Tools rond impactscore en depositietrend geactualiseerd

Volgens het departement Omgeving bestaat de update uit de jaarlijkse aanpassing van de datalagen conform artikel 3 van het Stikstofdecreet. Daarin staat dat bij berekeningen van de stikstofimpact steeds de meest recente beschikbare kaarten en modellen moeten worden gebruikt. De Vlaamse overheid bekijkt elk jaar of een update aan de orde is. Zo’n actualisatie kan gevolgen hebben voor vergunningsaanvragen, want nieuwe gegevens kunnen tot een andere impactscore leiden.

Achtergronddepositiekaart

In de impactscoretool werd de Vlops-achtergronddepositiekaart aangepast van Vlops25 naar Vlops26. Vlops25 werkte met emissiegegevens uit 2023 en meteogegevens uit 2017. Het nieuwe model maakt nog steeds gebruik van meteogegevens uit 2017, maar werkt met emissiegegevens uit 2024. Ook de overschrijdingskaarten en Impact (Immission Prognosis Air Concentration Tool) – een tool die toelaat om concentraties en deposities van polluenten die zich via de lucht verspreiden in de nabijheid van een (agro-)industriële bron te berekenen – die gebruikmaken van het Vlops-model, zijn aangepast.

KDW-kaart

Verder werden ook de kritische depositiewaarden (KDW) geactualiseerd. Zowel de impactscore- als de depositietrendtool maken gebruik van KDW’s. Voor elke habitat die in Habitatrichtlijngebied ligt, moet een KDW worden toegekend. Er zijn 3 soorten habitats, waarvan er 2 gewijzigd zijn. De kaartlaag met actuele habitats is aangepast van versie 2023 naar versie 2025. De kaart met tot doel gestelde habitats onder passend beheer werd naar jaarlijkse gewoonte ook geactualiseerd. De kaartlaag met de zoekzones (voorlopige zoekzones versie 2) blijft ongewijzigd.

Tot slot werden ook de praktische wegwijzer stikstofdepositie, de parameters voor de modellering van emissies uit stookinstallaties en de richtlijn rond modelleringsafspraken veehouderijen geactualiseerd.

Gevolgen omgevingsvergunningen

De updates kunnen gevolgen hebben voor veehouders die momenteel een vergunningsaanvraag hebben lopen. Bij het nemen van een beslissing moet de vergunningverlenende overheid volgens het Stikstofdecreet namelijk rekening houden met de laatst beschikbare versie van de impactscoretool. Dus zal de betrokken overheid moeten nagaan of de update leidt tot een andere beoordeling. Voor nieuwe vergunningsaanvragen of project-MER’s geldt altijd de laatst beschikbare versie van de impactscoretool.

Boerenbond hekelt non-communicatie

Boerenbond hekelt de manier waarop de wijzigingen gebeuren. De landbouworganisatie noemt die onaanvaardbaar, absurd en onbegrijpelijk. “Het is onbegrijpelijk dat deze impactvolle wijziging niet gecommuniceerd wordt, er geen overleg over gepleegd is en dit zonder overgangsperiode wordt doorgevoerd”, zegt Boerenbond-voorzitter Lode Ceyssens. “De gevolgen van deze ad hoc aanpassingen zijn voor landbouwers die een vergunningstraject aan het doorlopen zijn, bijzonder groot. Concreet moet iedereen die in een vergunningsprocedure zit, opnieuw naar de tekentafel. Dit kost niet alleen bijzonder veel tijd, maar ook handenvol geld en creëert alwéér bijkomende onzekerheid bij onze boeren.”

“Deze decretale mogelijkheid om de modellen en databronnen aan te passen is een van de redenen waarom we naar het Grondwettelijk Hof zijn gestapt tegen het stikstofdecreet”, vervolgt Ceyssens. “Dat het Departement nu ook nog met één druk op de knop de rekentools bijstelt zonder overgangsperiode, zonder communicatie en zonder enig overleg, tart werkelijk alle verbeelding. Dit roept bovendien ook heel wat juridische vragen op voor lopende vergunningsprojecten.”

Boerenbond wil dat er niet wordt teruggekomen op berekeningen die al gebeurd zijn en dat alle reeds ingediende vergunningsaanvragen zonder meer kunnen blijven doorlopen.

ABS klaagt wispelturigheid aan

Het ABS noemt het een beproefde techniek van het departement Omgeving om zware en ingrijpende wijzigingen als een fait divers aan te kondigen vlak voor een verlengd weekend, want landbouwers en adviesverleners verdienen immers geen rust.

“Dit grijpt hard in op de lopende aanvragen. Duur studiewerk zal in enkele gevallen opnieuw moeten worden gedaan, met nog duurdere gevolgen van dien”, reageert voorzitter Bruno Vincent. “Het stikstof- en emissiebeleid was al een motor op een verregaande schaalvergroting en op deze manier wordt dit nog verder aangejaagd.”

Vincent vraagt zich luidop af of het nu echt een doelstelling is, op Vlaams én Europees vlak, om elke Vlaamse landbouwer en bij uitbreiding elk bedrijf dat iets van uitstoot veroorzaakt de deuren te laten sluiten of naar het buitenland te verjagen. “Op deze manier zijn we alleszins op de goede weg. Een vergunning aanvragen wordt in de realiteit steeds meer een spel waarbij de regels elk moment kunnen worden gewijzigd. Zelfs aan de meet ben je nog niet zeker bent dat je geen verlengingen moet spelen en opnieuw aan de start moet passeren.”

Geen duurzame vooruitgang

Nog volgens het ABS staat deze wispelturigheid bovendien elke duurzame vooruitgang in de weg. “Wie denkt aan het verduurzamen van zijn bedrijf of aan een overname, heeft behoefte aan duidelijkheid op lange termijn. Deze eenzijdige aanpassingen slopen het investeringsvertrouwen van de Vlaamse bedrijven en in het bijzonder van de landbouwbedrijven”, klaagt Vincent.

Volgens de ABS-voorzitter gaat dit niet enkel voor de landbouw op. “Dit treft elk Vlaams bedrijf dat iets maakt en daarbij onvermijdelijk uitstoot veroorzaakt. De Vlaamse regering zoekt een uitweg uit de financiële crisis, maar terzelfdertijd fnuikt een eigen overheidsdienst het investeringsklimaat. Het departement Omgeving toont hiermee aan in een parallelle wereld te leven waarin irreële wensen en dromen van enkelingen, gesteund door Europees wanbeleid, de Vlaamse economie in sneltempo de afgrond inrijden”, besluit Vincent.

Departement Omgeving/Boerenbond/ABS