Tijdelijke oppompverboden in Limburg, Antwerpen en West-Vlaanderen opgeheven
Vanaf donderdag 29 oktober is het weer toegelaten om overal water te onttrekken uit de onbevaarbare waterlopen in de provincies Limburg, Antwerpen en West-Vlaanderen. Omdat de waterpeilen en debieten op de meeste plaatsen voldoende hersteld zijn, worden de tijdelijke onttrekkingsverboden opgeheven. De permanente onttrekkingsverboden voor kwetsbare waterlopen blijven wél gelden.
In de provincie Limburg werd het onttrekkingsverbod op 14 juli ingevoerd om de bijkomende druk op de waterlopen tijdens de voorbije droogte te beperken. Op basis van de huidige toestand is het niet langer nodig om die maatregel aan te houden.
De CIW Adviesgroep Droogte, de afdeling Waterbeheer van de provincie Limburg en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) stellen vast dat de meeste Limburgse waterlopen opnieuw voldoen aan de ecologische minimumdebieten en -waterpeilen. Samen met de geringe watervraag vanuit natuur en landbouw maakt dit de opheffing van het tijdelijke verbod mogelijk.
Permanent onttrekkingsverbod voor kwetsbare waterlopen
De opheffing in de provincie geldt uitsluitend voor het tijdelijke verbod. Uit de kwetsbare waterlopen waarvoor een permanent onttrekkingsverbod geldt, mag het hele jaar door geen water worden opgepompt.
Meer info over het permanente onttrekkingsverbod in de provincie Limburg vind je hier.
Ook opheffing tijdelijk onttrekkingsverbod in Antwerpen
In de provincie Antwerpen stelde gouverneur Cathy Berx begin augustus een tijdelijk onttrekkingsverbod in voor alle waterlopen. De droogtetoestand op de onbevaarbare waterlopen in provincie Antwerpen was tijdens de periode van 1 juli tot 15 augustus uiterst slecht. Door de combinatie van een intense droogte en zeer hoge temperaturen vielen diverse waterlopen volledig droog en viel het debiet op watervoerende waterlopen ver terug. De neerslag vanaf midden augustus zorgde voor een tijdelijke verlichting van deze acute noodtoestand, maar bood onvoldoende herstel om de noodmaatregelen van het tijdelijk onttrekkingsverbod op te heffen. De uitzonderlijke neerslaghoeveelheid van de voorbije dagen was nodig om de waterpeilen en -debieten opnieuw tot boven de ecologische minimumdrempel te laten stijgen. Het tijdelijk onttrekkingsverbod ter bescherming van de ecologie in de waterlopen is daarom niet langer vereist en wordt opgeheven.
Voor specifieke stroomgebieden (kleine, zeer kwetsbare beken) blijft het permanente onttrekkingsverbod ook in de provincie Antwerpen nog van kracht. De status van de onttrekkingsverboden en een interactieve kaart vind je hier.
Oproep om water vast te houden
De grote neerslaghoeveelheid van de voorbije dagen betekent echter niet dat het watersysteem is hersteld van de droge zomers van 2025 en 2026. De grondwaterstanden blijven nog steeds uiterst laag, waardoor ook waterpeilen op onbevaarbare waterlopen relatief laag blijven voor de tijd van het jaar. Daarom roept het provinciaal droogteoverleg Antwerpse waterbeheerders, landbouwers en terreinbeheerders op om regen- en grondwater nu maximaal vast te houden en de komende winterperiode maximaal te benutten.
Hierbij enkele tips:
- Beperk drainage zoveel mogelijk. Evalueer kritisch of grondwaterverlagingen absoluut noodzakelijk zijn.
- Zet bedienbare systemen nu hoog, zodat de regenval van komende winter maximaal kan infiltreren.
- Indien drainage toch noodzakelijk is om landbewerking mogelijk te maken: stel verstelbare stuwen en peilgestuurde drainage onmiddellijk na de bewerking zo hoog mogelijk in, zodat het beschikbare grondwater maximaal wordt vastgehouden.
- Vul waterbekkens of tanks nu maximaal aan met regenwater voor later gebruik.
“De komende winterperiode hopen we op veel neerslag. Maar het is cruciaal dat we dit water maximaal bijhouden en laten infiltreren”, zegt gouverneur Cathy Berx. “Zo kan de grondwaterbuffer maximaal herstellen met het oog op de zomer van 2027.”
West-Vlaanderen heft onttrekkingsverbod ook volledig op
In West-Vlaanderen besliste waarnemend gouverneur Koen Surdiacourt op advies van de waterbeheerders om het onttrekkingsverbod in de 4 resterende stroomgebieden volledig op te heffen. Het gaat om het Blankaartbekken en de afstroomgebieden van de Rivierbeek, Martjesvaart en Handzamevaart. De aanzienlijke neerslag van de voorbije week leidde tot een duidelijk herstel van de debieten en waterpeilen. Op de meeste locaties komt de neerslaghoeveelheid voor oktober daarmee boven 100 mm uit, tegenover een klimatologisch gemiddelde van 77 mm. De neerslag heeft op heel wat onbevaarbare waterlopen geleid tot hogere debieten en peilen. De ecologische drempels worden bijna overal opnieuw gehaald.
De toestand is voldoende verbeterd om ook de resterende onttrekkingsverboden op te heffen. De droogtetoestand blijft wel kwetsbaar. Daarom blijft het belangrijk om water maximaal vast te houden en te laten infiltreren.
Ook de verzilting is door de recente neerslag sterk afgenomen in het IJzerbekken en het bekken van de Brugse Polders. Op ongeveer de helft van de meetlocaties blijven de waarden echter verhoogd. Ook blauwalgen zijn nog niet volledig verdwenen.
Hoewel de toestand duidelijk is verbeterd, is er nog geen sprake van een structureel herstel van het watersysteem. Bovendien wordt tot half november weinig neerslag verwacht, waardoor de debieten en waterpeilen opnieuw kunnen dalen. De waterbeheerders blijven de toestand opvolgen.
Waterbeheerders, landbouwers en andere terreinbeheerders worden opgeroepen om water waar mogelijk en verantwoord vast te houden en te laten infiltreren. Dat kan onder meer door kleine stuwen op te trekken, drainage te beperken en peilgestuurde drainage goed te beheren. Ook op langere termijn blijven maatregelen nodig om West-Vlaanderen weerbaarder te maken tegen droogte en waterschaarste.
Een actueel overzicht van de onttrekkingsverboden vind je hier.
