Varkenshouders betaalden jarenlang te veel voor mestafzet door verouderde rekenformules
Verouderde rekenformules ramen de mestproductie van varkens gemiddeld 10% te hoog in. Hierdoor moesten varkenshouders de laatste jaren op zoek naar meer mestafzet dan eigenlijk nodig was, wat zorgde voor onnodige kosten. De Vlaamse regering update nu de rekenformules om eindelijk rekening te houden met een gestegen voederefficiëntie door evoluties in voeders en voedertechnieken en een verbeterde genetica.
Om de mestproductie van een varkensbedrijf in te schatten maken de meeste varkenshouders gebruik van de zogenaamde nutriëntenbalans. Binnen dat systeem geven de regressierechten het verband weer tussen de opname van ruw eiwit en fosfor via het voeder en de uitscheiding van stikstof en fosfor. De landbouwer registreert hoeveel nutriënten via het voeder aan de dieren worden toegediend. Op basis daarvan wordt de uitscheiding berekend.
Dit is geen theoretische oefening, maar heeft een reële impact op de bedrijfsvoering en de kosten die een varkenshouder moet maken. Op basis van de regressierechten moeten landbouwers immers bepalen hoeveel mest ze op de eigen percelen kunnen afzetten en hoeveel moet worden afgezet bij buren of in de mestverwerking.
Meer mestafzet dan nodig
Nu blijkt dat de bestaande regressierechten voor varkens niet langer waren afgestemd op de actuele bedrijfspraktijk, schrijft het kabinet van minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) in een persbericht. De voederconversie, dagelijkse groei en voedersamenstelling zijn de voorbije jaren sterk geëvolueerd. Ook de genetica is verbeterd. Doordat de voederefficiëntie gestegen is, wordt er in de praktijk minder mest geproduceerd. De bestaande rekenformules volgen de praktijk niet, waardoor ze al jarenlang de uitscheidingscijfers voor varkens te hoog inschatten, met wel zo’n 10%.
“De huidige regressierechten dateren van 2014 en waren dus zwaar geantidateerd op vlak van overeenstemming met de huidige standaard voederpraktijken op de hedendaagse varkensbedrijven”, bevestigt Eddy Vandycke (Boerenbond en VCM). Hierdoor moesten varkenshouders de laatste 5 à 6 jaar naar meer mestafzet zoeken dan eigenlijk nodig was.
Globaal genomen mag je volgens Vandycke ervan uitgaan dat dit leidde tot ongeveer 15% extra mestafzetkosten voor varkenshouders. “Er is qua kostprijsberekening uiteraard een verschil tussen de verschillende diercategorieën. De foute inschatting van de regressierechten verschilt namelijk per diercategorie, net zoals de afwijking tussen de mestinhoud en de geraamde uitgescheiden hoeveelheid. Tot slot verschilt de kostprijs voor de mestafzet per type mest.”
Geen impact op PAS
De Vlaamse regering vervangt de oude regressierechten nu door geactualiseerde formules voor biggen, beren, zeugen en andere varkens. “Onze regelgeving moet aansluiten bij de realiteit op het landbouwbedrijf”, zegt minister Brouns. “Varkenshouders hebben de voorbije jaren grote stappen gezet op het vlak van genetica, voederconversie en voedersamenstelling. Met deze actualisering zorgen we voor een correctere berekening van de mestproductien, gebaseerd op de huidige praktijk.” De nieuwe goedgekeurde regressierechten zijn gebaseerd op technische en wetenschappelijk gevalideerde praktijkresultaten van de periode 2023 tot begin 2025.
De actualisering heeft geen invloed op de reductieverplichtingen voor landbouwers binnen de programmatische aanpak stikstof (PAS). Ook de impactscore bij vergunningsaanvragen en het aantal nutriëntenemissierechten dat nodig is om hetzelfde aantal dieren te houden, blijven ongewijzigd. De ammoniakemissies binnen de PAS worden immers berekend met vaste emissiefactoren per diercategorie en stalsysteem. Die staan los van de regressierechten waarmee de mestproductie wordt bepaald.
De nieuwe regressierechten hebben al een impact voor de berekening van de mestproductie van 2026. De mestproductie wordt namelijk per kalenderjaar berekend.
Correcte berekeningen
Volgens Boerenbond drong een ‘noodzakelijke actualisering van cijfers die onvoldoende aansloten bij de huidige praktijk op Vlaamse varkensbedrijven zich al enige tijd op’. “In de nota bij het definitief goedgekeurde besluit erkent de Vlaamse regering immers expliciet dat toepassing van de bestaande regresierechten leidde tot te hoge uitscheidingscijfers voor varkens”, aldus Vandycke.
Het was Boerenbond die samen met de Belgian Feed Association (BFA) het dossier op de agenda zetten. “Op basis van recente praktijkgegevens werd aangedrongen op een herberekening van de regressierechten en na een technisch traject werden nieuwe regressievergelijkingen uitgewerkt. Deze werden op 16 oktober eindelijk ook definitief politiek goedgekeurd.”
Boerenbond is dan ook tevreden dat dit dossier na een lang technisch en regelgevend traject definitief is goedgekeurd. “De regelgeving moet vertrekken vanuit cijfers die aansluiten bij de landbouwpraktijk. Als genetica, voedertechniek en technische resultaten verbeteren, moet die vooruitgang ook correct worden meegenomen in de berekening van de mestproductie.”
