Als distributeurs en landbouwers goed samenwerken
Supermarktketen Carrefour neemt al 25 jaar deel aan de Beurs van Libramont. Op de recentste editie organiseerde de retailer een debat over de toekomst van onze landbouw. Diverse spelers uit de landbouwsector werden samengebracht rond één centrale vraag: hoe bouwen we aan een duurzaam partnership met het oog op de uitdagingen van morgen?
Drie thema’s kwamen op de conferentie aan bod: commerciële relaties, globale gezondheid en de ecologische transitie in de landbouw. Zowel vertegenwoordigers van de distributeur als partners uit zijn netwerk – onder wie zelfstandige uitbaters en landbouwers – namen het woord, maar ook deelnemers die volledig losstaan van de onderneming.
Commerciële relaties
De getuigenissen tijdens het eerste thema – commerciële relaties via duurzame partnerschappen – bevestigden de relevantie van de engagementen die de winkelketen is aangegaan met coöperaties en lokale producenten. Dit model maakt het mogelijk om in te spelen op de marktverwachtingen en om tegelijkertijd kwaliteit, een eerlijke prijs en klantentevredenheid te garanderen.
Xavier Goebels, uitbater van Carrefour Market in Florenville, nam de winkel van zijn ouders over met het idee om samen te werken met lokale producenten. Voor vlees doet hij dat met veehouders uit de streek. Volgens Xavier is het essentieel om naast nationale en internationale merken ook lokale producten in de supermarkt aan te bieden. “Daarin schuilt de meerwaarde van een echte handelaar”, stelde hij. Xavier ontmoet de producenten persoonlijk en onderhandelt rechtstreeks met hen. “We betalen een correcte prijs, maar zorgen er ook voor dat de producten betaalbaar blijven voor de consument.”
Steeds complexere concurrentie
Fruitteler Georges Leclerc is actief in de rayon ‘Lokale producten’ die je in de winkels van de keten vindt. “Ik werk volgens een productiemethode zonder chemische residuen. Bovendien verkorten korte ketens de tijd tussen oogst en verkoop, wat de consument ten goede komt”, zei Georges. Daar-om koos hij ervoor om in de winkel klanten te ontmoeten en om hun zijn werkwijze en de meerwaarde van zijn producten uit te leggen.
“In de winkels vind je nu een veelvoud aan referenties en herkomsten. Dat maakt het werk van de rayonverantwoordelijke complexer, maar ook de keuze voor de consument. Daarom is een duidelijke etikettering nodig, waarbij de herkomst van de producten, hun verschillen en hun specifieke kenmerken duidelijk worden aangegeven.”
Dialoog met de eerste schakel herstellen
Ook lokale vleesproducten vinden steeds vaker hun weg naar super- en hypermarkten. Zo bouwden de producenten en Carrefour samen de keten ‘Vaches des pâturages’ uit, met als doel om samen te werken met bedrijven die zowel instaan voor de opfok als de afmest van de dieren. “Daardoor konden we sommige bedrijven uit hun economische malaise halen door samen de kosten te analyseren”, legde Bertrand Moreau, verantwoordelijke voor de slagerijafdeling van Carrefour België, uit. Tegelijk werden instrumenten ontwikkeld om de volledige productstroom beter te beheersen en de dieren correct te valoriseren.
De distributeur stelt vast dat het volume rundvlees dat op de Belgische markt wordt verkocht, jaar na jaar globaal afneemt. Maar bij Carrefour zien ze sinds 2 jaar, dankzij het initiatief dat ze samen met de lokale veehouders hebben genomen, net het tegenovergestelde effect. “Samenwerken met coöperaties staat garant voor continuïteit, onder meer op het vlak van kwaliteit. En dat is precies wat de klant wil”, klinkt het.
Verwachtingen van alle partijen begrijpen
Christine Mailleux, lid van de coöperatie ‘Les éleveurs belges’, ziet de samenwerking met Carrefour als een troef voor de landbouwbedrijven. “76 families leven van dit partnerschap en 65% van onze leden zijn jonge landbouwers of hebben een opvolger. We hechten veel belang aan dierenwelzijn. Zo zorgt het samenbrengen van de geboorte en de afmest op hetzelfde bedrijf voor minder stress bij de dieren. Bovendien verkleint dit onze koolstofvoetafdruk. Ook begrazing draagt bij aan de opslag van koolstof in de graslanden en bevordert tegelijk de kwaliteit van het vlees.”
Om de samenwerking met Carrefour te doen slagen, was het essentieel dat beide partijen elkaars verwachtingen begrepen. “Vrij snel begrepen we dat het lastenboek van de Kwaliteitsketen Carrefour (KKC) een echte kans bood om onze bedrijfs-voering verder te ontwikkelen.” Zo werd soja uit het voeder van de dieren geschrapt en vervangen door grondstoffen die meer lokaal worden geproduceerd en een kleinere klimaatimpact hebben. Die aanpassing leidde tot een vermindering van de methaanuitstoot van de veehouders met 13%.
Herkomst, lokale economie… en prijs
De herkomst van producten en de ondersteuning van de lokale economie zijn belangrijke criteria voor consumenten, maar de prijs blijft voor hen een doorslaggevend criterium. Laetitia Van Roos van Apaq-W – de Waalse tegenhanger van VLAM – pleit ervoor om alle positieve initiatieven rond korte ketens te bundelen rond 1 gemeenschappelijke boodschap die consumenten houvast kan bieden.
Uiteindelijk leveren deze partnerschappen voor alle betrokken partijen voordelen op. Ze tonen ook aan dat kwaliteit, dierenwelzijn, respect voor het milieu en de economische leefbaarheid van landbouwbedrijven en plattelandsgebieden wel degelijk met elkaar te verzoenen zijn, op voorwaarde dat de verwachtingen van beide kanten worden besproken en vooral dat iedereen ze goed begrijpt.
Gezondheid: een uitdaging van riek tot vork
In het kader van de globale ‘One Health’-benadering (de natuur beschermen om de menselijke gezondheid te beschermen) herbevestigde Carrefour haar prioriteiten: de ontwikkeling van de Kwaliteitsketen Carrefour (KKC) en duidelijke steun voor de consumptie van bio. Bij het wereldwijde concept KKC zijn 25.000 partners betrokken, onder wie 700 in België. In ons land worden op basis van lastenboeken die samen met de producenten worden opgesteld 300 producten op de markt gebracht. De lastenboeken sluiten het gebruik van genetisch gemodificeerde organismen uit, evenals soja afkomstig van ontbossing. Daarnaast mikken ze op een vermindering van het gebruik van productiemiddelen, waaronder gewasbeschermingsmiddelen in de fruit- en groenteteelt, en op het gebruik van ge-slachtsbepaling in de pluimveehouderij. Met 1 doel: een kwaliteitsvol product op de markt brengen tegen een correcte prijs.
Een van de 700 KKC-partners in België is Claude Bodson, landbouwer in Haspengouw. Hij werkt volgens een strikt lastenboek en past een zeer gerichte productiemethode toe. Hij teelt granen die bestemd zijn voor de productie van KKC-brood. “We kozen voor rassen met een onderscheidende kwaliteitswaarde, die rijk zijn aan eiwitten en die bestand zijn tegen legering en ziekten”, legde hij uit. Daardoor kan Claude voldoen aan het lastenboek van de keten, met onder meer als voorwaarden dat er geen detecteerbare chemische residuen in de productie aanwezig zijn en dat de kwaliteit geschikt is voor babyvoeding.
Thierry Van Hentenryk, beleidsmedewerker bij de Waalse Unie van biologische landbouwers (Unab), pleitte voor het sluiten van partnerschappen met de grootdistributie, om zo het marktaandeel van biologische producten – dat in België rond 4% blijft steken – te verhogen. Hij vroeg ook financiële zekerheid via het afsluiten van meerjarige contracten om biolandbouwbedrijven een langetermijnperspectief te bieden en een duidelijke etikettering. Zo kan de consument de werkelijke waarde van bio goed begrijpen, gezien de grote hoeveelheid aan labels.
Gezondheidsbondgenoot
Nathalie Matterne, executive director Merchandise bij Carrefour België, herinnerde aan de ambitie van de keten om de dagelijkse ‘gezondheidsbondgenoot’ van zijn klanten te zijn. Met een concreet actieplan dat zich richt op de verkochte producten en de bewustmaking van klanten wil Carrefour Belgen begeleiden naar een gezonder voedingspatroon. “Zo zullen we onder meer de Nutri-Score op producten duidelijk weergeven, toegevoegde suikers vermelden op alle producten die we onder ons huismerk verkopen en voedingsdeskundigen naar onze winkels halen om consumenten te adviseren”, aldus Matterne.
Transitie en regeneratieve economie
Carrefour herbevestigt haar doelstellingen voor de bevoorrading uit regeneratieve landbouw. Ze steunt hierbij op de Convention des Entreprises pour le Climat (CEC), een innovatief programma dat in België werd geïntroduceerd en al diverse jaren door de keten wordt ondersteund. Ook leveranciers van nationale merken worden uitgenodigd om zich bij dit initiatief aan te sluiten. Om de transitie naar meer agro-ecologische producten te doen slagen, moet het economisch haalbaar zijn voor de landbouwbedrijven en is een strenge meetmethodologie vereist om een consequente etikettering te garanderen die voldoet aan de nieuwe Europese normen. Nathalie Matterne herinnerde aan de uitdaging om deze eisen te verzoenen met de realiteit van de koopkracht van de klant via het aanbod van een divers assortiment in de winkel. Ze benadrukte daarbij het doorslaggevende belang van transparante communicatie.
