Agro-ecologische beweging schrijft nieuwjaarsbrief aan politici: "De uitdagingen zijn groot, maar er is veel hoop"

Beste mijnheer Brouns

Beste schepenen van landbouw, duurzaamheid en leefmilieu

Allereerst wensen wij u en uw familie een gezond en hoopvol 2026 toe. Gezondheid begint bij wat op ons bord ligt. Bij het voedsel dat u, wij en alle andere Vlamingen elke dag eten. En precies daar ligt de gedeelde verantwoordelijkheid: die van boeren, burgers, middenveld én beleid.

De uitdagingen waar onze landbouw vandaag voor staat, zijn groot. Klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit, druk op boereninkomens, gezondheidsproblemen gelinkt aan voeding, vervuilde bodems en -waterlopen en een groeiende kloof tussen producent en consument. Toch geloven wij dat er ook veel hoop is. Hoop die wortelt in agro-ecologie.

Agro-ecologie is méér dan een label

Agro-ecologie is geen marketingterm en ook geen synoniem voor bio. Bio is een lastenboek, met duidelijke regels en controles, en vele bioboeren leveren al jaren prachtig werk. Maar agro-ecologie gaat verder. Het is een bredere benadering die landbouw, natuur, economie en samenleving opnieuw met elkaar verbindt. Het gaat over bodems die leven, over diversiteit op het veld, over eerlijke prijzen voor boeren, over lokale verankering en sociale rechtvaardigheid.

Agro-ecologie vraagt geen uniform model, maar maatwerk. En net daarom is ze zo krachtig.

Geef boeren een duw in de rug

In Vlaanderen zijn vandaag heel wat boeren die stappen willen zetten om agro-ecologischer te werken. Vaak botsen zij op een systeem dat risico’s individualiseert en winsten collectiviseert: investeringen, onzekerheden en extra werk komen bij de boer terecht, terwijl de maatschappelijke meerwaarde breed gedeeld wordt.

Wij pleiten voor beleid dat deze boeren ondersteunt in plaats van afremt. Met begeleiding, met aangepaste steunmaatregelen, met ruimte om te experimenteren en met een eerlijk verdienmodel. Wie zorg draagt voor bodem, water, natuur en landschap, mag daar niet financieel voor gestraft worden.

Lokale afzet verdient een eerlijk speelveld

Boeren die inzetten op lokale afzet botsen vandaag op een markt die gedomineerd wordt door grootschalige supermarktlogica. Prijsdruk, ondoorzichtige marges en importproducten die goedkoper zijn omdat ze niet aan dezelfde normen moeten voldoen, maken het bijzonder moeilijk om lokaal en duurzaam te concurreren.

Nochtans tonen hoevewinkels, samenwinkels, voedselteams en andere korte-keteninitiatieven elke dag dat het anders kan. Ze brengen transparantie, vertrouwen en eerlijke prijzen terug in het voedselsysteem.

Korte keten met LEF: lokaal – ecologisch – fair

Korte keten is geen doel op zich. Het moet LEF hebben: Lokaal, ecologisch én fair.

Voor consumenten is transparantie cruciaal. Waar komt dit product vandaan? Hoe werd het geproduceerd? Wie krijgt welk deel van de prijs? Zonder duidelijke informatie dreigt “korte keten” een leeg begrip te worden. Wij vragen beleid dat inzet op heldere communicatie, eerlijke prijszetting en ondersteuning van initiatieven die deze transparantie ernstig nemen.

Internationale handel: gelijke regels voor iedereen

Het kan niet dat voedsel uit landen met minder strenge milieu-, klimaat- en sociale normen goedkoper op onze markt terechtkomt dan voedsel van onze eigen boeren. Dat ondergraaft niet alleen onze landbouw, maar ook het draagvlak voor verduurzaming.

Wie in Vlaanderen strengere eisen oplegt, moet tegelijk waken over eerlijke internationale afspraken. Handel (zeker rond voeding) mag nooit een race to the bottom zijn.

De eiwitshift: kans voor bord én boer

De eiwitshift is geen bedreiging, maar een kans. Minder, maar beter vlees, en meer plantaardige eiwitten van bij ons. Dat vraagt een doordacht beleid dat boeren begeleidt bij omschakeling, verwerking en afzet, en dat consumenten meeneemt in dit verhaal.

Eiwitgewassen, gemengde teelten en lokale verwerking dragen bij aan meer veerkracht in onze landbouw én aan gezondere voeding.

Een uitnodiging

Tot slot willen wij u niet alleen aanspreken, maar ook uitnodigen. Ga met ons mee op pad. Bezoek samen met ons een boer die inzet op agro-ecologie. Stap binnen in een samenwinkel. Ga in gesprek met burgers die bewust kiezen voor lokaal en eerlijk voedsel.

Beleid wordt sterker wanneer het gevoed wordt door praktijk, ontmoeting en dialoog.

Wij kijken uit naar een 2026 waarin agro-ecologie niet langer aan de rand, maar in het hart van het landbouwbeleid staat. Voor de boeren. Voor de burgers. Voor de toekomst van onze voedselvoorziening. En uiteraard helpen we u daarbij graag op weg.

Met hoopvolle groet

Linde Camps (Wervel)

Wervel is een sociaal-culturele beweging die al meer dan 30 jaar ijvert voor agro-ecologische landbouw en voeding. Via onderzoek, educatie, campagnes en beleidswerk brengt Wervel boeren, burgers en organisaties samen om te werken aan een duurzaam voedselsysteem.