Europees Parlement wil een sterkere Europese veeteeltsector

Op 18 maart keurden leden van de commissie Landbouw een verslag goed met een reeks principes en maatregelen om de productiviteit in de veeteeltsector te verhogen. Met deze tekst over hoe Europa de toekomst van haar veeteelt moet veiligstellen, is het Europees Parlement de Commissie voor. Die stelt in juni haar eigen veeteeltstrategie voor, die het Parlement met hun eigen visie wil beïnvloeden.

Veeteelt staat onder druk

Vandaag staat de Europese veeteelt voor een keerpunt, zegt de auteur van het rapport. “Stijgende kosten en veranderende consumptiepatronen vormen een bedreiging voor de essentie van de veehouderij op ons hele continent”, aldus Carlo Fidanza (ECR). De rundveestapel neemt dan ook al decennia lang af, in België bijvoorbeeld met een derde sinds begin jaren 90 (een nuance: het aantal melkkoeien en pluimvee in Vlaanderen neemt de laatste jaren juist toe).

Klimaatverandering, milieuvervuiling en stijgende verwachtingen over dierenwelzijn zijn uitdagingen waar veehouders mee worstelen. Tegelijk nemen gezondheidscrises zoals blauwtong, IBR, de Afrikaanse varkenspest en vogelgriep toe, met telkens een economische en mentale weerslag voor de getroffen veehouders, en stijgen de productiekosten en administratieve lasten, voegt Europarlementslid Benoît Cassart (MR/Renew) er nog aan toe. “Daar komt nog een grote uitdaging bij: de generatievernieuwing.” Slechts 5% van de Belgische veehouders is jonger dan 35 jaar.

Er moet iets veranderen, dat is voor iedereen duidelijk. “Gezien deze situatie is het dringend noodzakelijk om actie te ondernemen”, aldus Cassart. “We moeten daadkrachtig optreden om de sector levensvatbaar, concurrerend en inclusief te houden”, zegt Fidanza. De tekst benadrukt ook het belang van de veeteelt voor de voedselsoevereiniteit van Europa, en van vlees en zuivel voor een evenwichtig dieet.

Productiviteit op de voorgrond

Hoe wil het Europees Parlement dit klaarspelen? In de eerste plaats door de aanzienlijke financiële steun voor veehouders te handhaven. Daarbij wijst Cassart op de gevaren voor de veeteeltsector van een renationalisering van het GLB. De Europese Commissie wil de lidstaten in het volgende GLB meer zeggenschap geven over hoe het Europees budget verdeeld wordt over verschillende beleidsdomeinen.

Betere toegang tot grond en krediet voor jonge en nieuwe landbouwers moet een einde maken aan de leegloop van het beroep. De landbouwcommissie wil ook dat aanvallen door roofdieren zoals de wolf gecompenseerd worden.

De visie van het Europees Parlement zet daarnaast vooral in op innovatie om netelige vraagstukken zoals de verduurzaming van de veeteelt op te lossen. Emissies moeten teruggedrongen worden door investeringen in genetische verbeteringen, voeding, en technieken voor begrazing en mestbeheer zoals Renure-meststoffen en biogasinstallaties.

De Europarlementariërs eisen dat de EU krachtmatiger en sneller optreedt tegen dierziekten, onder meer door vaccinatie als preventieve maatregel in te zetten. Een gecentraliseerde vaccinatiedatabank en andere manieren om ziektes sneller op te sporen moet de ontwikkeling, aankoop en inzet van vaccinaties verbeteren, zodat er sneller kan ingegrepen worden om de schade te beperken. Worden veehouders toch getroffen door uitbraken, moeten ze daarvoor gecompenseerd worden met middelen van het GLB of andere verzekeringsinstrumenten.

Eerlijke handelsvoorwaarden zullen de veeteelt ten goede komen volgens de tekst. De Europarlementariërs vragen om EU-productienormen rond dierenwelzijn, gezondheid en milieu in alle handelsovereenkomsten te weerspiegelen.

Vlees- en zuivelproducten uit de EU moeten in het buitenland beter aan de man gebracht worden, bijvoorbeeld door typisch Europese producten te beschermen tegen namaak. Zo wordt er extra afzet gecreëerd voor onze veehouders. De ontwikkeling van een Europese strategie voor plantaardige eiwitten moet de afhankelijkheid verminderen van onze veeteeltsector van de import van soja en andere diervoeders.

In de hele tekst ligt een focus op de economische gezondheid en productiviteit van de veeteeltsector in de EU. Landbouworganisatie Copa-Cogeca reageert dan ook verheugd op sociale media. “De tekst weerspiegelt een evenwichtige en op feiten gebaseerde aanpak, waarin inspanningen van veehouders op vlak van duurzaamheid, dierenwelzijn en ziektepreventie worden erkend, terwijl het concurrentievermogen en de economische levensvatbaarheid van de sector behouden blijven.” Copa-Cogeca was een van de organisaties die met verschillende leden van de landbouwcommissie samenzat om input te geven tijdens de vorming van de visie.

Polariserend onderwerp

Veeteelt is een veelbesproken en polariserend thema, zoals de meer dan 700 ingediende amendementen op de tekst aantonen. Uiteindelijk werd de tekst met een ruime meerderheid goedgekeurd, al besloten bijvoorbeeld de Groenen tegen te stemmen.

“Volt erkent dat de toekomst van de landbouw, inclusief de veeteelt, cruciaal is voor Europa”, zei de Nederlandse Anna Strolenberg, die lid is van de Groene fractie, vooraf de stemming. “Tegelijk is het duidelijk dat de sector voor grote uitdagingen staat op vlak van klimaat, biodiversiteit en economische houdbaarheid. Onze veeteelt is ook volledig afhankelijk van eiwitimport, wat hen erg kwetsbaar maakt in het kader van geopolitieke uitdagingen. Dit rapport negeert volledig deze urgenties en wij zullen dan ook tegen stemmen.”

Om de veeteelt op lange termijn ‘écht toekomstbestendig’ te maken, moet er voor de Groenen meer ingezet worden op circulariteit, de eiwitdiversificatie en een sterke positie van de boer in de keten. “In plaats van vast te houden aan het huidige model, pleiten wij voor een toekomstgerichte landbouw die boeren ondersteunt in de transitie naar duurzamere en meer diverse productiesystemen, met eerlijke inkomens als uitgangspunt.”

Nu de commissie Landbouw het verslag heeft goedgekeurd, wordt de tekst voorgelegd aan het hele Europese Parlement. Dat gebeurt waarschijnlijk volgende maand al.

Thor Deyaert