Koolzaad kent een verstoorde bloei
De huidige bloei van koolzaad is getekend door de wisselvallige weersomstandigheden van de afgelopen maanden. In welke situatie kan het koolzaad compenseren en welke factoren spelen daarin een rol? Over deze vraag buigt zich het Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant.
De koolzaadpercelen kleuren het landschap geel en de bestuivers hebben er hun poten mee vol. Met de tweede fractie - en in sommige gevallen een behandeling tegen de koolzaadglanskever - zijn de voorjaarswerkzaamheden afgelopen. Tijd om terug te blikken op de afgelopen maanden om te trachten voorspellen welke opbrengsten we kunnen verwachten.
Droge omstandigheden in september zorgden op percelen met weinig bodemvocht voor een mindere opkomst. Percelen die (te) groot de winter in gingen kregen dan weer rond de jaarwisseling een tweetal weken van vriestemperaturen over zich heen die het blootliggende groeipunt aantastten.
Koolzaad had honger
In februari werden we getrakteerd op anderhalve keer de normale hoeveelheid neerslag (101,6 mm in Ukkel). Het koolzaad zat in een lege bodem hongerig te wachten op de eerste fractie, terwijl sommige percelen nog niet goed berijdbaar waren. En dat op een moment dat de gemiddelde temperatuur 3°C hoger lag dan andere jaren, waardoor de oprichting zich een tweetal weken vroeger dan normaal had ingezet.
Maart trok die trend van hoge temperaturen door, gedreven door zeer zonnige dagen. De eerste fractie kwam op een aantal percelen te laat, waardoor kilo’s zijn blijven liggen. Extra stressfactor was de matige druk aan koolzaadglanskevers. Op sommige plaatsen werd de schadedrempel voor gevoelige percelen nipt overschreden en was behandelen nodig.
Net toen de bloei begon, rond de derde week van maart, zakte het kwik weer flink. Een deel van de fragiele, ontluikende bloemknoppen werd afgestoten en zal geen zaad vormen. Positief was de bovengemiddelde instraling van de afgelopen weken, essentieel voor de fotosynthese.
Robuust gewas
Het weer speelt zijn rol en heeft een invloed op het aantal gevormde bloemen. De plant kan dan nog compenseren voor geaborteerde bloemknoppen, zeker als de schade in het begin van de bloeiperiode optreedt.
In Frankrijk zijn proeven uitgevoerd waarbij de bloemtros op de hoofdstengel werd beschadigd of afgeknipt in verder optimale groeiomstandigheden. De plant blijkt te compenseren via secundaire en tertiaire bloemtrossen. Die produceren meer hauwen en meer zaden per hauw. De opbrengst kwam op hetzelfde niveau uit als bij de onbeschadigde planten (Bron: Terres Inovia).
Hoe hard kan koolzaad compenseren?
De opeenstapeling van factoren is bepalend voor het vermogen van de plant om te compenseren. Een slechte opkomst is potentieel de grootste stressfactor. De combinatie met de ‘honger’ van het koolzaad in duur en intensiteit zijn bepalend voor het herstelvermogen.
Een goede opkomst is het halve werk, en die begint natuurlijk bij een gezonde bodem. Een goede structuur met voldoende waterhoudend vermogen gekoppeld aan een goede doorlaatbaarheid en de afwezigheid van verdichte lagen die de doorworteling belemmeren vormen de basis voor een degelijke gewasopkomst.
Voor vragen of meer info kan je terecht bij: mathijs.hast@vlaamsbrabant.be
