Oproep voor demonstratieprojecten inzake dierlijke gezondheid, IPM en veilig werken
Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) lanceert een nieuwe oproep voor demonstratieprojecten. De thema’s van deze oproep zijn: preventieve gezondheidszorg in de dierlijke sectoren, geïntegreerde gewasbescherming (IPM) en arbeidsveiligheid en ongevallenpreventie.
Via het Agentschap Landbouw en Zeevisserij lanceert Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns een nieuwe oproep voor demonstratieprojecten. Non-profitorganisaties met expertise in duurzame landbouwpraktijken en sterke voeling met het werkveld kunnen tot 100.000 euro steun per project ontvangen.
Via deze demonstratieprojecten wil de Vlaamse regering land- en tuinbouwers concreet ondersteunen en stimuleren om innovatieve en duurzame technieken op hun bedrijf toe te passen. Voor de oproep wordt een budget van in totaal 1 miljoen euro voorzien.
Tonen wat werkt
Minister Brouns benadrukt het belang van de praktijkgerichte demonstratieve aanpak in de projecten. “Met deze demonstratieprojecten willen we tonen wat werkt op het terrein, zodat land- en tuinbouwers duurzame oplossingen meteen kunnen toepassen op hun eigen bedrijf. Door projecten te ondersteunen die focussen op preventieve gezondheidszorg voor dieren, geïntegreerde gewasbescherming en arbeidsveiligheid, willen we landbouwers niet alleen helpen om hun bedrijfsvoering te verduurzamen, maar ook om een gezondere en veiligere werkomgeving te creëren. Dit draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de sector en het welzijn van onze landbouwers”, zegt de minister.
Landbouwers sensibiliseren landbouwers
Demonstratieprojecten maken land- en tuinbouwers bewust van nieuwe mogelijkheden op het vlak van duurzame praktijken en technieken. Non-profitorganisaties die expertise hebben in duurzame landbouwpraktijken, voeren de projecten uit om land- en tuinbouwers te ondersteunen om de duurzame praktijken en technieken zelf toe te passen op hun bedrijf. Bij voorkeur fungeren land- en tuinbouwbedrijven in het project als demonstratiebedrijven om collega-landbouwers te sensibiliseren. De thema’s van deze oproep zijn preventieve gezondheidszorg in de dierlijke sectoren; geïntegreerde gewasbescherming (IPM): preventie en beheersing van ziekten en plagen, en driftreductie; en arbeidsveiligheid en preventie van ongevallen.
Preventieve gezondheidszorg
Uitbraken van dierziekten hebben negatieve gevolgen voor de dieren zelf, voor de bedrijfsvoering, voor het bedrijfsresultaat en in sommige gevallen voor de volksgezondheid. Ze kunnen bovendien leiden tot handelsrestricties en een verstoorde marktwerking. Anderzijds zijn er inspanningen nodig om resistentie van pathogenen tegen onder andere antibiotica, tegen te gaan.
Deze inspanningen situeren zich op het vlak van de preventieve gezondheidszorg. Het omvat het geheel van maatregelen die ervoor zorgen dat dieren minder kans hebben om besmet te raken en ziek te worden. Het vermijden van de insleep van pathogenen en het beperken van de verspreiding in een bedrijf en tussen bedrijven door aandacht voor bioveiligheid en een doordacht vaccinatiemanagement zijn hierbij cruciaal. Het vaccinatiemanagement speelt ook een belangrijke rol in het vermijden van handelsbeperkingen voor bedrijven die erin slagen om vrij te blijven van bepaalde ziekte-uitbraken. Daarnaast moet er ook voldoende aandacht zijn voor goede veehouderijpraktijken waardoor dieren zich optimaal kunnen verdedigen tegen pathogenen. Dit kan onder andere door het verstrekken van goed drinkwater, het creëren van een gunstig stalklimaat, het beperken van stressfactoren en het vroegtijdig detecteren van gezondheidsproblemen.
De projecten demonstreren manieren van bedrijfsvoering die, door middel van een geïntegreerde aanpak, gezondheidsproblemen kunnen voorkomen, beperken of tijdig detecteren om zo de bijhorende negatieve gevolgen voor de dieren, de bedrijven en de handel te vermijden. Een aanpak die past in het ‘One Health’- principe strekt tot aanbeveling.
Geïntegreerde gewasbescherming
IPM of geïntegreerde gewasbescherming is een teeltmethode die past in een duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Een goede IPM-strategie begint bij het vermijden van ziekten, plagen en onkruiden en zet in op een correcte, duurzame beheersing ervan met zo weinig mogelijk inzet van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Landbouwers kunnen de impact op de omgeving en de verontreiniging van oppervlaktewater in de nabijheid van percelen beduidend verminderen door het nemen van voorzorgsmaatregelen om puntvervuiling en diffuse vervuiling met gewasbeschermingsmiddelen te beperken. Het is in Vlaanderen vanaf 1 januari 2026 verplicht om 90% driftreductie toe te passen op perceelsniveau. Het gebruik van vul- en spoelplaatsen en watercaptatiepunten is een aandachtspunt. Puntvervuiling is immers de belangrijkste oorzaak is van contaminatie van gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater.
Projecten focussen op actuele knelpunten die door landbouwers ervaren worden ter preventie en beheersing van ziekten, plagen en onkruiden in één of meerdere teelten. Geschikte IPM-strategieën worden gedemonstreerd om de landbouwer te sensibiliseren en zodat hij deze zelf op zijn bedrijf kan toepassen. Projecten kunnen ook sensibiliseren over technieken met betrekking tot driftreductie en/of het efficiënt, veilig en reglementair inrichten en het gebruik van vul- en spoelplaatsen en watercaptatiepunten.
Arbeidsveiligheid en preventie van ongevallen
De landbouwsector is een sector met een hoog risico op arbeidsongevallen. Werken met machines, dieren en chemische producten vraagt om waakzaamheid, kennis en aangepaste veiligheidsmaatregelen. Cijfers tonen aan dat ongevallen in de landbouw nog te vaak voorkomen, met soms zware lichamelijke, psychologische en economische gevolgen. Ook worden jaarlijks verschillende landbouwbedrijven getroffen door brand. Het risico is hoog aangezien er op landbouwbedrijven heel wat brandbare materialen aanwezig zijn.
De doelstelling van de demonstratieprojecten is het sensibiliseren van landbouwers over de gevaren op hun bedrijf en het demonstreren van goede praktijken. Dat leidt tot een veiligere werkomgeving voor al wie in de sector actief is (van bedrijfsleider en zijn gezin over werknemer tot stagiair) en het beperken van het risico op een brand op het landbouwbedrijf. De projecten zetten in op preventieve maatregelen, zoals het voorkomen van arbeidsongevallen, het verhogen van veiligheidsbewustzijn, een veilige omgang met machines en dieren, innovatieve preventiemethoden en integratie van veiligheid in de bedrijfsvoering. De projecten houden daarbij rekening met de diversiteit van landbouwbedrijven en met de wettelijke eisen.
Op 5 februari organiseren het Vlaams Ruraal Netwerk en het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, een informatiesessie over deze en andere oproepen. Wie deelneemt, krijgt meer informatie over de oproepen, maar ook tips om een sterk projectvoorstel te maken. Schrijf in via Webinar - Oproepen 2026: EIP-, VLIF-innovatie en demonstratieprojecten.
De voorstellen voor deze oproep kunnen tot en met 11 maart ingediend worden. Meer gedetailleerde info staat op www.vlaanderen.be/landbouw/demo.
Deze oproep gebeurt in het kader van het Vlaams GLB Strategisch Plan 2023-2027, dat de competitiviteit en verduurzaming van de Vlaamse land- en tuinbouw stimuleert en ondersteunt.
