Opinie: ABS roept boeren op om minder aardappelen te telen
Volgens het ABS bevindt de aardappelmarkt zich al voor de 14de week op een rij in een ‘doem’-modus. De marktprijs blijft onbeweeglijk op 0,5 - 1,5 euro per 100 kg en er lijkt niet meteen beterschap in zicht. De landbouworganisatie vraagt zich af welke prijzen we voor het nieuwe seizoen mogen verwachten en roept telers op om het komende seizoen minder aardappelen te telen.
Guy Depraetere, aardappelspecialist bij het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) en tevens akkerbouwer, stelt dat er nog zo’n 800.000 ton vrije aardappelen in stock bij de boeren zitten. En de ‘oude aardappelen’ zullen tot ver in het nieuwe seizoen worden meegesleept.
Antwoord ligt bij de boeren
Volgens Depraetere ligt het antwoord op de vraag welke prijzen we voor het nieuwe seizoen mogen verwachten bij de telers. “Niet bij de verwerkers, want zij hebben het voorbeeld gegeven door hun contractvolume met 15 tot 20% te verlagen. Als de boeren volgen en ook een areaalreductie doorvoeren, dan komt alles terug goed. Dan hebben we een kans om goede prijzen te krijgen in de vrije markt en zal de boer terug een rol kunnen spelen in de onderhandelingen met de afnemer. Nu is hij alleen maar ‘lijdend voorwerp’”, aldus Depraetere.
Aardappelen telen kost geld
Guy Depraetere weet dat het momenteel moeilijk loopt in de akkerbouw: lage graan- en maïsprijzen, areaalinkrimping bij de Tiense Suikerraffinaderij en diepvriesgroenten onder druk. “Toch moeten we ons verstand gebruiken en collectief reageren om er uiteindelijk samen de vruchten van te plukken”, vindt Depraetere.
Hij maakt een rekenoefening. “Bij Viaverda vernam ik dat 1 ha aardappelen in 2025 gemiddeld 47,5 ton opbracht en 6.800 euro kostte. Je kan er nog 1000 euro afprutsen, maar dan worden de eigen uren niet gerekend. In het geval van seizoenpacht is dat bijna 8.000 euro (zie tabel 1 hieronder). Hoeveel ton moet je hiervoor leveren om aan deze kost te voldoen? Omgerekend aan contractprijs (13,5 euro afland) moet je 50 ton opbrengen. Dus als je slechts 35 ton/ha contract krijgt, haal je 4.725 euro op. Dat is op zich niet kostendekkend, tenzij er nog 12.500 kg verkocht wordt aan 16 euro. En wat als de vrije markt niets waard is? We hebben het dan nog niet in het geval het een seizoenpacht betreft.”
Tabel 2 toont de kosten per kg met 2 varianten (gewone en seizoenpacht) en de gemiddelde opbrengst voor 2025.
Bekijk je de bewaringskosten, dan ziet je dat die 2,75 euro/100 kg bedragen zonder de investeringen (zie tabel 3). Uiteindelijk mag je ook niet vergeten dat de aardappelen 6% gewicht verloren hebben.
Bereken kostprijs van je bedrijf
Depraetere adviseert aardappeltelers om zelf de kostprijs van hun bedrijf te berekenen en af te toetsen op het model van Viaverda. “Elke teler moet voor zichzelf uitmaken of hij een parcours wil volgen met minder risico’s en een (zeer) matig inkomen, of een parcours met grote risico’s en een kleine kans op succes. De kans om te winnen is allicht groter dan bij de Lotto, maar blijft zeker voor dit jaar bijzonder klein. In het laatste geval – een parcours met grote risico’s – moet de teler beschikken over voldoende financiële buffer.”
Guy Depraetere ziet maar 1 mogelijke oplossing: aardappelboeren moeten minder telen om de vrije markt een kans te geven. “Als we met zijn allen wat gas terugnemen en 10 à 20 % minder areaal uitplanten, kan de markt terug in evenwicht komen”, zegt hij.
Simplot kiest voor kwaliteit en Innovator
Onlangs presenteerde aardappelverwerker Simplot-Clarebout voor de eerste keer zijn contractprijzen voor oogstjaar 2026. Volgens Depraetere opent het bedrijf duidelijk de aanval op het Innovator-segment. Daarnaast moet een insteek op kwaliteit het verschil maken, onder meer met een bonus-malussysteem. Om het areaal voldoende te reduceren en de markt gezond te krijgen, past het bedrijf een generieke volumekorting van 25% toe voor de meeste rassen. Dat betekent een hele ommezwaai in vergelijking met een jaar geleden.
Wat kunnen telers nog doen?
Depraetere stelt dat telers verstandig te werk kunnen gaan en kijken hoe ze de kosten kunnen verminderen. Verder kunnen ze efficiënter werken door dure (seizoen)pachten te vermijden, een juistere keuze van fytoproducten, de waarschuwingsdienst beter volgen, grotere percelen kiezen en natte percelen vermijden. De aardappelspecialist van het ABS waarschuwt de telers om op te letten met de contracten. “Sommige verwerkers leggen de grens van 35 ton contract nog een stuk lager. Kopers leggen zo nog meer risico bij de teler. Weet goed wat je hiermee doet!”
