Afzetzekerheid is belangrijke drempel voor alternatieve teelten
Een aantal landbouwers tonen steeds meer interesse in alternatieve teelten, zoals onder meer soja en yacon. De zekerheid van afname van de oogst behoort volgens minister Brouns tot de 4 drempels die dergelijke alternatieve teelten moeten overwinnen.
Behalve structurele afzetzekerheid - het opbouwen van een keten - zijn er nog 3 drempels voor alternatieve teelten als hop, vlas, hennep en soja volgens Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns.
Expertise en mechanisatie
Een eerste is de opbouw van expertise bij de telers, onder meer via telersnetwerken. Een tweede drempel is de beschikbaarheid van mechanisatie: zaai- en oogstmachines en verwerkingslijnen. Ten slotte is er nog de beschikbaarheid van specifieke gewasbeschermingsmiddelen. Nieuwe teelten hebben vaak andere uitdagingen op het vlak van gewasbescherming dan de courante teelten.
57 ha soja in Vlaanderen
Volgens de meest recente peceelsaangifte wordt in Vlaanderen op bijna 57 ha soja geteeld. Inzake soja zijn er momenteel 10 sojarassen geregistreerd op de Belgische rassenlijst. Dat wil zeggen dat deze rassen geschikt zijn bevonden voor de Belgische landbouw. Twee ervan, Hermes en Artemis, werden ontwikkeld door ILVO. De overige werden ontwikkeld door Protealis, een spin-off van ILVO en VIB. Er lopen nog 4 rassen van Protealis proef om geregistreerd te worden op de Belgische rassenlijst.
Wisselende opbrengst
De gemiddelde soja-opbrengst in Vlaanderen schommelde in de periode 2020-2025 tussen 2 en 3,5 ton/ha. Deze opbrengst vertoont een licht stijgende trend op lange termijn, met een sterke jaarlijkse variatie. De opbrengsten zijn sterk wisselend per jaar, te linken aan een grote impact van de weersomstandigheden maar ook van de rassenkeuze en locatie. Betere rassen, inoculatie en teeltkennis zorgen voor een licht verbeterpotentieel in gunstige jaren. Sinds 2022 lijkt de opbrengst in Vlaanderen zich te stabiliseren rond gemiddeld 3 tot 3,5 ton/ha.
Nog niet rendabel
Volgens minister Brouns is sojaateelt nog steeds niet rendabel in Vlaanderen. “Lokale soja heeft tijd nodig om verder te groeien, als teelt en vooral als keten. Teelttechnisch staat deze teelt ongeveer op punt. Zowel onder landbouwers als afnemers is er interesse, maar vele schakels in de keten moeten volgen om deze teelt rendabel te kunnen maken voor de landbouwer”, stelt de minister.
