EU zet routekaart uit voor bloeiende veehouderij
De Europese Commissie publiceerde op 7 juli haar langetermijnstrategie voor de Europese veehouderij. Daarin richt ze zich naar eigen zeggen op praktische oplossingen en laat ze polariserende debatten achterwege.
Met de Europese veeteeltstrategie wil de Europese Commissie een economisch belangrijke en strategische sector redden door een duidelijke koers uit te tekenen op lange termijn. Het doel is een veeteeltsector die kan floreren en beter is uitgerust om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden.
“De Europese veeteeltsector is een succesverhaal, maar dat succesverhaal loopt momenteel gevaar”, aldus Eurocommissaris voor Landbouw en Voeding Christophe Hansen. Om maar een paar uitdagingen te noemen: een slabakkende rentabiliteit, marktschokken, steeds meer dierziektes en een vergrijzende boerenpopulatie. De maatschappij verwacht ook nog steeds meer ambitie van veehouders op het vlak van dierenwelzijn en duurzaamheid.
Veerkracht
De strategie is opgebouwd rond 5 prioriteiten. Om te beginnen moet de veeteeltsector beter voorbereid zijn op crisissen, dierziektes en op de impact van klimaatverandering. Veehouders moeten makkelijker toegang krijgen tot verzekeringen en beleggingsfonden. Er is ook sprake van een mogelijk financieel instrument voor klimaatgerelateerde risico’s in de toekomst.
Een dag eerder dan de veeteeltstrategie publiceerde de EU een evaluatie van haar Diergezondheidswet. Op basis van de inzichten in die analyse verbindt de EU zich ertoe om nog meer in te zetten op bioveiligheidsmaatregelen als ‘eerste verdedigingslinie’. De Unie belooft ook om voldoende geld opzij te zetten voor noodmaatregelen in geval van uitbraken.
Maar de belangrijkste hervorming is een evaluatie van de regels, zodat boeren misschien meer mogen vaccineren. Daarbij zoekt de Commissie een balans tussen wetenschappelijk bewijs dat vaccinatie werkt, en de negatieve impact van vaccineren op handel. Uitbraken van dierziektes en vaccinatie vormen nu nog te vaak een rem op de Europese export van dierlijke producten.
Competitiviteit
Een tweede prioriteit is de competitiviteit van de sector. De EU wil de investeringskloof dichten en eerlijke concurrentie waarborgen, binnen en buiten ons grondgebied. Er komen nieuwe financiële instrumenten in samenwerking met de Europese Investeringsbank (EIB) om boeren te helpen met investeringen in duurzame oplossingen en meer diervriendelijke stalinrichtingen (zie verder). De Unie wil concurrentie met import waarborgen door middel van strengere invoercontroles en wederkerige normen.
De strategie vermeldt ook de impact van Europese milieuwetgeving als de Habitat- en Vogelrichtlijn op de vergunningverlening. Zonder vooruit te lopen op de lopende evaluatie van deze wetgeving zegt de strategie dat een vergunning krijgen voorspelbaarder en sneller moet.
Duurzaamheid en dierenwelzijn
De transitie naar een meer duurzame veeteelt moet volgens de strategie eerlijk, evenwichtig en economisch haalbaar verlopen voor boeren. Daarbij laat het ‘polariserende debatten’ achter zich voor ‘praktische oplossingen’, zoals Hansen het verwoordde. De strategie snijdt daarom niet expliciet in de veestapel en legt geen nieuwe verplichte reductiemaatregelen op.
Een 16% reductie van methaanuitstoot moet er tegen 2035 komen door innovaties als voederadditieven, beter mestbeheer en het fokken van rassen die minder uitstoten. Of nieuwe gentechnieken daarvoor gebruikt mogen worden, zoals sinds kort het geval is voor de plantenteelt, laat de strategie nog in het midden, al noemt het nieuwe gentechnieken een ‘win-win’.
Om te tonen welke maatregelen effectief zijn, is de Commissie van plan om haar meetmethode voor emissies te verbeteren tot op het bedrijfsniveau.
Verder breekt de Commissie in de strategie terug een lans voor circulaire oplossingen als biogas, biomethaan en nutriëntenrecycling. We mogen ook snel werk verwachten van de belofte dat boeren meer digestaat mogen gebruiken.
De strategie zet een tijdlijn uit voor nieuwe wetgevende initiatieven rond dierenwelzijn. Zoals eerder aangekondigd, komt er tegen het einde van het jaar een plan om het doden van eendagshaantjes te stoppen. Tegelijkertijd komt er ook een voorstel om een einde te maken aan kooisystemen voor vleeskuikens en leghennen, een reactie op het burgerinitiatief ‘End the cage age’. Dat komt er ook voor de varkenshouderij in de eerste helft van 2027. Naar analogie met slimme camera’s in slachthuizen moeten ‘innovatieve technische oplossingen’ de uitvoering van diervriendelijke maatregelen in de gaten houden.
Daartegenover staat dat de Europese Commissie dezelfde of equivalente diervriendelijke normen wil opleggen aan importproducten. Met door de staat gegarandeerde leningen en overheidsopdrachten moeten lidstaten helpen om de kosten van deze transitie te dekken. Samen met de EIB onderzoekt de Commissie of boeren een voorkeursbehandeling kunnen krijgen voor leningen om diervriendelijke maatregelen als kooivrije systemen te bekostigen.
Kwetsbare gebieden
Als vierde prioriteit onderstreept de strategie het belang van veeteelt voor kwetsbare plattelandsgebieden. Duurzame veeteelt in deze regio’s ondersteunen moet het verlaten van landbouwgrond tegengaan. Waardeketens van boer tot retail moeten zo lokaal mogelijk verankerd worden. Daarom komt er ook een specifieke routekaart voor mobiele slachthuizen en slachthuizen met een lage capaciteit.
Tot slot moeten veehouders beter beloond worden door alle moeite die ze steken in de kwaliteit, duurzaamheid en diervriendelijkheid van hun producten. Op verschillende manieren zal de EU daarop inzetten via haar promotiebeleid.
