Ventilus heeft oog voor bezorgdheden, meent Brouns

Het metings- en monitoringsnetwerk van het Ventilus-project zal gebruik maken van een heel nieuw sensorensysteem dat ontwikkeld is in samenwerking met het Interuniversitair Micro-Electronica Centrum Imec. Volgens minister Brouns is de technologie klaar voor uitrol in een permanent meetnet.

Op Geopunt.be kun je het Ventilus-tracé volledig bekijken. Het oranje deel is de geplande bovengrondse hoogspanningslijn. - Beeld: Geopunt.be

Door : Landbouwleven

Gepubliceerd op : 5/05/2026 16:33

Leestijd : 3 min

Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) deelde dit mee aan de leden van de commissie Leefmilieu op 28 april. Het voorafgaande proefproject werd begin dit jaar afgerond. Nu is al geweten dat de sensoren betrouwbaar functioneren. Het eindrapport is momenteel in redactie.

Voorwaardelijke toekenning

In die commissiebijeenkomst beaamde de minister dat hij op 27 april de vergunning voor de 3 deeltrajecten van Ventilus en de 2 uitbreidingen van de hoogspanningsstations voorwaardelijk toekende.

In concreto gaat het over de tracés van het strand van Zeebrugge tot het hoogspanningsstation Gezelle, tussen de hoogspanningsstations van Gezelle en Izegem, tussen de hoogspanningsstations van Izegem en Avelgem en de hoogspanningsstations van Gezelle te Brugge en Izegem-Lendelede.

Brouns beklemtoonde dat de beoordeling van de respectieve vergunningsaanvragen zeer omzichtig werd uitgevoerd. Dat houdt in dat er aandacht werd gegeven aan zowel de particuliere belangen van de aangelanden als aan het algemeen belang van alle inwoners van Vlaanderen. In totaal ging het over 1.000 pagina's en 5 verschillende vergunningen. Veel aandacht ging daarbij naar alle elementen uit het dossier, met bijzondere aandacht voor de meer dan 2.500 inspraakreacties en de uitgebrachte adviezen.

Minister Brouns zei dat hij heeft vastgesteld dat de Gewestelijke Omgevingsvergunningscommissie (GOVC) de 5 dossiers eveneens grondig heeft geanalyseerd en hem onderbouwd heeft geadviseerd. Ook de GOVC heeft daarbij alle inspraakreacties, de uitgebrachte adviezen en de opmerkingen van lokale besturen zorgvuldig bestudeerd en afgewogen.

Belangrijke afwegingen

Brouns focust nu verder op de belangrijkste afwegingen die bij de beoordeling van die omgevingsvergunningsaanvragen worden overwogen. Naast de planologische verenigbaarheid betreft het meer specifiek de beoordeling van de verenigbaarheid met de goede ruimtelijke ordening, de impact op het leefmilieu en de mogelijke hinder voor de omgeving.

In die zin geadviseerde voorwaarden werden integraal opgenomen. Die gaan in hoofdzaak over landschappelijke integratie, groenbuffers en visuele afscherming, natuurwaarden, waterveiligheid, waterberging, infiltratie, wadi’s en behoud van het waterbergend vermogen, geluidsimpact, bodem, veiligheid, werfinrichting en -organisatie, impact voor de landbouwbedrijfsvoering, enzomeer.

In de uiteindelijke vergunningsbeslissing werden volgens Brouns alle noodzakelijke voorwaarden opgelegd om aan de diverse bezorgdheden die in het dossier werden geuit, tegemoet te komen. Daarnaast mag men ook niet uit het oog verliezen dat er wettelijke kaders zijn die de exploitant moet naleven boven op zijn vergunning. Jo Brouns verwees daarvoor onder meer naar het Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning (Vlarem), dat in de vorige legislatuur nog werd uitgebreid met voorwaarden rond magnetische velden.

Technologie is klaar

De technologie is volgens de minister klaar voor een uitrol in een permanent meetnet. Het Departement Omgeving maakt daar nog dit jaar werk van. Zodra het meetnet operationeel is, zullen de resultaten transparant worden weergegeven in een publiek dashboard. Daarbij hanteert men zowel de Vlarem-norm van 100 microtesla als de richtwaarde van 0,4 microtesla voor langdurige blootstelling, conform het afsprakenkader en het convenant met de netbeheerders. Het meetnet zal vanaf september 2026 met een eerste twintigtal meetpunten beschikbaar zijn. Daarna, tot uiterlijk 2029, wordt het stapsgewijs verder opgeschaald tot 250 locaties voor het volledige Vlaamse hoogspanningsnet.

Bij overschrijdingen van de norm van 100 microtesla zal Brouns handhavend optreden. Over de monitoringresultaten voor de streefwaarde van 0,4 microtesla voor chronische blootstelling gaat hij in overleg met Elia over de nodige maatregelen.

Brouns zei verder nog dat de noodzaak in functie van onze energievoorziening al werd onderschreven tijdens het planproces voor Ventilus. Zowel voor de aansluiting aan land van hernieuwbare energie, afkomstig van de nieuwe offshore windparken, als voor het realiseren van een robuust netwerk op het vasteland, is een bijkomende hoogspanningsverbinding van 6 gigawatt noodzakelijk.

De minister twijfelt er niet aan dat Ventilus een onmisbare schakel in de toekomstige energievoorziening van ons land is.

Fons Jacobs

Burgemeesters Ventilus-gemeenten reageren

De burgemeesters van verschillende Ventilus-gemeenten bevestigen dat zij de juridische betwisting van het Ventilus-project verderzetten. Zij willen geen start zonder rechtszekerheid, bindende garanties en duidelijke afspraken. Het dossier blijft immers fundamentele vragen oproepen over rechtszekerheid, gezondheid, economische schade en de manier waarop met lokale bezorgdheden wordt omgegaan.

Procederen tegen Ventilus

Tegen het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan, het GRUP Ventilus, lopen vandaag diverse procedures bij de Raad van State. Een uitspraak wordt in het najaar verwacht. Bij een eventuele vernietiging van het GRUP valt volgens de burgemeesters ook de planologische rechtsgrond onder de verleende omgevingsvergunning weg. Dat maakt een bijzonder voorzichtige houding noodzakelijk. Daarnaast geven diverse lokale besturen aan dat zij beroep zullen instellen tegen de afgeleverde omgevingsvergunning bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Ook inwoners, bedrijven en actiecomités bereiden juridische stappen voor of onderzoeken die mogelijkheid. De betwisting van Ventilus leeft dus breed in de betrokken regio.

Vragen over timing van de werken

Niettegenstaande die lopende procedures hebben de burgemeesters de mededeling gekregen dat Elia de werken nog vóór de zomer wil aanvatten. Zij onderzoeken daarom de juridische mogelijkheden om de aanvang van de werken te laten schorsen. Het kan niet de bedoeling zijn dat op het terrein voldongen feiten worden gecreëerd terwijl de rechtscolleges zich nog moeten uitspreken over het onderliggende plan en de vergunning. Parallel vragen de burgemeesters een dringend overleg met Elia. In dat overleg moet Elia toelichten hoe de aangekondigde start van de werken zich verhoudt tot de lopende procedures, welke fasering en timing worden voorzien en welke gevolgen men koppelt aan eventuele juridische uitspraken tijdens de uitvoering.

Eerst bindende garanties, dan uitvoering

Voor de burgemeesters kan er geen sprake zijn van een zorgvuldige start zonder duidelijke en afdwingbare garanties. In de eerste plaats vragen zij een bindend en juridisch afdwingbaar kader voor de voorzorgswaarde van 0,4 microT gemiddelde maximale jaarbelasting. Het volstaat niet dat monitoring of een voorzorgswaarde als engagementwordt vermeld. Vooraf moet duidelijk zijn hoe die waarde wordt gecontroleerd, wat er gebeurt bij overschrijding, welke maatregelen dan verplicht zijn, binnen welke termijn moet worden ingegrepen en welke rechten omwonenden in dat geval hebben. De burgemeesters vragen dat dit kader reglementair wordt verankerd, bijvoorbeeld via Vlarem of via een gelijkwaardig bindend juridisch instrument. Daarnaast vragen zij een concreet uitgewerkt vergoedingskader voor bedrijven. Vandaag worden verwachtingen gecreëerd bij ondernemingen en landbouwbedrijven, maar het blijft onduidelijk welke schade in aanmerking komt, hoe waardevermindering wordt beoordeeld, voor welke bedrijven het kader geldt en of het gaat om afdwingbare rechten dan wel vrijwillige afspraken.

Rechtszekerheid en transparantie zijn essentieel

De burgemeesters erkennen het belang van energie-infrastructuur, maar blijven van mening dat aanlanding van dergelijke stroomvolumes beter met een duurzame ondergrondse gelijkstroomverbinding gebeurt. De meer dan 3.000 bezwaarschriften tegen het Ventilus-project geven duidelijk aan dat er vandaag de dag geen breed draagvlak is voor dit project. Rechtszekerheid, transparantie en duidelijke afspraken ontbreken. Dat is essentieel voor omwonenden, landbouwers, bedrijven en lokale besturen.