Uitzondering én voorloper met de inzameling van agrochemisch verpakkingsafval
AgriRecover is net geen 30 jaar jong en krijgt, nu de pensionering van Peter De Wit nadert, met Jelmer Hofstra een nieuwe secretaris-generaal. Dat was een mooi moment om met beiden in gesprek te gaan.
AgriRecover was voorheen bekend onder de naam PhytofarRecover. De geschiedenis hiervan gaat immers net geen 30 jaar terug tot in 1997. Vanuit de schoot van Phytofar (nu Belplant) werd toen een organisatie opgezet, zodat de Belgische Vereniging van producenten van gewasbeschermingsmiddelen kon voldoen aan haar wettelijke verplichtingen op het vlak van de inzameling van haar verpakkingsafval.
Agrochemisch verpakkingsafval
AgriRecover is dus dé organisatie in ons land die de inzameling en recyclage van agrochemische verpakkingen organiseert. Oorspronkelijk ging het enkel om de inzameling van verpakkingen van gewasbeschermingsmiddelen, maar dit is geleidelijk aan uitgebreid richting meststoffen, biostimulanten, biociden, zaden, feromoonhouders... Vanaf 2015 wordt dan ook een nieuwe naamgeving gebruikt en wordt gesproken over ‘agrochemische verpakkingen’. Binnen deze benoeming zitten veel verschillende soorten verpakkingen zoals: krachtpapier, flexibele verpakkingen, containers voor vloeibare middelen.
Sinds januari 2010 is Peter De Wit aan de slag als secretaris-generaal van AgriRecover. Hij is weldra pensioengerechtigd. Jelmer Hofstra is al 5 jaar in dienst en ging initieel een rol spelen om de organisatie naar Nederland uit te breiden. Dit project is verrassend genoeg toch niet doorgegaan. Nederland nam andere beslissingen om de verpakkingen in te zamelen. Jelmer Hofstra bleef aan boord bij AgriRecover en werd klaargestoomd om Peter De Wit op te volgen.
Oorspronkelijk draait de dagelijkse werking van AgriRecover op een algemeen secretaris en een management assistant. Op deze structuur wordt na de pensionering van Peter De Wit teruggevallen en zodoende is Roxanne Thiébaut het secretariaat komen versterken.
Zowel voorloper als uitzondering
Bij de start van ons gesprek bemerkt Peter De Wit direct dat de volledige ‘industrie’ van een vrijwillige terugname van verpakkingsmateriaal naar een verplichting is gegaan. “Onze landbouwsector was hierin zowel een voorloper als een uitzondering. Nu wordt het een verplichting voor alle sectoren, de héle industrie, niet enkel de land- en tuinbouwsector.”
“Een producent die verpakkingen op de markt brengt, moet een terugnamesysteem hebben voor zijn verpakkingen”, legt Peter De Wit uit. Een kleine kanttekening hierbij is dat dit eerder businness-to-business-materie is. Dat slaat niet op consumenten. “Voor hen is er de Fostplus-regeling.
Vroeger was er over het terugnamesysteem een richtlijn (directieve), die ondertussen de Europese PPWR-wetgeving is geworden. Deze afkorting staat voor Packaging and Packaging Waste Regulation ofwel de Verordening voor Verpakkingen en Verpakkingsafval. Met de Europese wet worden forse stappen gezet naar een duurzame verpakkingsketen.”
Deze Europese regelgeving bevat een uitgebreidere producentenverantwoordelijkheid met explicietere terugnameplicht. De wetgeving wordt steeds strenger. Tegen 2030 moeten bijvoorbeeld alle verpakkingen recycleerbaar zijn. Volgens EU-criteria ‘design-for-recycling’. Bedrijven moeten de terugname van hun verpakkingen kunnen aantonen en worden erop gecontroleerd. Er komt nog meer afvalscheiding in verschillende fracties dan nu het geval is.
Eis van Europa
Peter De Wit legt uit dat het vervelend is om mensen te vragen om afval te scheiden, te sorteren, in te zamelen... “Maar dit is een eis van ‘Europa’. Ze hebben zelfs beslist dat er tegen 2050 geen afval meer is maar enkel nog secundaire grondstoffen of primaire materie. Het is heel belangrijk dat iedereen dit beseft, niet alleen de producent, ook de professionele gebruiker of consument. De producent moet ervoor zorgen dat verpakkingen recycleerbaar zijn én dat ze ook gerecycleerd worden. Dit volgt op de inzameling.”
Jelmer Hofstra bemerkt dat tegen 2030 alle verpakkingen recycleerbaar moeten zijn. “Geleidelijk aan is er een grote vraag naar meer recyclage én ook om toe te komen met minder verpakkingsmateriaal. Tegen 2030 moet er een zeker percentage gerecycleerd materiaal in nieuwe verpakking zitten en gaan praktische alle
Sterke inzameling
De sterke Belgische inzameling van verpakkingen wordt hevig geprezen door Jelmer Hofstra. “Dit komt doordat we doorheen de jaren zijn gegroeid, en is zeker ook te danken aan de ‘uitbreiding’ in 2015. Hierdoor is het ledenaantal altijd blijven groeien. Zo konden we de prijzen voor inzameling kunstmatig laag houden. Het jaar 1998 is een referentiejaar voor ons. Toen zaten we op een kost van 1,63 euro/kg voor het ingezameld afval, nu is dat gedaald tot 0,83 euro/kg. Had het ledenaantal niet uitgebreid, dan was de prijs nu veel hoger. Aangezien er operationeel ontzettende prijsstijgingen zijn geweest op het gebied van personeel, transport en verwerking in de afgelopen 5 jaren door de geopolitieke omstandigheden.”
Hij wijst ook naar een kleine extra inkomstenbron voor de organisatie doordat in 2013 werd gestart met de verkoop van recyclagemateriaal. “Maar de markt voor ‘recyclaat’ daalt en ligt nu nagenoeg stil met veel aanbod en minder vraag. Oorzaken hiervoor zijn te vinden bij de schommelende olieprijzen en de gedaalde vraag vanuit de bouwsector.”
Geen afvalputje van sector
Jelmer Hofstra benadrukt dat AgriRecover niet het afvalputje van de sector is. “We zien tijdens de inzamelcampagne dat er bijvoorbeeld ook kettingzaagolie of accuzuur wordt aangeboden. Maar dit behoort niet tot het domein van AgriRecover. Daarom is het onder meer belangrijk dat etiketten op de verpakkingen zitten en dat deze leeg en gespoeld worden aangeboden. Enkel verpakkingen met het logo van AgriRecover op worden aanvaard. De opleiding van de medewerkers op de inzamelpunten is hiervoor heel belangrijk. Zij kunnen niet alles accepteren dat wordt aangeboden. Dit houdt de inzameling ook betaalbaar.”
Peter De Wit: “Wij werken met geld van onze leden. Zij betalen alles, bijvoorbeeld ook de werking van het secretariaat. Van het inzamelsysteem kan dus geen misbruik gemaakt worden. De inzameling kost heel veel geld, onze taak is ervoor te zorgen dat ze zo weinig mogelijk geld kost.”
Hij wijst terloops naar de tweejaarlijkse inzameling in de oneven jaren van niet-bruikbare gewasbeschermingsmiddelen. “In Frankrijk kost deze inzameling 2,5 euro/kg in Duitsland zelfs 3 euro/kg; bij ons is het gratis. Daar zijn we fier op. Niettegenstaande we zelf geconfronteerd worden met een verwerkingskost van 1.600 euro/ton nu, waar dit in 1997 ‘slechts’ 250 euro/ton was.”
“Kijk goed uw fytolokaal na en breng middelen tijdig binnen”, is zijn advies. “In vergelijk met de Franse en Duitse markt, staat België ver op nummer 1 wat het in orde zijn van het fytolokaal betreft, denk ik. Voor de grote meerderheid zijn deze goed opgekuist en in regel. Maar er kan een vergissing inzitten. Het is ook niet altijd makkelijk voor boer...”
Gratis is de ambitie
Peter De Wit geeft krachtdadig aan dat AgriRecover wilt dat de inzamelcampagne gratis blijft. “Land- en tuinbouwers hebben slechts een kleine kost met de aankoop van de inzamelzakken waarin de verpakkingen terecht komen. Om de kostprijs laag te houden is het belangrijk dat gespoelde verpakkingen worden aangeboden op inzamelpunten en dat alle materialen gerecycleerd kunnen worden. Als dit niet het geval is, gaat de land- en tuinbouwer veel meer moeten bijdragen voor de inzameling.”
Hij wijst ook naar de energieprijzen. “Hier is alles aan gekoppeld, denk aan transport- en verwerkingskosten die je sowieso hebt. De kost voor verbranding van afval is zodanig gestegen de voorbije jaren, dat wanneer dit aan dit elan verder gaat, dat binnen 10 jaar niet meer te betalen is.”
Nogmaals benadrukt Peter De Wit tijdens ons gesprek dat AgriRecover land- en tuinbouwers niet wilt ‘ambeteren’. “Maar Europa heeft beslissingen genomen en legt steeds strengere regels op. Heel belangrijk is dat verpakkingen gespoeld en recycleerbaar zijn. Volgende stap is dat ze opgesplitst worden in verschillende fracties: papier, aluminium, plastic... om vlot te recycleren.”
Evoluties in organisatie
Op de vraag welke evoluties in de organisatie Peter De Wit tijdens zijn carrière heeft gezien, antwoordt hij dat bij zijn start de organisatie nog anders noemde, er minder leden waren, er niet gerecycleerd werd en alles veel geld kostte. “Geleidelijk aan zijn we alle contracten beginnen hernegotiëren. Maar ook zijn we gaan inzetten op recyclage om hier inkomsten uit te genereren en uit te breiden in ledenaantal. Dat bracht dan weer een naamsverandering mee.”
“Graag had ik in mijn loopbaan naar een Beneluxorganisatie gegaan, maar de Nederlandse en Luxemburgse overheid hebben andere beslissingen genomen, waarbij wij niet enkel kunnen dan ons daar naar te schikken. Ik onthoud vooral veel positieve dingen uit mijn carrière: de inzameling staat op poten, er is een oplossing voor het verpakkingsafval waarmee onze land- en tuinbouwers worden geconfronteerd én het is betaalbaar.”
Jelmer Hofstra bemerkt dat Peter De Wit een gezonde organisatie achterlaat en dat ze al een mooie periode goed hebben samengewerkt, voor een vlotte overdracht van taken en verantwoordelijkheden. Voor hem zal de focus nu komen te liggen bij het toepassen van nieuwe wetgeving in de komende jaren.
Europa beslist, producent schikt
“Het feit dat we bij AgriRecover heel wat nieuwe leden hebben verwelkomd de laatste jaren, toont aan dat deze bedrijven op de hoogte zijn van de wetgeving rond afvalinzameling. Ze kunnen dit zelf gaan doen, maar dat zal duur uitvallen. Lid worden van AgriRecover, is goedkoper en ontlast individuele bedrijven zeer sterk. Wij kunnen het tegen een scherpe prijs voor hen doen.”
Jelmer Hofstra kijkt ook vooruit richting 2030 wanneer verpakkingen recycleerbaar moeten zijn. “We gaan misschien meer differentiatie in tarieven moeten leggen naargelang verpakkingen beter of minder recycleerbaar zijn en andere prijzen gaan hanteren. Sommige producten gaan duurder worden, doordat ze anders verpakt moeten worden. Veel vaste stoffen nu, worden verpakt in papier dat niet recycleerbaar is, omdat het niet gedecontamineerd kan worden. Het papier is vervuild en deze vervuiling kan er niet uitgehaald worden. Er zullen vermoedelijk middelen en producten zijn die verpakt gaan worden in plastic bussen, die wél recycleerbaar zijn. Dat zal het geheel duurder maken. Dit is geen keuze van producenten, maar van Europa.”
