OVAM verstrekt bodemadvies naar aanleiding van PFAS
De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) heeft een kleine 100 boeren en inwoners van Stabroek een bodemattest met adviezen bezorgd. Daarin staat hoe men moet omgaan met de bodem en de grond in de omgeving van afvalverwerker Indaver.
Klimaatorganisatie Climaxi spreekt van "een zorgwekkende verschuiving van verantwoordelijkheid". Indaver verwerkt op de site afvalstromen die PFAS bevatten, maar produceert zelf geen PFAS.
"Naar aanleiding van het beschrijvend bodemonderzoek werd aan perceeleigenaars rond de site in Stabroek een bodemattest bezorgd", duidt afvalverwerker Indaver. "De gemeente heeft de betrokken eigenaars ook een brief verstuurd met meer informatie. Wij kiezen voor een directe dialoog met infosessies tot en met eind april."
Verschuiving van verantwoordelijkheid
Tegelijkertijd informeert ook klimaatorganisatie Climaxi de buurt, zij het vanuit een ander perspectief. "De focus ligt op het informeren over de juridische stappen en procedures die reeds genomen werden tegen NV Indaver", aldus een woordvoerder. "In de aangetekende brief over PFAS-vervuiling worden mensen opgeroepen hun grond te testen alvorens deze te gebruiken voor teelt. Voor ons is dat een zorgwekkende verschuiving van de verantwoordelijkheid."
De landbouwgrond dreigt volgens Climaxi gesaneerd te moeten worden. De organisatie eist dat de vervuiler betaalt, dat lozingen onmiddellijk worden stopgezet en dat PFAS-afval wordt gestockeerd zolang er geen bewijs is dat er geen schade voor de buurt is.
Tussen 2024 en 2026 werd op en rond de site een bodem- en grondwateronderzoek uitgevoerd door een door OVAM erkende, onafhankelijke bodemdeskundige. Dat onderzoek bracht in kaart in welke mate PFAS aanwezig zijn in de bodem en het grondwater, hoe deze stoffen zich verspreiden en welke mogelijke risico's ermee gepaard gaan. OVAM verklaarde het onderzoek ontvankelijk en bezorgde op basis daarvan bodemattesten met gebruiksadviezen aan de betrokken eigenaars.
Bij Indaver benadrukken ze dat de verontreiniging beperkt is en het gevolg van historische deposities. In de hele regio zijn verhoogde waarden van PFAS door de nabijheid van de haven. "Uit het bodemonderzoek blijkt dat er geen gezondheidsrisico is voor bewoners als ze lucht inademen of drinkwater drinken", stelt Indaver. "De drinkwaterkwaliteit voldoet aan de geldende normen."
Bezorgde landbouwers
Toch maken landbouwers en buurtbewoners zich zorgen, beweert Tim Lambrecht van Climaxi. "Vooral over de impact op hun eigen tuin, hun kinderen en hun gezondheid. Er is nood aan transparantie over de emissies naar lucht en water en aan een doeltreffend beleid dat de leefkwaliteit centraal stelt."
Rond de site van Indaver is verontreiniging aanwezig, maar die zou beperkt blijven tot zones voor landbouw- en infrastructuurgebruik. Met andere woorden, de vervuiling reikt niet tot de dorpskern. Voeding en drank die worden verkocht via de officiële weg kunnen veilig geconsumeerd worden volgens het federale en Europese normenkader. Bij het consumeren van eigen kippeneieren of zelfgeteelde groenten kan risico in bepaalde zones niet volledig worden uitgesloten.
Bodemsaneringsplan voorbereiden
De bodemattesten van OVAM bevatten enkel gebruiksadviezen. Ze zijn dus niet verplicht en er staan geen verbodsmaatregelen in. Op basis van de resultaten van het bodemonderzoek wordt nu een bodemsaneringsproject voorbereid voor verschillende zones. Het bodemsaneringsplan moet pas volgend jaar worden ingediend.
Het beschrijvend bodemonderzoek, dat werd goedgekeurd door OVAM, beschrijft de verontreiniging van het grondwater en de luchtdepositie. "De verontreiniging met PFAS heeft zich in het diepe grondwater verspreid in zuidoostelijke richting ter hoogte van voornamelijk industriegebied", zegt OVAM-woordvoerder Jan Verheyen. "In beperktere mate ook richting landbouwgebied, op een afstand van 1,2 km van de dorpskernen van Stabroek en Hoevenen."
De verontreiniging door luchtdepositie, slechts deels te wijten aan Indaver, strekt zich uit in noordoostelijke richting en reikt niet tot aan de dorpskernen. "De betrokken oppervlakte wordt overwegend ingenomen door landbouw en wegen", aldus nog Verheyen. "Daarnaast bevinden zich een zevental woningen of landbouwbedrijven binnen de contour."
Er zal volgens Verheyen nu een bodemsaneringsproject worden opgesteld om te bepalen welke maatregelen noodzakelijk zijn.
