Minder bespuitingen tegen de aardappelplaag in 2026
Warmte, zon en droogte hadden hun impact op het aardappelteeltseizoen van 2026. De opbrengsten hadden te lijden onder de weersomstandigheden, maar tegelijk zorgde het droge weer voor een beperkte aardappelziektedruk.

Wie fungiciden toepaste volgens het waarschuwingssysteem aardappelziekte van Viaverda en/of rassen met resistentiegenen teelde, kon het aantal fungicidebespuitingen en bijhorende kostprijs aanzienlijk reduceren.
Warm en droog
Het teeltseizoen van 2026 begon voortvarend. De maand april was warm, zonnig en droog. De aardappelen konden ongeveer een week vroeger worden geplant dan normaal. In de maanden mei en juni , met respectievelijk normale tot hoge temperaturen en voldoende tot vrij veel neerslag, was er een goede opkomst en een vlotte jeugdgroei.
Rond 20 juni sloeg het weer om en volgde er een uiterst warme en zonnige zomer, die droog bleef tot 19 augustus. Hitte- en droogtestress zorgde ervoor dat de late aardappelen op lichte gronden versneld afstierven. Alleen op laat geplante percelen, in regio's met iets meer regen of op de beter bufferende gronden met meer bodemvocht, ging het teeltseizoen door tot de tweede helft van september.
Weinig risico op aardappelziekte
Het droge, warme en zonnige weer had niet alleen impact op de teelt, maar ook op de aardappelziekte. Wie de ziekte een beetje kent, weet dat Phytophthora infestans goed gedijt bij lange vochtige periodes en matige temperaturen. Na een kritische periode met aanzienlijke infectierisico's tussen half mei en 20 juni, viel de aardappelziekte quasi stil tot ongeveer 20 augustus. In het laatste deel van het groeiseizoen waren de omstandigheden weer gunstig voor de aardappelziekte en nam het ziekterisico stelselmatig toe.
Dit vertaalde zich ook in de waarnemingen te velde. Op 22 mei en 14 juni werden aantastingen waargenomen in vroege aardappelen, respectievelijk onder plastic en in open veld. Vervolgens werd er tot eind augustus – op één enkele uitzondering na – geen aardappelziekte meer gemeld bij Viaverda. Begin september werd de ziekte in beperkte mate aangetroffen op diverse aardappelpercelen en op aardappelopslag.

Minder bespuitingen dankzij Viaverda en nieuwe rassen
Het overwegend lage risico tijdens het teeltseizoen van 2026 vertaalde zich ook in het aantal spuitadviezen. Voor vatbare late rassen – zoals Fontane, Challenger en Markies – werden, afhankelijk van de plant- en oogstdatum, 10 tot 12 fungiciden bespuitingen geadviseerd met een gemiddeld toepassingsinterval van 11,4 tot 10,6 dagen. Het langst geadviseerde interval tussen 2 opeenvolgende bespuitingen bedroeg 3 weken. Daarmee behoort het seizoen van 2026 tot de top 3 jaren met het laagste aantal spuitadviezen van de voorbije 20 jaar. In vergelijking met wekelijks spuiten konden er dit jaar met het waarschuwingssysteem van Viaverda gemiddeld 4 bespuitingen worden uitgespaard in vatbare rassen.
Mits een aangepaste rassenkeuze kon het aantal bespuitingen nog verder worden gereduceerd. Voor matig vatbare rassen, zoals Agria en Montis, werden slechts 5 fungicidetoepassingen geadviseerd. Voor weinig vatbare rassen – zoals Alanis, Beyonce en Invictus – werd slechts 1 bespuiting geadviseerd. Deze rassen zijn drager van één of meerdere resistentiegenen, waardoor ze duidelijk minder vatbaar zijn voor de aardappelziekte. Een shift naar dergelijke rassen lijkt dus de aangewezen weg om in de toekomst op een rendabele manier aardappelen te telen met minder inzet van fungiciden.

Mogelijkheden voor autonome sporenvallen?
In de zoektocht naar een verdere reductie van gewasbeschermingsmiddelen, onderzocht Viaverda deze zomer de mogelijkheden van een autonome sporenval. Een dergelijke val meet dagelijks de sporenconcentratie van de aardappelziekte in de lucht. De hoeveelheid aanwezige sporen is een belangrijke factor bij de advisering van het aantal benodigde bespuitingen in vatbare late rassen.

Op basis van de weersomstandigheden bleken er in het teeltseizoen van 2026 aanzienlijk wat dagen met infectierisico voor te komen. Op deze dagen werden er echter nauwelijks tot geen aardappelziektesporen gedetecteerd op het perceel met de sporenval. Bijgevolg was er op die dagen geen bespuiting vereist. Zo kon het aantal fungicidebespuitingen in vatbare late rassen in deze omstandigheden volgens het waarschuwingssysteem aardappelziekte teruggebracht worden van 11 bespuitingen naar 6, in combinatie met de autonome sporenval.
Verder onderzoek moet uitwijzen in welke mate de informatie van dergelijke autonome sporenvallen schaalbaar is naar het regionale niveau. Op die manier streeft Viaverda ernaar om de waarschuwingsdienst aardappelziekte verder te optimaliseren en om de teelt te verduurzamen.

Richtlijnen voor 2027
Aan de hand van deze waarnemingen en onze jarenlange expertise, schuiven we vanuit Viaverda volgende 5 richtlijnen naar voor om ook in 2027 de aardappelziekte succesvol te beheersen:
1) Ruim aardappelopslag en afvalhopen vroeg in het voorjaar op. Dit zijn de vroegste bronnen van de aardappelziekte. Door deze tijdig op te ruimen, kan een eerste vroege piek van de aardappelziekte in het teeltseizoen sterk afgeremd worden.
2) Kies, indien mogelijk, voor rassen met een verminderde gevoeligheid voor de aardappelziekte of voor rassen met resistentiegenen tegen de aardappelziekte. Deze rassen kunnen de aardappelziekte matig tot goed weerstaan en vereisen aanzienlijk minder bespuitingen.
3) Voer fungicidebespuitingen uit op advies van het Viaverda-waarschuwingssysteem aardappelziekte. Zo vermijd je onnodige bespuitingen in periodes met lage ziektedruk en is het gewas voldoende beschermd in periodes van hoge ziektedruk.
4) Wissel de actieve stoffen in het middelenpakket af en meng actieve stoffen waar resistentierisico dreigt.
5) Schenk bij het uitvoeren van de bespuiting voldoende aandacht aan goede toepassingsomstandigheden en aan een goede spuittechniek. Onder hoge ziektedruk zal de aardappelziekte toeslaan daar waar het gewas niet of onvolledig beschermd is.
Dit artikel kadert binnen de projecten ‘Waarnemingen en waarschuwingen 2025-2027 (Agentschap Landbouw en Zeevisserij)’, ‘Kostenefficiënt naar een duurzame aardappelteelt in 2030 (Vlaio)’ en ‘Beslissingsondersteunende hulpmiddelen ter verbetering van de efficiëntie van biocontroleoplossingen (Interreg-FWVL)’.





