Startpagina Veeteelt

Dalende trend antibioticagebruik in veehouderij zet zich verder

Hoewel antibiotica steeds minder en oordeelkundiger worden ingezet in de veehouderij, blijven er toch belangrijke aandachtspunten. De resultaten van de ‘Barometer Antibioticagebruik’ in de periode april 2025 - maart 2026 tonen een gunstige evolutie, maar wijzen ook op een lichte stijging in de pluimveesector.

Leestijd : 5 min

Het kenniscentrum inzake antibioticagebruik en -resistentie bij dieren (Amcra) publiceert op geregelde tijdstippen de evolutie van het antibioticagebruik in de veehouderij. Deze ‘Barometer Antibioticagebruik’ toont het jaarlijks totaal antibiotica (AB)-gebruik dat per diersoort geregistreerd werd in Sanitel-Med. Dit gebruik wordt uitgedrukt in aantal ton, en schuift steeds op met een kwartaal (rollend kwartaal).

Meer bepaald krijgen we via deze barometer zicht op het AB-gebruik bij varkens, alle pluimvee van de types kip (vlees- en legkippen) en kalkoen, vleeskalveren en melk- en vleesvee in de periode van april 2024 tot en met maart 2026.

Dalende trend houdt aan

In de nieuwe ‘Barometer Antibioticagebruik’ (meting tussen april 2025 en maart 2026) was er een daling van de totale tonnages gebruikte AB tegenover de vorige barometer (januari-december 2025) en ten opzichte van een jaar geleden (april 2024 - maart 2025). Het gebruik bij varkens en, in mindere mate, bij rundvee nam verder af. Bij vleeskalveren bevond het AB-gebruik zich op een gelijkaardig niveau als een jaar geleden, terwijl het AB-gebruik bij pluimvee toenam in het afgelopen jaar.

De resultaten van het gebruik van kritisch belangrijke antibiotica tonen een daling in het gebruik van cefalosporines van de derde en vierde generatie en van colistine. Het gebruik van (fluoro)quinolonen bij braadkippen bleef echter zorgwekkend hoog en steeg zelfs ten opzichte van een jaar geleden.

Lichte daling hoeveelheid actieve stof, behalve in legsector

Figuur 1 toont deze evoluties meer in detail. Het totale tonnage gebruikte actieve stof bij varkens, pluimvee, vleeskalveren en rundvee bedroeg 88,2 ton in de periode tussen april 2025 en maart 2026. Zonder rekening te houden met mogelijke veranderingen in de dierpopulatie is dit een verdere lichte daling (-0,9 ton) sinds de vorige barometerperiode van januari - december ‘25 (89,1 ton), dankzij een beperkte daling in alle sectoren.

Figuur 1: Evolutie van de hoeveelheid actieve stof antibiotica (in ton) bij varkens, pluimvee, vleeskalveren en rundvee tussen april 2024 en maart 2026.
Figuur 1: Evolutie van de hoeveelheid actieve stof antibiotica (in ton) bij varkens, pluimvee, vleeskalveren en rundvee tussen april 2024 en maart 2026. - Bron: Amcra

Bij varkens en vleeskalveren werd 0,4 ton minder AB gebruikt tegenover de vorige barometer. De daling bij varkens gebeurde vooral bij de gespeende biggen. De pluimvee- en rundveesector realiseerden elk een beperkte daling van 0,1 ton, ondanks de verschillende resultaten bij de verschillende productietypes (vlees/leg en vlees/melk). Bij pluimvee werden minder AB gebruikt in de vleessector, terwijl het gebruik in de legsector toenam. Bij rundvee daalde het AB-gebruik bij melk- en vleesvee, maar het meeste bij melkvee.

Wanneer we de gebruikte tonnen AB in de verschillende sectoren vergelijken met die van een jaar (april 2024-maart 2025) geleden, zien we een daling bij varkens (7 ton) en rundvee (1,4 ton), een toename bij pluimvee (0,5 ton) en een lichte daling (0,1 ton) bij de vleeskalveren.

Gunstige evolutie van aantal behandeldagen bij varkens

Het aandeel bedrijven die antibioticagebruik registreerden, bleef laag bij melk- en vleesvee, evenals bij de nieuwe pluimveecategorieën. Een meer volledige registratie in Sanitel-Med zal in de toekomst zorgen voor betrouwbaardere gegevens, waardoor deze sectoren beter kunnen worden ondersteund bij hun inspanningen op het vlak van monitoring en verantwoord antibioticagebruik.

Ook de evolutie van de BD100-percentielwaarden per diercategorie – waarbij de BD100 het aantal behandeldagen met antibiotica is op 100 dagen – bevestigt dat het AB-gebruik bij varkens verder daalde, voornamelijk bij gespeende biggen, terwijl het bij de braadkippen, leghennen en vleeskalveren eerder stagneerde.

Varkens De positieve resultaten in de varkenssector weerspiegelen zich ook in het aandeel bedrijven met een rode kleurscore dat in elke diercategorie lager lag dan een jaar geleden, met een corresponderende verdere toename van het aandeel bedrijven met een groene benchmarkkleurscore. Ten opzichte van de vorige barometer was er echter enkel bij de gespeende biggen een verdere daling van het aantal bedrijven met een rode kleurscore.

Pluimvee Bij leghennen bleven de percentielwaarden en percentages bedrijven met een groene en rode benchmarkkleurscore in het afgelopen jaar stabiel. Bij vleeskippen was er een lichte toename in de verschillende BD100-percentielwaarden ten opzichte van een jaar geleden. Dat vertaalde zich in een achteruitgang in het aandeel bedrijven met een groene benchmarkkleurscore van 88,4% naar 85,7% en een toename van het aandeel bedrijven met een gele en rode kleurscore tot respectievelijk 13,5% en 0,8%. Bij de overige pluimveecategorieën blijft vooral het hoge AB-gebruik bij kalkoenen opvallen, hoewel de meest recente 90e percentielwaarde iets lager ligt dan in de vorige barometer.

Vleeskalveren De resultaten bij vleeskalveren tonen een stagnatie of zelfs een kleine terugval in vergelijking met een jaar geleden. De 90e percentielwaarde en het aandeel rode bedrijven namen licht toe (0,5%). Dat ging ten koste van het aantal bedrijven met een gele kleurscore, want het aandeel bedrijven met een groene benchmarkkleurscore steeg licht (1,6%).

Rundvee Zowel bij melk- als bij vleesvee bleef de 90e percentielwaarde verder dalen bij de kalveren. Bij de volwassen dieren bleven de BD100-percentielwaarden eerder stabiel. Door het gebruik van dynamische grenswaarden krijgen de 10% grootste gebruikers per diercategorie een rode kleurscore. Bij kalveren en jongvee situeerde het merendeel van de tonnen AB-gebruik zich bij de rode bedrijven, terwijl dit bij de volwassen dieren bij de gele bedrijven was. Een aandachtspunt in de melk- en vleesveesector blijft het hoge percentage bedrijven dat geen AB-gebruik registreert, zeker bij vleesvee (44,5%).

Stijgend gebruik van (fluoro)quinolonen is zorgwekkend

Tot slot werd het AB-gebruik bij de polymyxines (colistine), de (fluoro)quinolonen en de derde en vierde generatie cefalosporines uitgelicht in deze barometer. Deze antimicrobiële families spelen immers een kritische rol in de menselijke geneeskunde en de diergeneeskunde.

Wat de kritisch belangrijke antibiotica betreft, blijft vooral het stijgend gebruik van (fluoro)quinolonen bij pluimvee zorgwekkend, voornamelijk bij braadkippen en in mindere mate bij de overige kippen van het productietype vlees. Ook bij vleeskalveren was er opnieuw een toename van het (fluoro)quinolonengebruik. Ondanks een daling van 6% in de totaal gebruikte tonnen en 7,5% in de tonnen gebruikt bij pluimvee tegenover de vorige barometerperiode, lag het (fluoro)quinolonengebruik nog steeds een pak hoger dan een jaar geleden (april 2024 – maart 2025): 30% voor het totaal en 27% specifiek voor pluimvee. Dit vertaalt zich in een toename van het aantal behandeldagen met deze producten van 15% in totaal en 54% bij pluimvee.

Bovendien bleef het aandeel braadkippenbedrijven dat (fluoro)quinolonen gebruikt verder stijgen, tot 11,3%, en namen deze producten nog steeds een groter aandeel in binnen het totale antibioticagebruik op braadkippenbedrijven (9,2%) tegenover een jaar geleden (6,3%). In de vleeskalversector steeg het aandeel (fluoro)quinolonen-gebruikers opnieuw tot 9,2%. Het ging echter vooral om een toename van het gebruik van injectieproducten, terwijl oraal gebruik sterk bleef doorwegen in de gebruikte kilogrammen en het totaal aantal behandeldagen. Ondanks een beperkt aandeel in het gebruik in kilogrammen, leverden de melk- en vleesveesector een belangrijke bijdrage in het (fluoro)quinolonengebruik op het vlak van behandeldagen.

Minder derde en vierde generatie cefalosporines en colistine

Het gebruik van de derde en vierde generatie cefalosporines, voornamelijk als intramammaire producten met oranje kleurcode bij volwassen melkkoeien, bleef met een daling van 0,3 kg op een gelijkaardig niveau tegenover januari - december 2025. Tegenover een jaar geleden daalde het totale gebruik met 9,3 kg en nam het percentage bedrijven dat gebruik van deze producten registreerde af van 17,9 tot 16,6%. Dit resulteerde ook in een lager totaal aantal behandeldagen met derde en vierde generatie cefalosporines (-22,5% ten opzichte van een jaar geleden).

Ook het gebruik van colistine daalde verder: het totaal aantal behandeldagen lag in alle sectoren lager dan een jaar geleden (-14,3%). Het aandeel bedrijven met gebruik van colistine bij rundvee nam wel toe van 17,3% een jaar geleden tot bijna 18,9%.

Amcra/AV

Lees ook in Veeteelt

Meer artikelen bekijken