Pluimveehouders betalen ook in 2027 nog een dubbele premie aan het Sanitair Fonds

Het Sanitair Fonds vergoedt pluimveehouders wanneer hun dieren verplicht geruimd worden bij uitbraken van dierziektes zoals vogelgriep en Newcastle disease. Het Fonds komt ook financieel tussen in bepaalde bestrijdingsprogramma’s, zoals bij de bestrijding van zoönotische Salmonella’s. De kas wordt gespekt door de pluimveehouders zelf.

Sinds het najaar van 2020 is ons land getroffen door verschillende uitbraken van vogelgriep, waardoor het pluimvee van 67 professionele pluimveehouders geruimd werd. De vergoedingen hiervoor deden de reserve van het Sanitair Fonds stelselmatig slinken. In 2022 bedroeg de reserve nog 6,8 miljoen euro, waarna het in 2023 en 2024 daalde tot respectievelijk 1,9 en 1,3 miljoen euro.

Om ervoor te zorgen dat er genoeg geld in het Fonds zit, werd de bijdrage die pluimveehouders betalen aan het fonds voor 3 jaar verdubbeld, tot en met 2026. Daardoor groeide de reserve van het fonds in 2025 terug aan tot 6,3 miljoen euro. Op 1 januari 2026 stond de teller al op 10,4 miljoen euro, waarvan al ongeveer 5 miljoen terug is gevloeid naar de sector in de vorm van vergoedingen.

“Momenteel rest er dus nog ongeveer 5,4 miljoen. Er moet wel nog geïnd worden voor 2026. Of er voldoende reserve zal zijn, is moeilijk in te schatten en hangt af van de ziektes waarmee we te maken zullen krijgen en de impact ervan”, aldus federaal minister van Landbouw David Clarinval (MR) tijdens een tussenkomst in het federaal parlement op 21 april.

Maar van de vogelgriep zijn we nog niet vanaf, aldus Clarinval. “De hoogpathogene vogelgriep blijft de komende jaren een grote bedreiging vormen. De virussen van deze griep zullen waarschijnlijk het hele jaar door onder wilde vogels blijven circuleren.” Het FAVV gaf eerder aan een klein aantal nieuwe besmettingen tijdens de lente en zomer niet te kunnen uitsluiten, maar ze zijn bijna onvermijdelijk volgende herfst en winter.

De regeling met de dubbele bijdrage wordt daarom met nog een jaar verlengd. “De raad van het Sanitair Fonds heeft zijn akkoord gegeven met een verdubbeling van de bijdrage voor het pluimveefonds voor 2027. Voor de verdere toekomst zijn nog geen beslissingen genomen.”

Onvermijdelijk

Een verlenging van de dubbele bijdrage was onvermijdelijk door de druk die vogelgriep op het Sanitair Fonds legt, zegt Martijn Chombaere. “Als er volgend jaar opnieuw zoveel besmettingen met vogelgriep gebeuren, wordt deze maatregel mogelijk nog eens uit de kast gehaald.”

Het liefst ziet de Landsbond een flexibeler systeem, waarbij pluimveehouders een premie betalen aangepast aan de gewenste reserve. Maar dat ligt moeilijk in een rigide begroting die onder druk staat van een moeilijke besparingsoefening, beseft ook Chombaere.

Leegstand

De Landsbond Pluimvee pleit ook voor een aanpassing van de premieberekening, zodat pluimveehouders geen bijdrage moeten betalen bij abnormale leegstand. Het gaat dan niet over een week tussen rondes om te kuisen, legt Chombaere uit, maar periodes waarin de stal langdurig leegstaat door uitzonderlijke situaties. Voorbeelden zijn pluimveehouders die langdurig ziekvallen, vleeskippenhouders die rondes overslaan omdat de prijs is ingezakt of de pluimveehouders in de beperkingszone Veurne-Alveringem die 8 weken leegstand achter de rug hebben door de vogelgriep. Chombaere vergelijkt het met een autoverzekering. “Waarom zou je betalen om je in te dekken voor risico voor een auto die niet in je garage staat?”

Het argument dat zo’n regeling omslachtig is en voor veel administratieve overlast zou zorgen bij het Sanitair Fonds, wijst Chombaere van de hand. “We vragen een systeem waarbij de enkele pluimveehouders die effectief leegstand hebben, een deel van hun betaalde premie van dat jaar kunnen terugvorderen door het in mindering te brengen van de volgende premie. De bewijslast ligt dan bij de pluimveehouders, zij moeten de nodige documenten aanleveren.”

Uiteindelijk houdt een echt solidair Sanitair Fonds volgens de Landsbond rekening met periodes van leegstand. “Het gaat maar over een klein aantal pluimveehouders. Dus het heeft maar een kleine impact op de reserve van het fonds, maar een grote impact op de betrokken pluimveehouder.”

Minister Clarinval drukte op 21 april de verwachtingen de kop in. “De premie houdt geen rekening met bijzondere periodes van leegstand. Dat is besproken met de sector, maar er kon geen consensus worden bereikt.”

De Landsbond had niet echt direct een doorbraak verwacht in dit dossier door de moeilijke periode waar het fonds voor staat. “Je hebt de vele gevallen van vogelgriep en de Europese Unie draagt minder bij dan enkele jaren geleden. De EU loopt ook nog eens achter met haar betalingen. Dan begrijpen wij dat het niet meteen het meest opportune moment is voor onze vraag.” Dat betekent niet dat de Landsbond deze ook begraaft. “We zijn het gewoon om 10 keer op dezelfde nagel te moeten kloppen.”

Vaccins

Recent zijn de afschermplicht voor pluimvee van professionele houders en andere maatregelen om pluimvee te beschermen tegen de vogelgriep opgeheven. Maar Clarinval acht het waarschijnlijk dat er dit najaar terug vergelijkbare maatregelen genomen moeten worden ‘om de insleep van de ziekte te beperken’.

“De sector is zich hiervan bewust en staat volledig achter deze aanpak, omdat dit de enige manier is om besmettingen bij pluimvee zoveel mogelijk te voorkomen”, besluit de minister.

Of vaccineren tegen de vogelgriep deel zal uitmaken van het arsenaal, wordt momenteel onderzocht. “Er zijn momenteel kosten-baten-analyses aan de gang. Omdat die nog niet afgerond zijn, is het nog te vroeg om daarover een uitspraak te doen.” Er moet rekening gehouden worden met de kost en de haalbaarheid van het toezicht, de beschikbaarheid en de efficiëntie van de vaccins, de duur van de bescherming en de mogelijke handelsrestricties met andere landen. “Bovendien moet eraan worden herinnerd dat vaccinatie geen volledige bescherming biedt, wat de detectie van haarden moeilijker kan maken.”

Thor Deyaert