Landbouworganisaties missen concrete maatregelen in Europese Veeteeltstrategie en Eiwitplan
Een week na de voorstelling van de Europese veeteeltstrategie en het Eiwitplan stromen de reacties binnen. Landbouworganisaties missen bijvoorbeeld concrete maatregelen om de levensvatbaarheid van de veeteelt in de EU te verbeteren, al zijn ze blij met de erkenning van het belang van de sector. Milieu-organisaties zien de strategie dan weer als een knieval voor de industriële veeteelt.
Volgens landbouworganisaties als Boerenbond en de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca is het goed dat de Europese Commissie met een veehouderijstrategie komt. “We zijn tevreden dat de Commissie het belang van veeteelt in de EU erkent”, aldus Boerenbond. “Daarbij heeft ze ook aandacht voor de nodige innovatie en de investeringskloof die voor ons ligt.”
In de strategie bevestigt de Commissie dat vergunningverlening cruciaal is en dat aanpassingen nodig zijn. Dat is koren op de molen van Boerenbond, die al herhaaldelijk opriep om Europese milieuwetgeving te versoepelen. “Boerenbond roept de beleidsmakers op om hierop door te pakken en herhaalt haar vraag om de Europese vergunningenknoop te ontwarren.
De bevestiging van de hindernissen in de Nitraatrichtlijn en het erkennen van dierlijke mest als waardevolle grondstof zijn een eerste stap in de goede richting”, aldus Boerenbond. “We vragen dat er snel voorstellen komen om onverwerkte dierlijke mest als vervanger van kunstmest in te kunnen zetten – bovenop de 170 kg stikstof per hectare – zonder de totale mesthoeveelheid te verhogen.” Tijdens de komende weken wordt een voorstel verwacht dat dit in ieder geval mogelijk moet maken voor digestaat, in navolging van Renure.
Volgens de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca blinkt de veeteeltstrategie vooral uit in de afwezigheid van ‘concrete wetgevende en financiele maatregelen’. “We zijn nu bijna halverwege de ambtstermijn van deze Europese Commissie. Gezien de tijd die nodig is voor beraadslaging binnen de EU-instellingen, is het hoog tijd om de stap te zetten van intenties naar daadwerkelijke actie, willen we nog voor het einde van deze ambtstermijn de eerste verstandige maatregelen gerealiseerd zien.”
Dierenwelzijn
De veeteeltstrategie bevat veel concretere voorstellen als het gaat om dierenwelzijn. Zo moet er tegen eind 2026 een voorstel komen voor de afschaffing van kooien voor legkippen en vleeskuikens, en tegen midden 2027 een vergelijkbaar voorstel voor de varkenssector. Ook komt er tegen het einde van dit jaar een voorstel voor de uitfasering van het doden van eendagshaantjes.
Dierenwelzijnsorganisatie Eurogroup for Animals juicht dit ‘krachtige politieke engagement’ toe, maar eist dat de EU kooien voor alle diersoorten verbiedt.
De Commissie blijft voor Copa-Cogeca weer te vaag, met beloftes om boeren te helpen bij de kosten voor de transitie naar diervriendelijker boeren. “Hoewel de Commissie de aanzienlijke investeringskosten erkent die met deze transitie gepaard gaan, slaagt zij er niet in om een geloofwaardig stappenplan voor de financiering ervan te presenteren”, aldus de Europese landbouworganisatie. “We hadden een duidelijk investeringsplan verwacht, ondersteund door concrete financieringstoezeggingen en een realistisch tijdschema, in plaats van nog meer beloften om later naar oplossingen te zoeken.”
Boerenbond benadrukt dat landbouwers al ‘enorme inspanningen’ hebben geleverd op het vlak van dierenwelzijn. “Het is vooral belangrijk dat de lat overal gelijk wordt gelegd, anders zal de dierlijke productie zich enkel verplaatsen naar die plekken waar minder eisen opgelegd worden. Het dierenwelzijn zet daarmee geen verdere stappen vooruit.” Volgens de strategie zou de EU samen met deze update van de wetgeving gelijkwaardige eisen invoeren op het vlak van dierenwelzijn voor geïmporteerde producten, in lijn met de WTO-normen.
Industrieel model
Volgens milieu-organisaties is de Europese veeteeltstrategie vooral een gemiste kans voor een duurzame transitie van de sector en zet die enkel maar sterker in ‘op een industrieel model dat schadelijk is voor dieren, de natuur, kleinschalige boeren en plattelandsgemeenschappen’. “De Commissie lijkt vastbesloten om een rooskleurig beeld te schetsen van een sector die wordt gedomineerd door grote landbouwconcerns die winst maken terwijl ze het milieu vervuilen”, zegt Isabel Paliotta van het Europese Milieubureau (EEB), een federatie van milieu-organisaties. “Opnieuw gaat het hier om winst boven alles en iedereen.” De milieu-organisatie betreurt ook de focus op technische oplossingen met ‘overdreven voordelen’ om de methaanuitstoot van vee te reduceren.
Ook de koepelorganisatie voor biologische landbouw, IFOAM Organics Europe, wijst op het uitblijven van steun voor de overgang naar ‘landbouwsystemen die voordelen opleveren voor het milieu, het klimaat en de samenleving’. Daarnaast zet deze organisatie vraagtekens bij de verwachtingen die de strategie koestert voor genetische veredelingsmethoden en vraagt het aan de Commissie om de Nitraatrichtlijn en andere milieuwetgeving niet af te zwakken.
De biologische sector is wel verheugd voor de erkenning in de strategie dat ‘biologische systemen winstgevendheid combineren met hoge normen op het vlak van milieu en dierenwelzijn’. “Dit is een stap in de goede richting. Het moet echter in de praktijk worden omgezet in steun voor boeren door de subsidies voor de omschakeling naar en het behoud van biologische landbouw in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2027 te handhaven en te versterken, in combinatie met een specifiek en geoormerkte begroting voor agromilieumaatregelen, waaronder biologische landbouw”, aldus Dóra Drexler, voorzitter van IFOAM Organics Europe.
De organisatie is ook ingenomen met de steun voor mobiele slachthuizen. “Die kunnen lokale waardeketens versterken, het dierenwelzijn verbeteren door transportafstanden te verkorten en de levensvatbaarheid van de veeteelt in plattelandsgebieden vergroten.”
Plantaardige eiwitten
Tegelijk met haar veeteeltstrategie stelde de Europese Commissie een plan voor om de productie van plantaardige eiwitten van eigen bodem aan te zwengelen. Het plan wordt door de sector toegejuicht. Zij beschouwen het als een eerste stap, maar pleiten ervoor om nu door te zetten.
“Dit plan erkent plantaardige eiwitten als een strategische pijler van de voedselzekerheid, het concurrentievermogen en de klimaatambities van Europa”, aldus een coalitie van organisaties uit de Europese waardeketen van plantaardige voedingsmiddelen.
Zij juichen met name de nadruk op daadwerkelijke investeringen in onderzoek en innovatie toe, maar betreuren het gebrek aan concrete maatregelen om de vraag te vergroten.
Ook de Europese Vegetarische Unie is van mening dat ‘het plan tekortschiet wat betreft concrete maatregelen om het eiwittekort in de EU op te lossen’. De organisatie roept de Europese Commissie en de lidstaten op om gerichte maatregelen te ontwikkelen die zowel de productie als de directe consumptie van plantaardige eiwitten stimuleren.
Dezelfde boodschap klinkt bij Copa-Cogeca, die het gebrek aan maatregelen betreurt ‘die de boeren in de praktijk tastbare verlichting zouden kunnen bieden’.
