Wisselkoers heeft impact op internationale zuivelhandel
Raf Beyers, adviseur bedrijfsontwikkeling en risk management bij United Experts, overliep met ons opnieuw de evoluties op de internationale zuivelmarkten in weken 9 tot 12. De daling van de euro tegenover de dollar is gunstig voor de Europese export.
De wereld staat onder hoogspanning. Bij deze oorlog ligt de focus op de enorm belangrijke Straat van Hormuz, die cruciaal is voor de wereldwijde energiehandel. Beyers analyseert: “Daar passeert normaal 38% van de wereldwijde handel in ruwe olie, 29% van LPG, 19% van LNG, 19% van geraffineerde olie en 13% van chemicaliën en meststoffen. Deze Iraanse egelstelling kan, zolang het regime daar de touwtjes in handen houdt, nog lang volgehouden worden. De strategie is om zo de wereldmarktprijzen van energie en andere grondstoffen voor de tegenstanders op te drijven, waardoor de inflatie stevig toeneemt en onrust ontstaat. Hoe dichter men deze situatie bij de Amerikaanse midterms van begin november kan krijgen, hoe groter de onrust in de Verenigde Staten (VS) zal zijn. We staan alleszins nog voor een heel spannend en volatiel jaar, dat is zeker!”
De olie- en gasprijzen pieken, en wat bij de olieprijs opvalt, is dat de Brent-olie nu rond 107 dollar staat en de WTI-olie rond 95 dollar. “Zo’n grote spread tussen de Europese olieprijs (Brent) en de Amerikaanse olieprijs (WTI) zagen we voor het laatst in 2012, toen er een bijna-escalatie en olieboycot tegen Iran was. Wat dit verschil verklaart, is de grotere kwetsbaarheid van Europa voor hoge energie- en vooral gasprijzen, in tegenstelling tot de VS, die voor gas ruim zelfvoorzienend zijn en bijna voor olie. De ontwaarding van de euro tegenover de dollar is hierdoor te verklaren. De EUR/USD-koers was eind januari nog 1,20 en zit nu op 1,157. Een duurdere dollar maakt import voor Europa duurder, terwijl een lage euro gunstig is voor de Europese export.”
De Europese Centrale Bank (ECB) liet in week 12 de Europese beleidsrente ongemoeid, maar de langetermijnrente loopt op en de inflatie-stijging lijkt onvermijdelijk. Daardoor gaan er al stemmen op voor een renteverhoging in de komende maanden.
De Global Dairy Trade (GDT)-zuivelveiling ging begin maart nog 5,7% hoger te midden van de wereldwijde onrust. Op 17 maart maakte de GDT na 5 stevige stijgingen sinds het nieuwe jaar even pas op de plaats met een minimale stijging van 0,1%. De GDT-index zit daarmee wel op het niveau van juni 2025, toen de melkprijzen in Europa nog goed hoog waren.
Recordjaarstart voor Kiwi’s
De melkproductie van de EU27+Verenigd Koninkrijk (EU28) lag in januari 5,3% hoger dan vorig jaar. Melkveehouders blijven duidelijk stevig voeren en produceren hoge gehalten, want in milk solids steeg de EU28-productie zelfs met 6,2%. De maand-op-maandgroei tussen december en januari zwakt af, ook in de landen die zwaar getroffen zijn door blauwtong. “Dit kan een vroeg signaal zijn dat de verwachte productievertraging inmiddels is ingezet. De stijgende grondstofprijzen ondersteunen de melkprijsverwachtingen voor de zomer enigszins. Toch zullen melkveehouders de komende maanden nog steeds 20-30% minder betaald krijgen dan een jaar geleden, wat normaal gezien ook de groei van de melkproductie zou afremmen”, meent Raf Beyers.
In de VS steeg de melkproductie in januari met 3,2%. De productie in milk solids nam toe met 4,2% tegenover vorig jaar. Volgens het Amerikaanse landbouwministerie (USDA) werden er tussen december en januari opnieuw 14.000 melkkoeien aan de nationale kudde toegevoegd, waardoor de veestapel nu 2,0% groter is dan een jaar geleden. Het vetgehalte in de Amerikaanse melk begint wel te dalen. Dit komt vermoedelijk doordat melkveehouders hun rantsoenen hebben aangepast in reactie op de lagere melkvetprijzen in de tweede helft van 2025. Algemeen wordt verwacht dat de productie in de VS zal dalen door de lagere melkprijzen.
In Nieuw-Zeeland lag de melkproductie in milk solids in januari 2,9% hoger dan vorig jaar. Aangezien januari 2025 al een stijging van meer dan 5,0% liet zien, is januari 2026 daarmee werkelijk een recordmaand voor de Kiwi’s. Fonterra heeft onlangs de verwachte melkprijs voor dit seizoen verhoogd met 5,5%, dankzij de sterke resultaten op de GDT-veilingen sinds begin dit jaar. Met productiekosten die ongeveer 16% lager liggen, verbeteren de marges aanzienlijk voor Nieuw-Zeelandse melkveehouders. Ook de weidegroei-index is sinds begin januari uitzonderlijk sterk. Alle indicatoren wijzen dus op een stevige productietoename, en de prognose voor het volledige seizoen is verhoogd van 3,1% naar 3,35% groei.
Grote verschillen in boterprijzen
De Europese boterprijzen zijn sinds begin februari beginnen stijgen. Sindsdien nam de boterprijs met 17% toe, tot een voorlopig hoogtepunt van 4.605 euro per ton in de week van 11 maart. Een week later ontstond er echter wat twijfel bij de Duitse en Franse boterprijzen, want beide daalden opnieuw. De Franse boterprijs is nu zelfs de laagste, met 4.370 euro, terwijl de Nederlandse uitzonderlijk de hoogste is, met 4.700 euro. De Europese gemiddelde boterprijs bedraagt in week 12 4.532 euro. Beyers: “Mogelijk speelt in Duitsland en Frankrijk de dreigende inflatie al een rol in de boterprijs. Als consumenten beginnen te beknibbelen, kan dat gevolgen hebben voor de consumptie van melkvetproducten zoals boter en room. Met nog maar korte tijd te gaan tot Pasen, is de recente prijsdaling in Frankrijk en Duitsland bovendien opvallend. Wat zullen de prijzen dan doen na Pasen?”
Op de GDT daalde de boterprijs licht met 0,9% in dollar, maar omgerekend naar euro steeg de prijs met 4%, wat te verklaren is door het wisselkoerseffect. Met 5.983 euro ligt de GDT-boterprijs aanzienlijk hoger dan in Europa. De Amerikaanse boterprijs is sinds begin februari met maar liefst 41% gestegen, al blijft die met 3.683 euro nog altijd laag. Het verschil tussen de Europese, Amerikaanse en Nieuw-Zeelandse boterprijs is momenteel uitzonderlijk groot.
Weipoederprijs sterk gestegen
De poederprijzen blijven in tegenstelling tot de boterprijzen wel doorstijgen. Sinds Nieuwjaar is de Europese prijs van mageremelkpoeder (SMP) al 30% gestegen. Op 18 maart steeg de prijs nog eens 4,4% naar 2.670 euro/ton. De daling van de euro helpt de export van het internationaal nog altijd aantrekkelijk geprijsde Europese mageremelkpoeder. In Oceanië loopt het richting einde van het melkseizoen, waardoor er vanuit die hoek seizoensmatig minder poederaanbod is. In de VS wordt minder melkpoeder geproduceerd en valt de voorraad lager uit dan eerder verwacht.
Zeer opvallend is de spectaculaire prijsstijging van weipoeder, met in maart alleen al een prijsstijging van 30%. De vraag naar wei voor allerlei sportdranken is zeer goed en ook de toenemende vraag naar melkpoeder helpt. De Nederlandse weipoederprijs zit deze week op 1.390 euro/ton. “Zo’n hoge weipoederprijs was er ook rond deze periode, in week 11 van 2022. In 2022 was dat een voorbode voor de hoogste melkprijzen die we ooit gezien hebben”, brengt Raf Beyers ons in herinnering.
Op de GDT zagen we een speciale spread tussen de SMP- en vollemelkpoeder (WMP) -prijsvorming op de veiling van 18 maart. “SMP ging op de GDT 5,2% hoger naar een stevige 2.970 euro/ton, terwijl WMP 4% daalde naar 3.231 euro/ton. Het prijsverschil tussen SMP en WMP is daarmee klein. In de VS is de prijs van mageremelkpoeder ook spectaculair gestegen sinds Nieuwjaar. Voor het nabije tweede kwartaal zien we in de VS zelfs mageremelkpoederprijzen van 3.380 euro. Met de goedkopere euro en de stuk lagere Europese SMP-prijs kan het niet anders dan dat de poederprijs in Europa de komende weken nog omhoogtrekt.”
Cheddar is nu de goedkoopste
De Europese kaasprijzen zijn sinds Nieuwjaar ook aan een prijsklim begonnen. Cheddar ging maar liefst 8,2% hoger, naar nu 3.530 euro/ton. Tegelijkertijd gingen gouda en mozzarella al 20,5% hoger, naar een bijna gelijke prijs van 3.623 euro. Hiermee zijn voor het eerst sinds de Europese kaasnoteringen in Europa worden bijgehouden (einde 2021), gouda en mozzarella duurder dan cheddar.
