- en vergoedingsbeleid van Elia voor bedrijven en landbouwbedrijven werd naar aanleiding van het Ventilus-project verruimd. Deze regeling houdt rekening met de impact die een nieuwe 380 kilovoltverbinding kan hebben op de commerciële activiteiten van bedrijven, ook van landbouwbedrijven die zich in de onmiddellijke nabijheid bevinden. Die compensaties zijn in eerste instantie de verantwoordelijkheid van Elia. Concreet voorziet Elia in een vergoeding voor aantoonbare nadelige gevolgen voor de bedrijfsactiviteiten binnen een afstand van 100 m van de as van een nieuwe bovengrondse hoogspanningslijn. De omvang van die vergoeding wordt geval per geval bepaald.

De economische impact en eventuele beperkingen voor uitbreiding of verdere uitbating worden beoordeeld op basis van een objectief expertiseverslag. Voor de landbouwsector wordt aanvullend gewerkt met specifieke protocolovereenkomsten met de landbouworganisaties, onder meer om schade, herstelkosten en rendementsverlies correct te vergoeden. Voor bedrijfs- en landbouwbedrijfswoningen gelden dezelfde principes als voor residentiële woningen. Wanneer uit de expertise blijkt dat de voortzetting van de bedrijfsactiviteiten niet langer mogelijk is en de gebouwen zich zeer dicht bij de nieuwe hoogspanningslijn bevinden, voorziet de regeling ook in een verkoopmogelijkheid van de bedrijfswoning aan Elia.

Fons Jacobs