Mogelijkheden van voermengwagens en hun uitvoeringen
Nu de winter goed is ingetreden, zijn er amper nog machines aan het werk op het veld. Op het erf van de veehouder daarentegen blijven van winter tot zomer sommige machines nog actief, zoals stroblazers, mestschuiven en voermengwagens.
Wat de voermengwagens betreft, vond er vorig jaar een mooie demonstratie plaats in het kader van de Werktuigendagen in Oudenaarde. Elk type voermengwagen kon hieraan deelnemen. Ondanks de vrije keuze, waren het toch enkel verticale mengers die gedemonstreerd werden. Het geeft volgens ons duidelijk aan hoe de markt zich hier ontwikkeld heeft.
Horizontale mengers onderscheiden zich in sommige gevallen, afhankelijk van de producten die gemengd moeten worden, van de grootte van de veestapel die gevoerd moet worden of nog van de samenstelling van de rantsoenen. Aangezien deze, net als de peddelmengers, niet demonstreerden tijdens de Werktuigendagen, laten we ze hier even buiten beschouwing. Wie daar toch meer over wil weten, kan hiervoor Landbouwleven van 9 januari 2025 er nog eens op nalezen.
Welke is de beste?
De demonstratie tijdens de Werktuigendagen werd becommentarieerd door Jan Halewyck (Boerenbond) en Matthieu Frijlink (Rundveeloket-ILVO). Zij kregen van menig bezoeker regelmatig de vraag tijdens de demonstratie ‘welk is nu de beste voermengwagen?’. Eigenlijk is daar niet een eenduidig antwoord op te geven, hoewel van ieder gemengd rantsoen een staal is genomen en geanalyseerd via een schudboxproef.
De demo in Oudenaarde is niet wetenschappelijk onderbouwd en de ene grasbaal is de andere niet om te verwerken in de voermengwagen. Bovendien heeft de chauffeur ook zijn invloed op het mengproces. De tijd die hij neemt om te mengen, beïnvloedt sterk het eindresultaat. Ieder machine kende een andere bedienaar. Net als bij de grasbalen is hier dus geen uniformiteit om zwaarwichtige, laat staan wetenschappelijke conclusies te trekken.
De schudboxproef toonde wel verschillen. De vraag is dan nog hoe we ze moeten interpreteren. Hangt het resultaat af van de bedienaar, machine, voeders... Dan nog kunnen we ons afvragen of de verschillen in hoe homogeen het rantsoen is gemengd, daadwerkelijk van evenredige invloed zijn op de melk- en vleesproductie of op de diergezondheid.
Matthieu Frijlink raadde aan om vooral te kijken naar wat er op jouw bedrijf past. Vervolgens duiken andere vraagstukken op in de keuze voor een geschikte voermengwagen. Zoals welke producten ga ik mengen, hoe groot zijn de rantsoenen, maar ook, hoe zit het met de onderhoudskosten, beschikbaarheid van wisselstukken en serviceondersteuning?
We kunnen nog meegeven dat het ‘mengresultaat’ van iedere machine werd opengespreid voor de bezoekers. Dit werd nadien terug opgeraapt en in balen geperst, zodat het voer dat bestemd was voor de Schoolhoeve niet verloren ging.
Demonstratie van 11 machines
De organisatoren van de Werktuigendagen spreken van een succesvolle demo met de voermengwagens. Er waren demonstraties met maar liefst 11 machines, wat ook de nodige tijd vroeg, misschien zelfs te veel. Toch is hiermee duidelijk niet ieder merk op de markt vertegenwoordigd.
De organisatie had in Oudenaarde kosten noch moeite gespaard voor de demo en bouwde zelfs een tijdelijke stelling, zodat de bezoekers ‘van op hoogte’ in de mengkuipen konden kijken. Dat er geen incidenten of ongevallen te melden vielen, toont duidelijk aan dat dit veilig is verlopen. Het was soms opmerkelijk om zien hoe ‘voeders’ bovenop de verticale mengvijzels lange tijd ongemengd bleven liggen, om dan toch finaal dieper in de mengkuip te belanden. Dit toont aan dat de tijd nemen om de dingen goed te doen, duidelijk loont.
Van de gedemonstreerde machines waren er 8 zelfrijders, 2 getrokken mengwagens en één mengbak gemonteerd op een verreiker. Of dit een exacte weerspiegeling van de markt is, durven we niet eensluidend zeggen, maar we denken van niet. Toch mag de opmars van de zelfrijdende voermengwagen niet ontkend worden. Met de groter wordende veebedrijven, kunnen we deze evolutie best snappen.
Toch is er ook nog ruimte om andere mogelijkheden te ontwikkelen en aan te schaffen. Fabrikant VDW demonstreerde zo tijdens de Werktuigendagen een mengbak met 2 verticale vijzels en een inhoud van 3 m3. Dat is een perfecte uitvoering om beperkte diergroepen op een bedrijf te voederen en een kostprijsgunstige oplossing bij kleinere veestapels. Toch verzorgt deze machine alle nodige handelingen: zelf laden van voeders of uitkuilen, mengen van het rantsoen en dit verdelen. Een ‘flinke’ verreiker of een ander type wiellader is dan wel aangewezen.
Gelijk type en toch verschillend
Er was echter ook een wiellader nodig om de getrokken voermengwagens te vullen. Van fabrikanten Devos Agri en Peecon werden hiervan uitvoeringen gedemonstreerd tijdens de Werktuigendagen. Hoewel het om 2 getrokken machines gaat met 2 verticale mengvijzels, zijn er toch verschilpunten bij beide machines te noteren.
De voermengwagen van Devos Agri, die we in Oudenaarde zagen, stond zo op 1 wielas en had 4 losdeuren (2 vooraan, 2 achteraan). De versie van Peecon daarentegen stond op 2 wielassen en had 2 losdeuren vooraan (links en rechts).
De uitvoering of de opties waarvoor gekozen wordt, heeft ongetwijfeld zijn invloed op de finale aankoopprijs. Toch is het optielijstje niet iets om licht over te gaan. Een extra set losdeuren achteraan de mengkuip kan heel handig zijn om in doodlopende voergangen de achterste plaatsen aan het voerhek te serveren, zonder bijkomend manueel werk. Een extra losband aan de voermengwagen verhoogt uiteraard weer de finale kostprijs, maar kan wel bijzonder handig zijn om voer te lossen in hogere voerbakken, om egaler te verdelen of om met de wagen iets verder van het voerhek te rijden.
Koning Zelfrijder
Zoals eerder aangehaald werd, gingen tijdens de demonstratie op de Werktuigendagen maar liefst 8 zelfrijdende voermengwagens aan het werk. Eén, man en één machine kunnen hiermee het volledige voerproces voltooien, van uitkuilen over mengen tot verdelen. Die zelfrijder komt niet alleen in beeld op grotere bedrijven, maar ook bijvoorbeeld als zowel de getrokken voermengwagen én tractor die ervoor staat aan vervanging toe is. Hiernaast biedt de zelfrijder voor sommigen misschien (comfort)voordelen bij het manoeuvreren in stallen of bij een makkelijkere instap in de cabine, maar ook als langere afstanden op het erf overbrugd moeten worden, of als er op meerdere locaties gevoerd wordt.
Bij de zelfrijders maakte in Oudenaarde de machine van Kuhn indruk met zijn ‘lange’ lengte. Toch mag men zich hier niet op blind staren. De mengkuip had immers een inhoud van 22 m3 én met de wendbaarheid van de machine kan het dankzij uitgekiende ontwerpen van de fabrikant wel meevallen. Vierwielsturing helpt op dit vlak enorm. Sommige aanbieders leveren ‘krabbesturing’, wat handig kan zijn om van een voerhek of silomuur weg te rijden.
Daarnaast hebben fabrikanten oog voor de plaatsing van de wielassen. De achterste wielas kan zo onder of achter de mengkuip staan. Het kunnen kleine verschillen lijken, maar ze hebben een invloed op het werken met de machine.
De inhoud van de mengkuip wordt door fabrikanten verschillend geïnterpreteerd. Is dit met of zonder de ruimte die de mengvijzels innemen berekend? Of nog: is er extra ruimte berekend om niet te morsen tijdens het mengen? Het kan een verschil maken.
Voer laden alvorens te mengen
Iedere zelfrijder was voorzien van een laadarm met uitkuilfrees. Ook hier zijn bij iedere fabrikant enige verschillen merkbaar. De breedte van de frees zegt niet alles. Verlies hier niet uit het oog hoe hoog er kan uitgekuild worden. Niets is zo vervelend als vaststellen dat je machine de top van de ruwvoerkuil niet kan bereiken.
De machine die Trioliet liet zien in Oudenaarde, kan tot 6 m hoog uitkuilen. Deze zelfrijder liet zich ook opmerken door de in hoogte verstelbare cabine. In de laagste positie heeft de chauffeur een goed zicht op wat er op de bodem voor hem gebeurt. In de hoogste positie is er een beter zicht op de bovenkant van de ruwvoersilo én in de mengkuip achteraan.
Tijdens de demo moesten de voermengwagens onder meer een baal voorgedroogd gras laden, al moeten we bemerken dat het voorgedroogd gras meer weg had van hooi. Het was een werkje waar ze kun tanden spreekwoordelijk op stuk beten of in konden verslikken. Te snel werken en blokkages traden op. Het geeft weer aan dat de tijd nemen loont om zijn werk goed te doen.
Een voordeel aan het laden van gewikkelde pakken via een uitkuilfrees is dat de mengkuip geleidelijk aan voorzien wordt van gras. Kieperen we een geperst pak met een wiellader van boven in de mengkuip, dan kan deze het stevig te verduren krijgen. Dat is onder meer nefast is voor de aandrijflijn van de mengvijzels en beïnvoedt de levensduur negatief.
Laad een graspak zachtjes aan in de mengkuip of laat een graspak, eens het ontdaan is van koorden, netten en plastic, met een wiellader van op een matige hoogte vallen op de betonnen erfverharding, om de samengeperste massa al ietwat te doen ‘breken’. Het is een kleine moeite, maar komt de levensduur en betrouwbaarheid van de mengkuip zeker ten goede.
Koning Diesel
Van de 8 gedemonstreerde zelfrijders waren er 7 voorzien van een dieselmotor voor de aandrijving. Toch mogen we de voermengwagen van Faresin niet vergeten te vernoemen. Deze wordt volledig aangedreven door een lithiumbatterij (type: LFP 435 V, 210 Ah, 91,3 kW/h) en kan met een enkelfasige- of driefasige stroomvoorziening opgeladen worden. De benodigde laadtijd wordt sterk beïnvloed door voor welke capaciteit van accu is gekozen. De autonomie zou iets van 2,5 uur bedragen. Daarmee moet meer dan één voerbeurt overbrugd kunnen worden, volgens de fabrikant zelfs 4 voerbeurten. Het effectieve resultaat hangt natuurlijk van meerdere factoren af.
De elektrisch aangedreven voermengwagen is nog een minderheid op de markt. Toch geven Vlaamse gebruikers aan dat het past op hun bedrijf en dat ze meer rust ervaren in de stal, door de stille werking. Zonnepanelen op het eigen bedrijf en VLIF-steun kunnen helpen om dergelijke machines aantrekkelijker te maken in aanschaf én om de hogere aankoopprijs te verteren.
In dit artikel zijn niet alle aspecten over de voermengwagen aan bod gekomen. Denk bijvoorbeeld aan bandenkeuze, type veersysteem, weeginrichting, centrale smering, magneten om metaaldeeltjes op te vangen, metaalkeuze, geklimatiseerde cabine, telematicamogelijkheden, opties om vloeibare componenten toe te dienen, ruwvoeranalyse en opvolgen van voerprogramma’s...
Wie meer wil weten over de voermengwagens die gedemonstreerd hebben tijdens de Werktuigendagen, kan op de website www.rundveeloket.be terecht. Hier staan technische gegevens én video’s van alle machines die in Oudenaarde in actie traden.
