Weyts drukt op pauzeknop voor Beter voor Dieren-label

Het Beter voor Dieren-label moest consumenten in de supermarkt op een eenvoudige manier tonen bij welke producten extra inspanningen geleverd werdenen inzake dierenwelzijn die verder gaan dan de wettelijke minimumvereisten. Voor veehouders die investeerden in diervriendelijkere methodes zou het label een instrument zijn om zich te onderscheiden in de markt en (financiële) waardering te krijgen voor die extra inspanningen. Het label was ook een aanzet om dierenwelzijn meetbaar en controleerbaar te maken.

Gestart in 2019

Het Beter voor Dieren-label kende een lange aanloop. Piet Vanthemsche, voormalig voorzitter van Boerenbond, werd reeds in 2019 belast met de uitwerking van dit Vlaamse dierenwelzijnslabel, op aangeven van toenmalig Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts.

In juni 2022 kondigde minister Weyts aan in de commissie Dierenwelzijn van het Vlaams parlement dat het kader om het label in te voeren, klaar was. Op dat moment zegt hij ook dat hij werkt ook aan een subsidie voor veehouders die in dat dierenwelzijnslabel stappen, om de controlekosten te helpen dragen. Later heeft hij het niet meer over die subsidie gehad. Hij kondigde toen ook de oprichting aan van een vzw voor het label, met een algemene vergadering en een raad van bestuur.

Steun van minister Brouns

Michael Gore van Febev – de nationale beroepsvereniging voor slachthuizen, uitsnijderijen en groothandels die actief zijn in de varkens-, runder-, paarden- en schapensector – vertelde op de Pig Rentability Day in 2022 dat hij geen grote fan was van het dierenwelzijnslabel. “Een nationaal label waarin de retail meegaat, zou interessanter zijn dan een Vlaams label waar enkel de consument op kan rekenen.” Michael Gore stapt nadien wel in het bestuur van de vzw voor het label, als vertegenwoordiger van de vleesverwerkende sector. Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns was wel fan, op voorwaarde dat de veehouders coorect vergoed worden voor de extra inspanningen die ze leveren voor het label.

Die vzw voor het label wordt in de zomer van 2023 opgericht en vanaf dan wordt er gewerkt aan een eerste lastenboek. Met de oprichting van de vzw Vlaamse Vereniging voor de Bevordering van het Welzijn van Landbouwhuisdieren en het toekennen van werkingsmiddelen lijkt de introductie van het label in 2023 dichtbij. De vzw krijgt een opstartsubsidie van 360.500 euro. In de raad van bestuur van de nieuwe vzw zetelen vertegenwoordigers van onder meer dierenartsenorganisaties, Boerenbond, de Federatie van het Belgisch Vlees (Febev) en Comeos (retail). Nog in 2023 kondigt minister Weyts aan dat Beter voor Dieren begin 2024 zal starten bij varkens en daarna ook in pluimvee. “Het is de bedoeling dat die vzw zelfredzaam wordt. We hebben daar heel lang aan gewerkt, omdat er in de hele keten wel wat terughoudendheid was, om het zacht uit te drukken”, zegt de minister in 2023.

Van 1 tot 3 plusjes

Daarna wordt duidelijk hoe het label zal werken. Producenten die bovenop de wettelijke vereisten extra inspanningen doen voor dierenwelzijn zullen het label krijgen. Er zijn 3 gradaties. Beperkte extra inspanningen worden beloond met 1 plusje, opgedreven extra inspanningen met 2 plusjes en de producenten die bovenop de wettelijke vereisten echt alles uit de kast halen, krijgen 3 plusjes.

De introductie van het label wordt telkens opgeschoven. Vanuit de oppositie komt er intussen kritiek. “De sector maakt zich zorgen over het Vlaamse dierenwelzijnslabel. Ik denk dat zoiets beter voor heel Europa wordt opgemaakt dan voor elke lidstaat afzonderlijk”, stelde Lydia Peeters van Anders. Ook bij Vlaams Belang was men geen voorstander van het Vlaamse dierenwelzijnslabel. “Uiteraard zijn wij bekommerd om het dierenwelzijn, maar dit label is verre van een oplossing. Het zadelt onze varkenshouders, die al gebukt gaan onder administratieve verplichtingen, op met nog eens bijkomende lasten en kosten”, reageerde Stefaan Sintobin van Vlaams Belang. Die partij hekelde dat de operationele en controlekosten van het label worden doorgeschoven naar de sector. “Onze varkenshouders doen vandaag al aanzienlijke inspanningen, maar dit label dreigt de indruk te wekken dat wie gewoon de wet volgt, eigenlijk niet goed bezig is. Dat terwijl er geen enkele garantie is dat varkenshouders een betere prijs krijgen voor hun product”, stelde Sintobin.

Matige interesse bij varkenshouders

In 2025 blijkt dat slechts ongeveer een derde van de Vlaamse varkenshouders interesse heeft om deel te nemen aan het vrijwillige keurmerk Beter voor Dieren. Dat bleek toen uit een bevraging die werd uitgevoerd door de VLAM in opdracht van de vzw. Nog in 2025 wordt het vastleggen van het referentiekader voor pluimvee, na overleg met de verschillende adviescomités, verschoven naar 2026, en dat voor rundvee naar 2027.

Dat het label en de vzw nu on hold gezet worden, schrijft minister Ben Weyts op rekening van de supermarkten. “De respons van de retail was niet sterk genoeg. De enige keten die hierin ver is meegegaan, was Lidl en ook die heeft uiteindelijk afgehaakt. De onvermijdelijke meerprijs van 40 tot 50 euro per varken is te hoog”, vertelde minister Weyts in de commissie Dierenwelzijn van 28 oktober na een parlementaire vraag van zijn partijgenote Mieke Claes.

Blijven op muren botsen

“Ook de vzw moet vaststellen dat ze op muren blijven botsen en dat zowel bij de retail als bij de veehouders. Er is geen autofinanciering van de vzw mogelijk. We bekijken alternatieve pistes zoals een samenwerking met 1 of meer spelers in de retail. Ik geloof nog steeds in het label en het kan opnieuw geactiveerd worden als de omstandigheden verbeteren”, belooft minister Weyts.

Eva De Bleeker van Anders vroeg zich in de commissie af of dit label wel ooit levensvatbaar is geweest. “Er is hiervoor reeds ruim 1 miljoen euro uitgetrokken. Werd er vooraf onderzocht of er een draagvlak was voor dit label?”, vroeg Eva De Bleeker aan de minister. “Aanvankelijk bevestigde de retail zijn interesse in het label. Vandaag is dat evenwel niet langer prioritair voor hen”, antwoordde de minister.

Subsidies teruggestort

De vzw achter het label respecteert de beslissing van de minister en begrijpt de argumentatie die eraan ten grondslag ligt. Het bestuur zal zich de komende periode beraden over de best mogelijke manier om de opgebouwde kennis en expertise voor dierenwelzijn te valoriseren en plant daarvoor overleg in met de verschillende kwaliteitsvzw’s. Volgens minister Weyts waren er in 2025 al gesprekken met vzw Belpork om het referentiekader voor Beter voor Dieren inzake varkens te integreren in hun lastenboek BePork Welfare. Het BePork Welfare-lastenboek werd gealigneerd met het referentiekader van VVWL en de gesprekken om via Tracy de traceerbaarheid van varkensvlees onder het keurmerk te garanderen werden afgerond. De lancering van Beter voor Dieren-varkensvlees is technisch gezien mogelijk, geïntegreerd in bestaande markttoegangsystemen. De vzw laat weten dat de nog niet uitgegeven subsidies worden teruggestort.

Filip Van der Linden