Veldleeuwerik is Vogel van het Jaar 2026
Vogelbescherming Vlaanderen heeft de veldleeuwerik aangeduid als Vogel van het Jaar voor 2026.
De stemming, die de afgelopen weken via de site van Vogelbescherming Vlaanderen verliep, was zelden zo spannend als dit jaar. Hoewel de patrijs (26% van de stemmen) en de boerenzwaluw (25% van de stemmen) flink weerwerk boden, wist de veldleeuwerik de meeste stemmers (27%) te overtuigen.
“Zijn plek op het hoogste schavotje is meer dan verdiend. Generaties lang was de veldleeuwerik het symbool van het Vlaamse boerenlandschap en voor velen is zijn sprankelende, jubelende gezang pure nostalgie. Dat merken we aan de vele mooie en vaak emotionele getuigenissen die we van stemmers ontvingen”, zegt Julie Van Houtryve van Vogelbescherming Vlaanderen.
Onopvallende vogel met opvallende stem
De veldleeuwerik is een vogel die je vaak eerder hoort dan ziet. Met zijn bruingrijs fijn gestreept verenkleed en korte, bijna onzichtbare kuif gaat hij perfect op in zijn omgeving. “Deze camouflage is belangrijk want de veldleeuwerik leeft en broedt op de grond. Op zonnige dagen in het voorjaar stijgt het mannetje op voor een spectaculaire zangvlucht. Tierelierend vliegt hij tot wel 100 m hoog, tot hij nog slechts een stipje aan de hemel is. Minutenlang blijft hij daar uitbundig en gevarieerd zingend hangen, om uiteindelijk, nog steeds zingend, weer naar de grond terug te keren”, duidt Van Houtryve.
Kwetsbare soort in het boerenlandschap
Waar de veldleeuwerik vroeger bij de meest algemene broedvogels van het boerenland was, is zijn aantal in Vlaanderen duizelingwekkend sterk afgenomen: sinds de jaren 1960 is de populatie met liefst 95% verminderd. “Hij is enorm gesteld op een open landschap met een afwisseling van braakliggende percelen, lage kruidenvegetatie en insectenrijke zones. Variatie is essentieel voor de veldleeuwerik, want in een gevarieerd landbouwgebied vindt hij voedsel, rust en geschikte nestplaatsen”, legt Van Houtryve uit.
En daar wringt voor de veldleeuwerik het schoentje. De voorbije decennia maakten kleinschalige akkers met hagen, bloemenranden en ruige hoekjes vaak plaats voor grootschalige, strak beheerde en eentonige percelen. Akkers werden groter, houtkanten en onverharde wegen verdwenen en er werd intensiever geploegd en gemaaid. Monoculturen zoals maïs verdrongen gevarieerde teelten. Het areaal zomergraan en grasland nam af en braakliggende percelen en winterstoppelvelden verdwenen, waardoor geschikte rust- en broedplaatsen schaars werden. “Bovendien zorgde intensief pesticidegebruik voor een sterke afname van insecten. Minder insecten betekent minder voedsel voor volwassen vogels en hun jongen”, meldt Van Houtryve.
Ambitieus natuurherstelplan
Met de veldleeuwerik als Vogel van het Jaar vraagt Vogelbescherming Vlaanderen in 2026 niet enkel meer aandacht voor de prachtige soort, maar ijvert de organisatie voor het duurzame herstel van de boerennatuur. “De veldleeuwerik geldt als een indicatorsoort voor de kwaliteit van het boerenland. Gaat het slecht met hem, dan is dat een duidelijk signaal dat het hele ecosysteem onder druk staat. We zetten dus niet enkel de veldleeuwerik in de kijker, maar pleiten tegelijk voor een sterk en ambitieus Vlaams natuurherstelplan, met voldoende financiële middelen voor de uitvoering ervan”, besluit Van Houtryve.
Vogelbescherming Vlaanderen vraagt voor de veldleeuwerik en de andere boerenlandvogels om samen met de landbouwers het natuurherstelplan te gebruiken als hefboom om het leefgebied van de veldleeuwerik te herstellen. De organisatie vraagt voorts dat minstens 10% van het boerenland uit kwaliteitsvolle natuur zou bestaan. Boerenlandvogels hebben een mozaïek van natuurlijke structuren zoals houtkanten, nodig om te schuilen, broeden, rusten en voedsel te vinden. Om aan die 10% wilde natuur te komen, ijvert de organisatie voor gebiedsgerichte en collectieve samenwerking tussen landbouwers. De organisatie stelt voor om budgetten uit het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) in te zetten om landbouwers te belonen die aan effectief natuurherstel doen.
Ten slotte ijvert Vogelbescherming Vlaanderen voor een pesticidevrije landbouw, zodat er meer voedsel is voor de veldleeuwerik.
