Lidstaten kunnen oneerlijke handelspraktijken ook over de grenzen aanpakken
In het Europese parlement werd op 12 februari definitief groen licht gegeven voor nieuwe regels die nationale autoriteiten verplichten samen te werken inzake oneerlijke handelspraktijken door bijvoorbeeld grote afnemers en de retail. Grensoverschrijdende oneerlijke handelspraktijken die boeren schade berokkenen, kunnen worden voorkomen, onderzocht en bestraft.
De hoofdzetels van supermarktketens en van de grote verwerkende bedrijven van groenten, aardappelen en andere teelten bevinden zich steeds vaker voorbij de landsgrenzen. Dat maakt het voor landbouwers moeilijk om oneerlijke praktijken aan te kaarten. De nieuwe Europese regels moeten ervoor zorgen dat boeren een eerlijke vergoeding voor hun werk krijgen.
De Europese richtlijn inzake oneerlijke handelspraktijken (UTP-richtlijn), die in 2019 werd aangenomen, beschermt landbouwers tegen praktijken zoals late betalingen of annuleringen op het laatste moment bij de verkoop van hun producten aan grote supermarktketens en voedselverwerkende bedrijven. Omdat zowat 20% van de in de EU geconsumeerde landbouw- en voedingsproducten uit een andere lidstaat komt, is de nieuwe verordening erop gericht de grensoverschrijdende samenwerking tussen deze autoriteiten te verbeteren in gevallen van oneerlijke handelspraktijken waarbij leveranciers en afnemers zich in verschillende lidstaten bevinden.
De nieuwe wetgeving maakt het voor lidstaten mogelijk om automatisch in te grijpen en grensoverschrijdende oneerlijke handelspraktijken op eigen initiatief te stoppen, zonder dat een landbouwer een klacht moet indienen. Dit nieuwe systeem zal een kopie zijn van de beschermingsregeling voor geografische aanduidingen in de interne markt.
Aanpakken van oneerlijke handelspraktijken
Om te voorkomen dat bedrijven de wet omzeilen door zich buiten de EU te vestigen, beschermen de nieuwe regels ook boeren tegen oneerlijke handelspraktijken van handelspartners buiten de EU. Die moeten een contactpersoon voor de EU aanwijzen voor het geval er een onderzoek tegen hen wordt ingesteld. Hij is het primaire aanspreekpunt voor de handhavingsautoriteiten en is verplicht mee te werken aan onderzoeken naar oneerlijke handelspraktijken.
Grensoverschrijdende informatie-uitwisseling
De verordening maakt het voor nationale autoriteiten mogelijk om elkaar te informeren over oneerlijke handelspraktijken of het risico daarop, via het interne marktinformatiesysteem – een bestaand EU-IT-systeem voor de uitwisseling van informatie tussen overheidsdiensten in verschillende lidstaten. Deze uitwisseling is bedoeld om een afschrikkend effect te hebben en zorgt voor snelle en gecoördineerde reacties om oneerlijke handelspraktijken te stoppen.
“We hebben van wat een simpel administratief dossier had kunnen zijn, een krachtige daad van economische en sociale rechtvaardigheid gemaakt. Daarmee geven we een duidelijk signaal: boeren zullen niet langer gedwongen worden zich te schikken naar de oneerlijke eisen en het oneerlijke gedrag van grote afnemers en retailers”, zegt het Italiaanse Europarlementslid Stefano Bonaccini.
“Landbouwers krijgen te maken met laattijdige betalingen, eenzijdige contractwijzigingen en misbruik van marktmacht, en soms is dat grensoverschrijdend. Met de nieuwe regels versterken we de samenwerking tussen lidstaten, zodat oneerlijke praktijken sneller opgespoord en gestopt worden. Lidstaten kunnen ook zelf een onderzoek starten, zelfs zonder officiële klacht”, duidt Europarlementslid Hilde Vautmans (Renew Europe, Anders)
Volgende stappen
De nieuwe regels moeten nog door de Europese Raad worden goedgekeurd. Ze treden in werking 18 maanden na publicatie in het Officiële Journal van de EU.
