Drinkwaterplan: Tientallen pesticiden worden uitgefaseerd
De Vlaamse regering heeft op 4 mei een akkoord bereikt over het naar eigen zeggen ‘historisch’ drinkwaterplan van minister van Omgeving Jo Brouns (cd&v). Dat moet onder meer een antwoord bieden op de vervuiling in West-Vlaanderen. In De Blankaart, Zillebeke, Dikkebus en De Gavers wordt de norm voor 1,2,4-triazool tot eind 2029 tijdelijk verhoogd.
Sinds begin 2024 worden in de 4 waterproductiecentra van De Watergroep verhoogde concentraties van 1,2,4-triazool gemeten in het drinkwater, met regelmatige overschrijdingen van de drinkwaternorm van 0,1 µg/l. Vooral de hoge waarden in het waterproductiecentrum De Blankaart in Diksmuide springen in het oog.
Brouns stond voor 2 jaar een afwijking op de norm toe, tot 1 µg/l. Die verhoging zou eind dit jaar aflopen, maar wordt nu verlengd tot eind 2029 in de 4 centra. Om naar de gewenste norm te kunnen terugkeren, wordt ingezet op bufferstroken bij waterlopen, het verminderen van de lozing van afvalwater en een betere registratie en rapportage van gebruikte stoffen.
Daarnaast komt het plan met meer algemene regels om de kwaliteit van het drinkwater in heel Vlaanderen te verzekeren. In de landbouw worden meer dan 30 gewasbeschermingsmiddelen uitgefaseerd zodra er kosteneffectieve alternatieven beschikbaar zijn. De PFAS-houdende pesticiden zouden in 2036 verdwenen moeten zijn uit Vlaanderen. Dit moet innovatie naar alternatieven voor deze pesticiden stimuleren. Tegelijk wordt sterker ingezet op de ontwikkeling en erkenning van (biologische) alternatieven.
Het vullen en spoelen van spuitmachines voor gewasbeschermingsmiddelen zal op termijn niet meer op het veld mogen gebeuren. Er zullen bijkomende vul- en spoelplaatsen worden geïnstalleerd om de vraag op te vangen. Zoals gezegd komen er bijkomende bufferstroken langs waterlopen in gebieden waar problemen met een bepaalde stof optreden.
Tot slot worden landbouwers ondersteund via advies en technologie om met minder middelen hetzelfde resultaat te halen. Ook controles worden gerichter ingezet, klinkt het, zodat problemen sneller worden aangepakt waar ze zich voordoen.
Industrie en rioolwater
Wat bedrijven betreft, wordt er beter in kaart gebracht wie er welke stoffen waar loost. Vergunningen zullen daarop worden afgestemd. Als er een impact is op het drinkwater, worden de lozingsvoorwaarden aangescherpt. Er komen ook duidelijke richtwaarden voor stoffen, zodat bedrijven weten waar de grenzen liggen. Ook op de bedrijventerreinen wordt het gebruik van pesticiden gereduceerd, met een totaalverbod op verharde terreinen.
Om huishoudelijk afvalwater beter te zuiveren, worden de rioleringen verbeterd. Bij particulieren en tuinaannemers wordt het gebruik van bepaalde producten, zoals pesticiden in de tuin, verder teruggedrongen.
Aan de bron aanpakken
Jo Brouns maakt zich sterk dat er met dit plan voor het eerst wordt overgeschakeld van versnipperde maatregelen naar één duidelijke aanpak over alle sectoren heen. “We zorgen ervoor dat elke Vlaming kan blijven rekenen op gezond en betaalbaar drinkwater, en we pakken vervuiling eindelijk aan waar ze ontstaat: aan de bron. We ondersteunen landbouwers, bedrijven en gezinnen om het beter te doen. Want alleen zo boeken we echte vooruitgang.”
N-VA-parlementslid Andy Pieters beklemtoont in een reactie op X dat er voor de PFAS-houdende pesticiden nu een ‘onomkeerbaar’ pad richting totaalverbod is ingeslagen.“"Evident is het drinkwaterplan een compromis, en dus voor geen enkele partij perfect”, maar het is wel ‘een grote stap vooruit’, stelt hij nog.
Coalitiepartner Vooruit benadrukt het afgelopen jaar te zijn blijven aandringen op een degelijk drinkwaterplan dat de vervuiling aan de bron aanpakt in plaats van zomaar normen te versoepelen. “Nu is de opdracht dat plan zo snel mogelijk om te zetten in acties op het terrein. Ook daar ga ik vanuit het parlement over blijven waken”, zegt Vlaams Parlementslid Hannes Anaf.
De liberalen vragen de Vlaamse regering om zo snel als mogelijk ‘alle beschikbare informatie’ over het drinkwaterplan aan het parlement te bezorgen. “De situatie blijft maar aanslepen, zoals blijkt uit deze nieuwe verlenging, terwijl steeds meer West-Vlamingen vragen stellen over de situatie”, reageert Vlaams Parlementslid Jasper Pillen. “De West-Vlaming verdient snel duidelijkheid en een helder plan van aanpak om deze vervuiling te beëindigen, zodat een verlenging van de bestaande versoepelingen niet nog eens nodig zal zijn.”
Oppositiepartij Groen is dan weer niet te spreken over het akkoord. “Dit plan beschermt alleen vervuilers, niet ons drinkwater, niet onze gezondheid”, reageert parlementslid Mieke Schauvliege. “In West-Vlaanderen is er sprake van een gezondheidscrisis. Maar wat zegt de Vlaamse regering? Over 10 jaar wordt het beter, en in de tussentijd versoepelen we de normen. Dit is echt hallucinant.” Groen dringt aan op een verbod op PFAS en vraagt om de vervuiling bij de bron aan te pakken.
Knoop doorgehakt
De Vlaamse regering bereikte maandagavond niet alleen een akkoord over het drinkwaterplan, maar ook 2 andere knelpunten: de begrotingsaanpassing en de energiemaatregelen. In tegenstelling tot bij de 2 vorige pogingen is ze er deze keer wel in geslaagd.
Met de begrotingsaanpassing wil de regering het budget van dit jaar op koers houden. Verschillende ministers haden extra budgetten gevraagd, maar die werden allemaal geweigers, is te horen bij N-VA. Door de oplopende inflatie neemt het tekort voor dit jaar immers toe met 320 miljoen euro. Om dat op te vangen, heeft de regering onder meer beslist om ambtenaren die zelf opstappen of met pensioen gaan, slechts voor een derde te vervangen. Minister van Energie Hans Bonte (Vooruit) haalde enkele maatregelen binnen om de energiefactuur te verlichten.
