Nieuwe regels voor verplaatsingen van dieren vanaf 2 november
Door de herindeling van blauwtong als categorie D-ziekte in de Europese dierengezondheidswetgeving gelden vanaf 2 november 2026 nieuwe voorwaarden voor grensoverschrijdende verplaatsingen van blauwtonggevoelige dieren.
Sinds de bevestiging van het blauwtongvirus (BTV) serotype 3 in België op 9 oktober 2023 heeft het virus zich snel verspreid bij de Belgische blauwtonggevoelige dieren (runderen, schapen, geiten, gehouden kameelachtigen, hertachtigen & andere gehouden hoefdieren).
In 2024 en 2025 bleef BTV-3 in ons land circuleren. Daarnaast werd in het najaar van 2025 ook BTV-8 in België vastgesteld, nadat dit serotype zich vanuit Frankrijk verder noordwaarts had verspreid. Om de impact op de veestapel te beperken, werd in 2025 een verplichte vaccinatiecampagne tegen zowel BTV-3 als BTV-8 opgezet. In 2026 bleef de viruscirculatie beperkt maar desondanks blijven het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu vaccinatie tegen beide serotypes aanbevelen om dieren te beschermen tegen ziekte.
Nieuwe Europese regelgeving
Blauwtong is een door vectoren (knutten) overgedragen virale ziekte. De ziekte wordt niet rechtstreeks van dier op dier overgedragen en vormt geen risico voor de volksgezondheid. Om de verspreiding van de ziekte tussen lidstaten te beperken, zijn er specifieke voorwaarden voor grensoverschrijdende verplaatsingen van blauwtonggevoelige dieren.
Door de herindeling van blauwtong als categorie D-ziekte in de Europese dierengezondheidswetgeving worden vanaf 2 november 2026 nieuwe voorwaarden van toepassing op de grensoverschrijdende verplaatsingen van blauwtonggevoelige dieren. Deze wijzigingen werden opgenomen in de gedelegeerde verordening (EU) 2020/688, gewijzigd door de gedelegeerde verordening (EU) 2026/795. Vanaf 26 oktober zullen de nieuwe certificaten in Traces beschikbaar zijn en kunnen de eerste 2 delen van het certificaat reeds worden ingevuld. Validatie van de nieuwe certificaten is mogelijk vanaf 2 november en vanaf dan zullen ook de oude certificaten uit Traces verdwijnen.
Geen wijzigingen voor verkeer binnen ons land
Belangrijk is dat deze wijzigingen geen gevolgen hebben voor het verkeer van dieren binnen België. Verplaatsingen binnen België kunnen dus gewoon blijven plaatsvinden, zonder enige voorwaarde. Daarnaast vervallen de specifieke voorwaarden voor transit door andere lidstaten.
Verplaatsingen naar andere lidstaten
Verplaatsingen van blauwtonggevoelige dieren naar andere lidstaten zijn enkel mogelijk overeenkomstig de voorwaarden van gedelegeerde verordening (EU) 2020/688. Vrij verkeer van blauwtonggevoelige dieren die niet bestemd zijn voor de slacht is mogelijk vanuit inrichtingen waarvoor gedurende de afgelopen 2 jaar binnen een straal van 150 km geen gevallen van blauwtong werden gemeld. Voor slachtdieren zijn er geen voorwaarden en is er bijgevolg altijd vrij verkeer mogelijk.
Dieren (niet bestemd voor de slacht) uit inrichtingen waarvoor gedurende de afgelopen 2 jaar binnen een straal van 150 km gevallen van blauwtong werden gemeld, kunnen enkel worden verplaatst indien zij aan 1 van de volgende voorwaarden voldoen:
• zij komen uit een vectorvrije periode (momenteel niet mogelijk in België);
• zij komen uit een vectorvrije inrichting (momenteel niet aanwezig in België);
• zij zijn correct gevaccineerd tegen alle blauwtongserotypes die in de afgelopen 2 jaar binnen een straal van 150 km rond de inrichting van oorsprong werden gemeld. Een correcte vaccinatie houdt in dat de dieren zich nog bevinden binnen de immuniteitsperiode van het vaccin, zoals vastgelegd in de specificaties van het vaccin; én
• dat de dieren ten minste 60 dagen vóór de datum van vertrek door de bedrijfsdierenarts werden gevaccineerd;
of
• dat de dieren door de bedrijfsdierenarts werden gevaccineerd én met negatief resultaat werden onderworpen aan een PCR-test. Deze test moet worden uitgevoerd op stalen die ten minste 14 dagen na het begin van de immuniteit, zoals vastgesteld in de specificaties van het vaccin, werden afgenomen;
of
• dat een hervaccinatie werd uitgevoerd binnen de voorziene periode.
Belangrijk: hoewel vaccins tegen BTV-3 beschikbaar zijn, voldoet momenteel geen enkel vaccin aan de voorwaarden om gevaccineerde dieren als volledig beschermd te beschouwen. Dit is omdat de vaccins momenteel geen immuniteitsduur kunnen garanderen voor BTV3. Indien de dieren tegen BTV-3 moeten beschermd worden, zal er dus altijd gebruikgemaakt moeten worden van een derogatie (zie verder).
De Europese Commissie publiceert wekelijks kaarten waarop zowel de gemelde blauwtonggevallen als de bijbehorende restrictiezones van 150 km worden weergegeven. Daarnaast wordt een overzichtskaart ter beschikking gesteld waarop alle meldingen sinds 15 juli 2026 en de daaruit voortvloeiende restrictiezones worden samengebracht. Het volledige Belgische grondgebied maakt momenteel deel uit van de restrictiezones voor BTV-3 en BTV-8. Voor andere blauwtongserotypes bevinden zich momenteel geen gemelde gevallen binnen een straal van 150 km van België.
Indien binnen een straal van 150 km van de Belgische landsgrenzen een geval van een ander blauwtongserotype dan BTV-3 of BTV-8 wordt vastgesteld, zullen de maatregelen wijzigen. Het FAVV zal de sector hierover dan informeren.
Derogaties door de lidstaat van bestemming
Naast bovenstaande voorwaarden kunnen lidstaten ervoor kiezen om gebruik te maken van specifieke afwijkingen (derogaties). In dat geval aanvaardt de lidstaat van bestemming dieren die niet volledig aan de standaardvoorwaarden voldoen, mits wordt voldaan aan specifieke diergezondheidsvoorwaarden (versoepelingen) die door die lidstaat in de derogatie werden vastgelegd.
Op de website van het FAVV staat momenteel een overzicht van de lidstaten die dieren (niet bestemd voor de slacht) onder derogaties aanvaarden, evenals de specifieke voorwaarden die daarbij van toepassing zijn. Deze huidige tabel bevat de derogaties die van toepassing zijn tot en met 1 november 2026.
Het FAVV heeft zijn derogaties voor de periode vanaf 2 november 2026 reeds meegedeeld aan de Europese Commissie en de andere lidstaten. Zodra ook andere lidstaten hun derogaties voor deze nieuwe periode hebben meegedeeld, zal een tweede tabel op de website worden gepubliceerd met een overzicht van de derogaties die vanaf 2 november 2026 van toepassing zijn. Deze tabel zal verder worden aangevuld naarmate bijkomende informatie wordt ontvangen.
De epidemiologische situatie kan evolueren en lidstaten kunnen hun derogaties op elk moment aanpassen. Exporteurs, veehouders en certificerende dierenartsen worden daarom aangeraden om vóór elke verplaatsing steeds de meest recente informatie op de website van het FAVV en van de Europese Commissie te raadplegen.
