Europese Commissie werkt aan verbod op doden van eendagshaantjes
De Europese commissaris voor Dierenwelzijn Olivér Várhelyi heeft aan Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts bevestigd dat er voor het einde van dit jaar een concreet voorstel komt inzake eendagshaantjes.
De eendagshaantjes staan al lang op de politieke agenda in Vlaanderen. In de legkippensector hebben haantjes geen nut, omdat ze geen eieren kunnen leggen.
De huidige praktijk is dat de kuikens bij het uitkomen uit het ei manueel worden gecontroleerd op hun geslacht. De mannelijke kuikens worden dan bijna onmiddellijk gedood, vandaar de naam eendagshaantjes. Volgens Nadia Naji van Groen gaat het over 65.000 haantjes per dag. De sector verhandelt de dode eendagshaantjes als voer voor dieren in dierentuinen en dergelijke. Maar tegen het massaal doden van de eendagshaantjes wordt al jarenlang verzet geboden van dierenwelzijnsorganisaties. Zij wijzen erop dat er technieken zijn om het geslacht te bepalen van kuikens voordat ze uit het ei komen. Die selectie vergt volgens de sector voorlopig dure technieken, neemt soms meer tijd in beslag dan het manueel seksen en er zou nog een foutenmarge zijn die groter is dan bij de manuele selectie. Sectororganisatie Landsbond Pluimvee waarschuwde eerder voor een verschuiving van de activiteit bij de invoering van een verbod op het doden van eendagshaantjes, zoals eerder gebeurde bij het invoeren van een verbod in Duitsland. De sector pleit terzake ook al lang voor een gelijk speelveld op Europees en internationaal niveau.
De gelijke speelveld komt er misschien sneller dan verwacht. “De Europese commissaris heeft me bevestigd dat er voor het einde van dit jaar een concreet voorstel zal komen. Hij kaderde dat ook in een ondersteuningsplan voor de sector”, vertelde Vlaams minister van Dierenwelzijn ben Weyts op 15 juli in de commissie Dierenwelzijn van het Vlaamse parlement.
Minister Weyts kijkt overigens verder dan een verbod in de Europese Unie. “Het is belangrijk dat we er dan ook een equivalent verbod op zouden nahouden, wat de import betreft, zodat alle economische argumenten die nu nog worden opgegooid door onze sector gecounterd worden. Zo kun je eigenlijk een level playing field tot stand brengen en kun je dus ook beperkingen opleggen aan landen buiten de Europese Unie. Anders ontstaat het risico dat de productie verschuift naar andere landen. Nu zien we dat de productie van legkippen verschuift naar andere landen binnen de Europese Unie. Met een Europees verbod loop je natuurlijk het risico dat de productie zou verschuiven naar andere landen buiten de Europese Unie en dat onze pluimveehouders gewoon worden weggeconcurreerd. Daar zou effectief aan tegemoet worden gekomen”, zegt minister Ben Weyts.
“Ik heb geprobeerd om op het Europese niveau aan de kar te trekken in het debat over eendagshaantjes, samen met enkele bondgenoten. Het zou een ongelooflijke doorbraak zijn als de Europese Unie nu eindelijk, zoals beloofd door de Europese commissaris, tegen het einde van dit jaar met een initiatief komt, met ondersteuning en de beperkingen die equivalent worden opgelegd aan de import. Er wordt een wetgevend voorstel aangekondigd om de regelgeving rond het welzijn van leg- en vleeskippen te herzien, inclusief het stellen van een einde aan het doden van mannelijke kuikens. In de tussentijd gaan we door met het opvolgen van studies over in-ovo sexing-technieken (geslachtsbepaling in het ei) en de pijnbepaling in het embryo. Trouwens, ook artificiële intelligentie biedt op dat vlak nieuwe mogelijkheden”, zegt Weyts.
Meerkosten
Vlaams minister Ben Weyts ziet zichzelf als bondgenoot van Gaia en retailfederatie Comeos, die eerder samen opriepen om werk te maken van een wettelijk kader dat een einde maakt aan het doden van mannelijke eendagskuikens. Volgens de minister de meeste stappen vooruit gezet in de geslachtsbepaling die via magnetic resonance imaging (MRI) gebeurt. Tegelijk ziet hij zelf nog enkele obstakels vooraleer een verbod op Vlaams niveau kan ingevoerd worden. “We moeten eerlijk zijn: als het gaat over de economische haalbaarheid, zit je nog altijd met een manco. De technieken gaan nog altijd gepaard met belangrijke meerkosten, waarbij je mag rekenen op 3 tot 4 euro per leghen. Dat klinkt niet als veel, maar gelet op de kleine marges en bedragen die spelen in de sector, heeft dat natuurlijk een impact. De meerkosten hebben niet alleen een invloed op de prijs van de eieren in de winkelrekken, maar ook op de exportpositie van de Vlaamse broeierijen. Ik zie dat Comeos in de communicatie abstractie maakt van of onvermeld laat wie moet opdraaien voor de meerkosten. Bovendien is er de analysetijd. Afhankelijk van de techniek is er soms een analysetijd van 20 minuten die moet worden doorlopen. Je zit voorts met het gegeven dat de meeste technieken niet op alle eieren kunnen worden toegepast. De kleur van het ei is ook belangrijk om door de schaal te kunnen kijken”, stelt de minister.
“De investeringen in de apparatuur en de extra personeelskost voor ‘in-ovo sexing’ vereisen ook een zekere schaalgrootte, om het rendabel te maken. Onze sector is betrekkelijk klein. We hebben in Vlaanderen 7 broeierijen, waarvan 4 grote en 3 kleintjes. Er is ook wel – en dat moeten we ook erkennen – een probleem wat de diervoedingssector betreft. Die eendagshaantjes worden ook daarvoor gebruikt. Daar is de vraag wat de impact is. Zal de vraag dan verschuiven naar andere diersoorten? Denk aan muizen en ratten die vanuit hetzelfde oogpunt specifiek zullen moeten worden gekweekt”, somt minister Weyts op.
Geen excuus meer om verbod uit te stellen
Voor oppositiepartij Groen en voor Vooruit, coalitiepartner van N-VA en cd&v in de Vlaamse regering, gaat dat allemaal niet snel genoeg. Groen diende vorig jaar al een voorstel van resolutie in dat de Vlaamse regering vroeg om vanaf 1 januari 2027 een verbod in te stellen op het doden van eendagshaantjes. “De obstakels die u hebt genoemd, die zijn er in het buitenland ook. Dat zijn dezelfde drempels die ze in Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Oostenrijk en Italië al hebben overwonnen. Ik vind dat geen excuus om het hier niet verder te zetten, want het is daar wel al gelukt. U geeft ook het argument aan van de nood aan dode kuikens voor dierenvoeding, maar er is vandaag al een groot overschot aan mannelijke kuikens ten opzichte van de vraag die er is voor roofvogels en andere dieren die volledige prooidieren nodig hebben. Daar volg ik u dus niet in. Waar ik u wel in volg, is het feit dat het belangrijk is dat een verbod ook gecombineerd wordt met een handelsverbod en dat het niet de bedoeling is om dan gewoon uit andere landen te importeren en daar die haantjes wel te laten sterven. Maar dat moet ons niet tegenhouden om hier wel al de volgende stap te zetten en ook andere landen aan te moedigen, zoals wij nu aangemoedigd worden door al die andere landen. De technologie is er”, stelt Nadia Naji van Groen.
Meerkost is beperkt
Kris Verduyckt van Vooruit nuanceert de meerkost. “Als je ziet dat een gemiddelde leghen in die 2 jaar dat ze leeft, 600 eieren legt, kun je ook de rekensom maken voor de 4 euro meerkost. Ik werd gecontacteerd door een Vlaams bedrijf dat zich met de technologie bezighoudt. Zij zeggen dat ze geslachtsbepaling zelfs al op 8 dagen kunnen doen. Zij houden zich ook bezig met het bepalen of eieren al dan niet bevrucht zijn. En ook daar zie je dan dat je daar bepaalde economische voordelen uit kunt halen. Het heeft geen enkele zin om een niet-bevrucht ei te transporteren of eventueel in een broedmachine te steken. Dus als er vandaag Vlaamse technologie is, is het toch wel interessant om met die mensen ook eens aan de bak te gaan.”
Verduyckt volgt het argument van het gelijke speelveld, maar hij wijst anderzijds op het omgekeerde effect. “Als straks andere landen gaan zeggen dat ze geen import meer moeten hebben van eieren vanuit landen waar men het niet doet, zal onze Vlaamse sector natuurlijk ook in de verdrukking komen. Ik denk dus dat wij er alle belang bij hebben om niet de laatste van de Europese klas te zijn en om onze sector daartegen te wapenen”, stelt Verduyckt.
Wat is de foutenmarge?
Volgens Mien Van Olmen van cd&v is er wel nog discussie of de nieuwe technieken voor geslachtsbepaling al op punt staan. “Er worden stappen vooruitgezet, maar ik krijg alleszins nog altijd het signaal dat de technologie nog niet helemaal op punt staat. Er is toch nog een een foutenmarge. De technologie staat toch nog niet helemaal op punt”, meent zij. Zij herinnert aan de niet-ingevulde beloftes voor het betalen van een meerprijs vanuit de retail voor kippenvlees dat voldeed aan de normen van het Better Chicken Commitment. Zij vraagt meer garanties en zekerheden dat de meerkosten niet (enkel) op de pluimveehouder worden afgewenteld.
Verschillende parlementsleden hebben in de commissie bij de minister gevraagd naar hoorzittingen of bedrijfsbezoeken om de nieuwe technieken voor geslachtsbepaling in het ei beter te kunnen inschatten.
