Edito: Hete aardappels en/of puree voor de boer?
Bij de voorbereiding van een nieuw aardappelteeltseizoen kunnen we niet om de ervaringen van vorig seizoen heen. De vraag is of de aardappelteler de hete aardappels ter hand wil nemen voor het seizoen start of spreekwoordelijk in de puree wil eindigen na het seizoen?
Internationale gebeurtenissen in ‘aardappelland’ hadden vorig jaar duidelijk tot gevolg dat de verwerking en export van Belgische aardappelproducten terugliepen. De vraag naar aardappelen bij afnemers daalde dan begrijpelijkerwijze ook, terwijl aan de aanbodzijde het aanbod steeg door het groter uitgeplante areaal én door de toprendementen. Deze gebeurtenissen leidden tot een gekelderde aardappelprijs op de vrije markt. De prijzen voor aardappelen onder contract hielden nog stand, maar gaan voor komend seizoen fors naar beneden.
Landbouworganisatie ABS riep reeds op om dit jaar tot 20% minder areaal uit te planten. Datzelfde signaal vangen we ook op bij de praktijkcentra. Een goede marktwerking is er immers pas wanneer vraag en aanbod op elkaar zijn afgestemd. Aan de vraagzijde kan de boer weinig doen, aan de aanbodzijde wel.
Het is moeilijk om de voet van het gaspedaal te halen als de rit goed gaat. In deze situatie zaten zowel aardappeltelers als -verwerkers de laatste jaren. De afnemers hebben echter al laten zien dat ze gas terugnemen door gedaalde contractprijzen aan te bieden. Doen ze dit niet en blijven ze het gaspedaal fors intrappen, dan kunnen ze wel eens in de spreekwoordelijke puree belanden. Afnemers nemen geen risico, dat ligt zoals steeds grotendeels bij de boer. De hamvraag die momenteel leeft, is of de aardappelteler gas durft terugnemen en minder gaat uitplanten?
Niemand heeft een glazen bol en het komende teeltseizoen kan heel wat minder voorspoedig verlopen dan in 2025. Kijk maar naar het moeilijke plantseizoen dat we in 2024 hadden en naar het moeilijke rooiseizoen in 2023. We horen in de praktijk landbouwers hierop zinspelen... De vraag is of we landbouwer willen blijven of een gokker? Die laatste kan immers winnen, maar ook veel verliezen...
Mogelijkheden om aan de productiekosten van aardappelen te werken, zijn er amper. Laat je niet vangen om astronomische seizoenspacht te betalen én denk zelf mee na over bijvoorbeeld bemesting en gewasbescherming. Volg je blindelings het advies van een commercieel vertegenwoordiger, of ga je mee rekenen en denken? Praktijkcentra kunnen de aardappelteler hier alvast bij helpen.
De vooruitzichten en adviezen zijn duidelijk gekend voor het seizoen start, de weersomstandigheden en het verdere marktverloop niet. De vraag blijft voorlopig of de aardappelteler bereid is om voornoemde ‘hete aardappels’ ter hand te nemen of niet? Kom echter niet klagen als je ondanks de tijdige adviezen jezelf in de puree hebt gewerkt.
