Broers Bordau zien veel potentieel voor AI in varkenssector

De tweelingbroers Benoit en Mathieu Bordau (41) leiden samen hun varkensbedrijf in de gemeente Komen (Comines), net aan of over de taalgrens. Ze namen het bedrijf van hun ouders over in 2014 en realiseerden al snel een nieuwbouw met een drachtstal, kraamhokken en bigbatterijen. Op de daken kwamen zonnepanelen en verwarmen doen ze met een warmtekrachtkoppelingsinstallatie (wkk).

“Tot dan werden op het bedrijf nog veel biggen verkocht. Daar zijn we inmiddels van afgestapt. Er blijft wel nog een deel van de biggen dat we niet zelf in Komen kunnen afmesten. Dat gebeurt nu bij een aantal varkenshouders die dat voor ons doen”, vertelt Benoit.

Uitbreiding na overname

De uitbreiding na de overname was een belangrijke stap voor het bedrijf. “Mijn ouders zijn ooit gestart als een gemengd bedrijf, met ook nog rundvee en akkerbouw. Al snel had mijn vader door dat hij zich wou specialiseren in varkens en heeft hij de runderen laten vallen. Hij heeft lang zijn eigen Piétrain-beren gehad. Hij won er indertijd vaak prijskampen mee.” Vader en moeder helpen soms nog een handje mee op het varkensbedrijf. Vader regelt nog alles voor de weides en akkers die nog in het bedrijf zitten. De volgende – vijfde – generatie staat eveneens klaar. Benoit en Mathieu hebben elk 3 dochters, van 7 tot 14 jaar oud, en ook zij mogen al eens de handen uit de mouwen steken op het bedrijf.

Vierwekensysteem

Vandaag hebben Benoit en Mathieu 600 zeugen in een systeem van 4 weken. “De zeugen komen van Danbred. We hebben geen eigen fokdieren meer. We gebruiken 2 eindberen voor de KI. Een deel van onze varkens gaat naar retailer Delhaize, die daarvoor werkt met het Beter Voor Iedereen-label. Delhaize legt zelf de eindbeer vast in het lastenboek. Dat is dan dezelfde voor elke varkenshouder die voor hen levert. Het andere deel van onze varkens heeft een Franse groeibeer als eindbeer. Die levert varkens op die sneller afgemest kunnen worden. Soms lukt dat op 16 weken in plaats van anders 20 weken”, vertelt Benoit.

Benoit en Mathieu werken uitsluitend met intacte beren. “Bij ons worden de beren niet gecastreerd. Het was Delhaize die met dat voorstel kwam en wij waren indertijd bij de eersten die daarin meegegaan zijn. Ik zie enkel voordelen in het niet castreren. Je hebt minder werk omdat je de castratie en alles daarrond niet moet laten uitvoeren, er zijn geen wonden waar iets mee verkeerd kan gaan en de voederconversie is beter bij intacte beren. De uitval door het waarnemen van berengeur aan de slachtlijn, dat valt eigenlijk heel goed mee. Dat is bij ons niet meer dan een paar procentjes”, vertelt Benoit.

Meel en pellets

Hun varkens drinken grondwater dat wordt onthard (ontkalkt) en aangezuurd. De locatie maakt dat er genoeg grondwater voorradig is op een diepte van 4 tot 5 m. Inzake voer voor hun varkens houden de broers uit Komen vast aan droogvoer. “Ons buikgevoel zegt dat brijvoer gevoeliger is voor kleine technische probleempjes als verstoppingen of pompen die uitvallen. Met meel voor de biggen en zeugen en pellets voor de afmestfase hebben wij heel goede ervaringen. We werken met verschillende leveranciers, die elk hun bestaande samenstellingen aanbieden.” De varkens voor Delhaize krijgen een vooraf bepaalde voedersamenstelling, met onder meer meer lijnzaad.

De leveranciers van voer, genetica en zowat alle andere schakels in de varkensketen van het bedrijf in Komen zijn Vlaams, terwijl het bedrijf in Wallonië ligt. “Wallonië heeft niet zo’n sterke of uitgebreide traditie inzake varkens als Vlaanderen. In Vlaanderen kunnen we kiezen uit veel verschillende aanbieders, met elk hun voordelen en kosten. Geografisch sluiten we nauwer aan op Vlaanderen. Onze situatie en locatie maakt dat we de wetgeving in de beide landshelften moeten kennen en volgen. Het aantal dieren per hok en andere dierwelzijnsnormen worden bepaald door de Waalse wetgeving, maar als onze varkens aankomen in het slachthuis, gelden de Vlaamse regels.”

Op de grens tussen Vlaanderen en Wallonië

Komen is een Waalse gemeente. Dat zorgt toch voor enkele duidelijke verschillen tussen de meeste Vlaamse varkenshouders en het bedrijf van de broers Bordau. “In Vlaanderen zie je doorgaans enkel de ‘chemische’ luchtwassers op varkensbedrijven, terwijl er in Wallonië veel vaker gekozen wordt voor de biobedluchtwasser. De Vlaamse regels focussen waarschijnlijk harder op stikstof en emissies, terwijl de Waalse regels meer de nadruk leggen op geur. Dat maakt dat het hele Renure-verhaal – waar Vlaanderen veel van verwacht als alternatief voor dure kunstmest op het land – nauwelijks opgepikt wordt in het zuidelijke deel van het land.

Ik hoor van mijn Vlaamse collega’s al eens dat het in Wallonië veel vlotter en gemakkelijker zou verlopen als het over regels en vergunningen gaat. Jammer genoeg moet ik dat vooroordeel tegenspreken. De regels zijn hier soms wat anders of er worden andere accenten gelegd, maar als je het grotere plaatje bekijkt, is het hier zeker niet minder streng. Het behouden of bekomen van een vergunning kan al net zo’n grote uitdaging zijn als in Vlaanderen.”

Dat weten de broers Bordau uit eigen ervaring. “Wij laten nu een deel van onze varkens in loondienst afmesten. In Komen kunnen we onze site niet meer uitbreiden. We hebben het plan om een deel van dat externe afmesten samen te brengen op een voor ons nieuwe site. Dat zou een bestaande exploitatie zijn die we renoveren en uitbreiden. Het voordeel voor ons is dat we dan flexibeler kunnen werken en nog meer controle kunnen houden. Het traject om daarvoor een vergunning te krijgen, verloopt in Wallonië zeker niet vlotter of sneller dan in Vlaanderen.”

Artificiële intelligentie

Op de Pig Rentability Day zal het deze keer onder meer over artificiële intelligentie (AI) gaan. “Concreet in ons bedrijf hebben we daar nog geen concrete toepassingen van. Ik geloof sterk dat AI binnenkort bij elke Vlaamse varkenshouder zijn intrede zal doen. In combinatie met camera’s kunnen ze bijvoorbeeld in een heel vroeg stadium ziektes of kreupelheid opsporen, of gedrag dat kan escaleren tot staartbijten bij de varkens. Er is al een toepassing waarbij camera’s en AI controleren of de stalreiniging op het einde van de ronde wel perfect is uitgevoerd. Uiteraard zal veel afhangen van de betaalbaarheid en de kansen om de investering terug te verdienen”, beseft Benoit.

Dat AI nog beter dan de varkenshouder zelf beslissingen zal gaan nemen over de in te zetten genetica of over de ideale voedersamenstelling, ziet hij misschien liever nog niet te snel gebeuren. “De ontwikkeling van AI-toepassingen gaat bijzonder snel. Als varkenshouder kijk ik dan vooral uit naar nieuwe oplossingen voor praktische toepassingen, zodat er op het bedrijf ‘minder handen’ nodig zijn.”

Benoit en Mathieu bezochten al enkele edities van de Pig Rendability Day en kijken uit naar de volgende editie in Gent. “In Wallonië hebben we niet zo’n evenement dat kennis over de varkenssector en netwerken combineert. We komen graag naar zo’n namiddag om collega’s te ontmoeten van buiten onze eigen regio en om inspiratie op te doen”, besluit Benoit Bordau.

Filip Van der Linden