Van zaai tot diepvries, het uitgekiende parcours van groenten bij Hesbaye Frost
Voor groenten in onze diepvriezers terechtkomen, doorlopen ze een hele reeks stappen. En nog vóór het zaaien, wordt er al over alles nagedacht, zodat de groenten uiteindelijk hun weg naar ons bord vinden zonder aan smaak of voedingswaarde in te boeten. Hesbaye Frost heeft op dat vlak een stevige reputatie opgebouwd. Toen de oogst van spinazie en bonen volop aan de gang was, mochten we kennismaken met de knowhow van dit groenteverwerkende bedrijf in het Luikse Geer.
Het verhaal begint niet ver daarvandaan, nog altijd in Haspengouw en rechtstreeks op het veld, samen met de landbouwers. Zo’n 150 onder hen zijn lid van Apligeer, de coöperatie die de producenten verenigt die de grondstoffen voor Hesbaye Frost leveren. Dit zijn zowel gangbaar als biologisch geteelde groenten - spinazie, erwten, sluimererwten, bonen, tuinbonen en wortelen… - op een areaal van 8.000 ha waarvoor de coöperatie contracten afsluit.
“De locatie van onze diepvriesstructuur tussen de percelen en landbouwbedrijven is een voordeel. Deze bedrijven zijn vooral gericht op akkerbouw en beschikken over aanzienlijke oppervlakten. Daardoor kunnen ze kwaliteitsvolle groenten met behoorlijke opbrengsten produceren”, legt agronomisch directeur Jean-Marc Pirard uit. De ligging van de fabriek is inderdaad ideaal. De fabriek ligt aan de Rue de la Conserverie – een knipoog naar haar verleden – in het hart van Haspengouw. Die streek staat bekend om haar kwaliteitsvolle bodems, die bijzonder geschikt zijn voor de teelt van erwten.
Het is al meer dan 40 jaar een succesvol recept. In die periode evolueerde het bedrijf voortdurend. In 2000 werd ook Apligeer opgericht. Waarom? “De erkenning als producentengroepering geeft toegang tot steunmaatregelen, waarmee onderzoek en ontwikkeling gefinancierd kunnen worden, maar ook tot verzekeringen die in bepaalde gevallen de risico’s als gevolg van weersomstandigheden dekken. In 2000 was dat een opportuniteit. In 2026 is het een echte noodzaak geworden”, benadrukt Pirard.
Toegang tot technologie
Landbouw gaat steeds meer hand in hand met technologie. Dankzij Apligeer kunnen lokale telers gebruikmaken van deze vaak dure innovaties. Op die manier kunnen ook actuele problemen worden aangepakt, bijvoorbeeld blikjes, bekers en ander afval dat op de akkers wordt teruggevonden. Binnen de producentengroepering worden daarvoor tegenwoordig drones ingezet. Ze vliegen over de spinaziepercelen en sporen zo deze vreemde voorwerpen op, voordat de oogstmachine het perceel oprijdt.
Daarnaast zijn er de precisiespuiten van Ecorobotix. Dankzij camera’s herkennen en behandelen deze machines het onkruid, zonder het hoofdgewas te raken. Dat is een belangrijke troef, nu het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen steeds strenger wordt gecontroleerd en bovendien steeds meer ter discussie staat. “Zelfs wanneer deze stoffen toegelaten zijn, is het de bedoeling om de doseringen sterk te beperken, zodat er geen enkel residu in de eindproducten wordt teruggevonden. Dankzij deze manier van werken kunnen we onder meer samenwerken met veeleisendere voedingsindustrieën, zoals die van babyvoeding”, zegt algemeen directeur Pierre Etienne. Nestlé is daar een voorbeeld van.
Ook voor advies en individuele begeleiding kunnen landbouwers bij Apligeer terecht. Negen agronomen werken nauw met hen samen. Ze volgen de teelten en zaaiplannen op en keuren elk perceel vóór de oogst goed. Ze staan bovendien in voor de aankoop van zaaizaad en de rassenkeuze en waken over het behoud van de bodemkwaliteit. Kortom: begeleiding van a tot z!
Die landbouwkundige begeleiding is essentieel, want de fabriek moet continu worden bevoorraad. Het zaaiplan wordt vooraf vastgelegd en ook de organisatie van de oogst moet voortdurend worden aangepast. Dankzij die nauwe samenwerking met de fabriek kan de continuïteit van het veld tot bij de verkoop worden gegarandeerd.
‘Speedy peas’: snelheid troef
Eens de oogst achter de rug is, gaat het vervolgens aan een razend tempo vooruit. Zoals eerder aangegeven, is de geografische verankering van Hesbaye Frost een van de voordelen. De afstand tussen de fabriek en de velden is klein. Dat is een belangrijke troef. Bij erwten wordt bijvoorbeeld gesproken over ‘speedy peas’. Dat betekent dat er slechts 2 tot 2,5 uren verstrijken tussen de oogst op het veld en het verlaten van de diepvriezerstunnel.
“Dankzij deze goed georganiseerde werkwijze kunnen we de voedingswaarde van de groenten maximaal behouden. Het gaat sneller dan op de versmarkt, waar er 2 tot 3 dagen kunnen verstrijken tussen de oogst en het moment waarop het product op het bord van de consument belandt”, vult Jean-Marc Pirard aan.
Na het lossen worden de groenten onmiddellijk gesorteerd, gereinigd en indien nodig versneden, zoals bij wortelen en bonen. Om ervoor te zorgen dat ze volledig schoon zijn, worden verschillende technieken gecombineerd. Blaasinstallaties verwijderen bepaalde stofdeeltjes en lichte materialen, magneten halen eventuele metaaldeeltjes uit de stroom en optische sorteermachines met camera’s vormen eveneens een belangrijke bondgenoot.
Vervolgens is het tijd voor het blancheren: de groenten gaan gedurende iets minder dan 10 minuten in water van ongeveer 80 °C. Het doel is om de microbiologische belasting te verminderen, maar ook om de enzymatische activiteit stil te leggen, zodat onder meer de kleur behouden blijft. Na deze stap worden de groenten afgekoeld met vers water van ongeveer 2 à 3 °C. Vervolgens gaan ze een vriestunnel in. Het diepvriesproces zelf duurt ongeveer 10 minuten. De voedingsmiddelen gaan de tunnel binnen bij ongeveer 0 °C en komen er weer uit bij ongeveer -20 °C.
Al deze verschillende fases en machines worden nauwlettend opgevolgd door de operatoren ter plaatse. Tijdens het hele proces houden zij een oogje in het zeil, om ervoor te zorgen dat alles probleemloos verloopt.
Na het wegen en kalibreren worden de groenten verpakt en op paletten geplaatst, waarna ze naar de koelruimte gaan. Deze indrukwekkende ‘koelkast’ is 40 m hoog, biedt plaats aan ongeveer 35.000 paletten en wordt op een temperatuur van -20 °C gehouden. De paletten passeren via een galerij boven de weg naar deze koelruimte. Ze worden automatisch op hun toegewezen plaats opgeslagen. Ook het laden van de vrachtwagens gebeurt vanuit deze strategische locatie. Wanneer een bestelling in het systeem toekomt, halen robots de benodigde paletten op. De groenten vertrekken vervolgens naar hun bestemming, om uiteindelijk bij de verkooppunten terecht te komen.
Erkenning van de knowhow tot ver buiten de landsgrenzen
De producenten die bij Apligeer zijn aangesloten, leveren 70 tot 80% van de grondstoffen voor de fabriek. In de fabriek worden ook gerehydrateerde peulvruchten verwerkt, zoals kikkererwten, rode bonen en linzen. Die zijn afkomstig uit verder gelegen gebieden.
Daarnaast brengt Hesbaye Frost diepvriespasta en -rijst op de markt. De rijst wordt aangekocht op de internationale markten, terwijl de pasta ter plaatse wordt geproduceerd. “We kopen de bloem aan en maken op de site verse pasta. Die wordt geblancheerd en ingevroren, zonder ooit een droogfase te doorlopen.
Deze methode heeft een impact op de smaak: eenmaal opgewarmd, komt de pasta sterk in de buurt van verse pasta”, benadrukt Pierre Etienne.
In totaal bracht het bedrijf volgens de cijfers van 2024 ongeveer 125.000 ton producten op de markt. De groenten worden verkocht aan de bedrijven Crop’s en Ardo. “De eindklanten zijn onder meer industriële bedrijven, die deze voedingsmiddelen onder hun eigen naam verkopen. Ardo verkoopt daarnaast een klein deel van zijn productie onder zijn eigen merk. Dat is bij Hesbaye Frost niet het geval”, verduidelijkt Pierre Etienne.
Ongeveer 85% van de productie verlaat België. Het grootste deel wordt evenwel in Europa afgezet, voornamelijk binnen een straal van ongeveer 1.000 km rond de fabriek. Duitsland en Engeland behoren tot de belangrijkste afzetmarkten. Een deel van de volumes kan evenwel per schip naar andere bestemmingen worden vervoerd. Zo kunnen groenten van bij ons uiteindelijk ook worden gegeten in Japan, de Verenigde Staten, China of zelfs in Chili!
“België blijft historisch gezien een van de meest ontwikkelde gebieden ter wereld voor diepvriesgroenten. Onze knowhow, kennis en concurrentiekracht hebben ervoor gezorgd dat we een voorsprong op andere landen hebben kunnen behouden”, vertelt Jean-Marc Pirard. Het is een niet te onderschatten sector die onze teelten volop kansen biedt en die ervoor zorgt dat je soms zelfs aan de andere kant van de oceaan de smaak van Haspengouw nog een beetje kunt proeven!
